Met je pingpongbatje zwaaien, is ordinair

HOE hoger de bedragen die op een kunstveiling worden geboden, hoe minder zweet de bieders storten. Bijten de klanten bij een gewone inboedelveiling hun lippen kapot van de zenuwen, bij de verkoop van negentiende-eeuwse schilderkunst bij Christie's, afgelopen week, biedt men tienduizenden guldens zonder zichtbare veranderingen in de gemoedsrust....

Bij zo'n veiling in het duurdere marktsegment krijgen potentiële kopers bij binnenkomst een soort pingpong-batje met een nummer erop. Daarmee onopvallend wapperen, betekent een bod doen. Echt gaan zitten zwaaien met zo'n nummer is ordinair, dat doet bij Christie's niemand. De meeste emotie komt hier nog los na een verkoop. Een hele familie druipt met vertrokken gezichten van teleurstelling af, wanneer een telefonische bieder een doek voor 55 duizend gulden voor hun neus heeft weggekaapt.

Veilingen hebben het laatste decennium enorm aan populariteit gewonnen, weten veilingmeesters te vertellen. Waren de zalen voordien overwegend gevuld met handelaren, nu bestaat een groot deel van de clientèle uit particulieren.

Het najaar is voor veel veilinghuizen hèt moment voor een kunstveiling. In volgorde van duur naar goedkoop: Sotheby veilt op 7 november Oude Meesters. Glerum in Den Haag komt op 9 november met een veiling onder diezelfde noemer, en op 28 november met moderne en hedendaagse kunst. Het Vendu Notarishuis in Rotterdam houdt van 7 tot 10 november zijn halfjaarlijke kunstveiling. De Eland in Amsterdam verkoopt op 6 en 7 november kunst en antiek uit inboedels.

Wie via deze route kunst wil kopen, kan evenzeer een bescheiden vermogen verstoken, als een bedrag met maar drie nullen uitgeven voor een schilderij. Bij Christie's gaan pronkstukken voor twee ton de deur uit. Bij De Eland is drie mille al een leuk bedrag voor een doek. Gevraagd waarop de beginnende veilingklant moet letten, heeft veilingmeester Jan Pieter Glerum een aantal gerichte 'lessen', zoals hij het zelf noemt.

Om te beginnen steek je je licht op bij musea, in galeries, op kijkdagen van veilingen, en in de kunsthandel om uit te vinden wat jij echt mooi vindt. Zo ontwikkel je je smaak. Dan kun je daarop varen wanneer je op kijkdagen rondloopt. 'Je moet je huiswerk goed doen', vindt Glerum, je aankoop zal per slot deel gaan uitmaken van je dagelijks leven.

'Koop liever een topwerk van een b-schilder, dan voor hetzelfde bedrag een dweil van de hand van een a-schilder', is ook een tip. Kwa-li-teit, hamert Glerum, is het belangrijkste criterium. En weet je als amateur niet of een werkje dat je hebt gezien inderdaad kwalitatief goed is, dan zijn er verschillende tactieken. Vraag eerst aan iemand van het veilinghuis of die je kan vertellen in wat voor staat het ding is. Is het kapot geweest, gerestaureerd, te hardhandig verdoekt, moet het worden schoongemaakt? Haal er desnoods een adviseur uit de kunsthandel bij, zeker wanneer je een serieus bedrag wilt gaan uitgeven.

Goeie truc om te weten of een kunstwerk kwaliteit en handelswaarde heeft, tipt Peter Trommelen, eigenaar van Amsterdamsch Venduhuis De Eland, is op de veiling te letten op wat handelaren doen. Begint een handelaar mee te bieden wanneer het bod een respectabele hoogte bereikt, dan weet je vrij zeker dat het ding dat je hebt uitgekozen de moeite waard is. Bovendien, grinnikt Trommelen: wanneer je die handelaar er uit biedt, koop je het werk altijd nog voor een aanzienlijk lagere prijs dan jer er in zijn winkel voor neer moet leggen. Want in hun winkel vragen handelaren er twee keer zoveel voor als ze er zelf voor hebben betaald.

De Eland is een goede plek voor beginners. Er worden geen gigantisch bedragen geboden, zodat de zenuwen in bedwang zijn te houden. Al horen het zweten en geintjes van de veilingmeester wel bij 'de poppenkast, het spel' dat elke veiling is, vindt Trommelen.

Op zo'n veiling vallen de beginner nog twee zaken op. Ten eerste dat de prijs waarvoor hij een kunstwerk koopt, achteraf wordt verhoogd met 21 procent. Dat zijn de veilingkosten. En ten tweede wordt de veilingmeester doorgaans geflankeerd door een notaris of een deurwaarder. Die zit daar niet voor de deftigheid, legt veilingmeester J. Hordijk uit, maar om te controleren of de veiling eerlijk verloopt. Hordijk is directeur van Vendu Notarishuis in Rotterdam. Zo'n notaris is wettelijk verplicht tot onafhankelijkheid. Hij heeft geen belang bij de verkoop en let op dat de veilingmeester zijn vrienden niet het laatste bod gunt, en hij noteert alle aankoopbedragen, opdat hij kan bemiddelen als daarover achteraf onenigheid ontstaat.

De belangrijkste bottleneck bij een veiling is echter niet de pokerface van handelaren, of het over het hoofd zien van de veilingkosten. Het echte gevaar schuilt in de eigen hebberigheid, waardoor de klant meer geld biedt dan hij in zijn zak heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden