Interviews

Met horten en stoten accepteert ook de sportwereld racisme als probleem

Terrance Pieters en Nicky Siebert spraken zich in deze krant uit over racisme in hun sporten, hockey en voetbal. Ze blikken terug op hun interviews en de ontwikkelingen erna.

Terrance Pieters, aanvaller van hockeyclub Kampong en 18-voudig international. Beeld Jiri Büller / de Volkskrant
Terrance Pieters, aanvaller van hockeyclub Kampong en 18-voudig international.Beeld Jiri Büller / de Volkskrant

Zijn ‘coming-out’, noemt Terrance Pieters het zelf. Jarenlang had de 24-jarige aanvaller van hockeyclub Kampong, zoon van een Surinaamse moeder en een Indische vader, zijn mond gehouden. Als hij op school in Almere voor aap en Zwarte Piet werd uitgemaakt, als hij weer eens op zijn scooter staande werd gehouden door de politie, als hij als enige van zijn vrienden bij een discotheek werd geweigerd door de portier – Pieters zei niets. Ook niet als hij op het hockeyveld, waar hij vaak de enige speler van kleur was, het mikpunt werd van kwetsende grappen of opmerkingen. Als er vanaf de zijlijn of in het veld klonk: ‘dek die zwarte’ of ‘pak die neger aan’.

Pieters: ‘Het was kleinerend, alsof ik werd gereduceerd tot mijn kleur. Maar ik weigerde er lange tijd over te praten. Ik dacht: het is niet aan mij. Ik leerde van mijn moeder om het te laten lopen. Ik vond uitingen van racisme telkens confronterend, maar mijn moeder vond dat ik me gedeisd moest houden. Zeg er maar niks van, zei ze altijd.

‘Mijn moeder wilde me beschermen. Toen zij zo’n veertig jaar geleden Suriname verliet, was Nederland nog lang niet zo multicultureel als nu. Zij voelde zich minder geaccepteerd, ze wilde voorkomen dat haar kinderen zich ook zo zouden voelen. We moesten van haar altijd de confrontatie vermijden.’

Stilzwijgen verbroken

Maar in juni 2020 had hij er genoeg van. Pieters voelde zich opgetild door de protestbeweging Black Lives Matter en verbrak in de Volkskrant het stilzwijgen over racisme en discriminatie in het hockey. ‘Het is klaar nu’, zei hij, ‘ik durf de confrontatie aan te gaan.’ Een dag eerder, voorafgaand aan een training in het Amstelveense Wagenerstadion, stond hij te midden van de Nederlandse hockeyinternationals en vertelde wat hem dwarszat.

‘Het kwam voor de meeste jongens als een verrassing’, blikt hij een jaar later terug op een Amsterdams terras. ‘Ik gaf aan dat het vaak om kleine dingen ging, bepaalde woordkeuzen die mij pijn deden. Zeker als speler van het Nederlandse team ben je een voorbeeld. Je moet je ervan bewust zijn dat die woorden beladen en kwetsend zijn, ook al is het misschien niet zo bedoeld. Ik kreeg veel begrip. Ik heb later ook aan mijn teamgenoten uitgelegd wat het met me doet.’

Zijn boodschap is overgekomen, aldus Pieters. ‘Tot vorig jaar verliepen gesprekken vaak in een sfeer van: racisme, daar heb jij toch geen last van? Dan kon ik het tegendeel aangeven, maar de ontkenning lag al besloten in de vraagstelling. Nu was het anders. Ik kreeg veel positieve reacties van medespelers. Ik denk dat je tijdens het sinterklaasfeest bij mijn club Kampong geen Zwarte Pieten meer zult zien. Ook de hockeybond wil racisme aanpakken.’

Film over discriminatie

Met sportkoepel NOCNSF en het Centrum Veilige Sport Nederland werkt hij mee aan een film over discriminatie in de sport die als lesmateriaal moet gaan dienen. Pieters zal er scherp op toezien dat het niet alleen bij beloften blijft. ‘Ik ben trots dat ik me heb uitgesproken, ik zal nooit meer zwijgen over dit onderwerp. Geen discriminatie of racisme meer accepteren.’

Nog altijd is hij, naast Maartje Scheepstra bij de vrouwen, de enige donkere speler bij de Nederlandse internationals. Zijn vriendin en international Xan de Waard is als het klassieke blonde hockeymeisje zijn tegenpool. Glimlachend vertelt Pieters dat hij voor het eerste bezoek aan haar ouders bang was dat een oude wond zou worden opengereten. Toen Pieters als kind bij een wit vriendje ging spelen, werd hem de keer erna de toegang ontzegd. De zus van zijn vriendje wilde geen zwarte kinderen in huis.

Pieters: ‘De ouders van Xan hebben me met veel liefde ontvangen. Ik vond het vroeger spannend als ik ergens voor het eerst kwam. Ik was bijna overdreven beleefd, als ik maar een goede indruk achterliet. Voor mijn gevoel stond ik altijd met 1-0 achter. Door me uit te spreken, heb ik ook die angst achtergelaten.’

Capuchon in een winkel

De nasleep van het interview in de Volkskrant heeft de relatie met zijn vriendin nog hechter gemaakt. ‘Xan vertelt nu openlijk over haar privileges, zij heeft zich op Hockey.nl uitgesproken tegen discriminatie en ongelijkheid in de sport. Als we samen een winkel bezoeken met onze capuchons over het hoofd, zet ik hem altijd af. Eerste reageerde ze verrast. Je weet waarom, antwoordde ik. Ze voelt vaak dat we worden bekeken. En dan gaat het niet om haar.’

Zijn strijd tegen racisme heeft hem nog bewuster gemaakt van zijn identiteit, zegt hij. En hij is trots op wat hij voor elkaar heeft gekregen. ‘Ik heb niet de illusie dat het debat nu binnen een jaar is beëindigd, het is een lang proces. Maar de bewustwording dat racisme ook in het hockey bestaat, is inmiddels gerealiseerd. En dat maakt al een kapitaal verschil.’

Toch wil Pieters zich nu vooral bewijzen op het hockeyveld. ‘Ik wil meer zijn dan de hockeyer die even bij Oranje zat en zich uitsprak tegen racisme. Het legde wel een gezonde druk op me. Ik heb nog geen toernooi gespeeld met het Nederlandse team. Het mag niet blijven bij achttien interlands.’

Voormalig assistent-scheidsrechter Nicky Siebert bij een doek op de bouwplaats bij SJC Noordwijk, waar hij altijd trainde. Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Voormalig assistent-scheidsrechter Nicky Siebert bij een doek op de bouwplaats bij SJC Noordwijk, waar hij altijd trainde.Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Racisme in het voetbal

Op 5 maart ontving Nicky Siebert een mail namens Eric Gudde, directeur betaald voetbal van de KNVB. Het onderwerp van die mail, verstuurd door Guddes secretaresse: het interview dat de dag erna in deze krant zou verschijnen, over Sieberts 23-jarige dienstverband bij de voetbalbond, als assistent-scheidsrechter. De timing was interessant: twee uur voordat het stuk naar de drukker ging.

In het interview vertelde Siebert (51) over zijn jarenlange, vergeefse pogingen om racisme en diversiteit bespreekbaar te maken binnen de voetbalbond. Siebert zag hoe donkere collega’s geen kansen kregen en werd zelf regelmatig vanaf de tribune uitgemaakt voor ‘negerzoen’ of ‘kankerzwarte’. ‘Als ik daarover begon, zeiden ze: dan moet je dit werk niet doen.’ Toen hij na een wedstrijd door de toenmalige Ajax-speler Kenneth Perez werd uitgescholden voor ‘kankerneger’, reageerde de KNVB daarop door Siebert een jaar lang niet in te roosteren bij wedstrijden van Ajax. ‘Ik vroeg waarom ik niet meer naar Ajax mocht en kreeg te horen: dat doen we om het rustig te houden.’

In het interview haalde Siebert ook een recent intern onderzoek van de KNVB aan, waaruit zou blijken dat binnen de organisatie geen sprake was van aantoonbare discriminatie. ‘Ik schoot in de lach. Ze hebben aan een groep uitsluitend blanke mannen gevraagd of die bij de KNVB iets merken van discriminatie. En dat noemden ze een onderzoek.’ Sieberts verhaal was opmerkelijk omdat de KNVB in 2020 met de Rijksoverheid een aanvalsplan presenteerde tegen racisme en discriminatie in het voetbal. Siebert zet grote vraagtekens bij de oprechtheid van dit plan. ‘Ze willen niet veranderen, de KNVB is zelf onderdeel van het probleem.’

Dreigende mail

Op 2 maart, vier dagen voor publicatie, was de tekst van het interview naar de KNVB gestuurd, met een verzoek om een reactie. Die werd afgedrukt bij het interview: de KNVB liet aan de Volkskrant weten zich niet te herkennen in het door Siebert geschetste beeld. Op de dag voor publicatie ontving Siebert, los hiervan, een reactie van de KNVB. In die mail van 5 maart werd hij gewezen op zijn geheimhoudingsplicht, die ook nog van kracht was na het eind van zijn arbeidsovereenkomst bij de KNVB. De mail eindigde met de zin: ‘Wij behouden ons alle rechten en weren voor.’

Siebert: ‘Uit die mail sprak een dreiging die ik zo ongepast vond, met de suggestie van een rechtszaak. Het was duidelijk dat ze de publicatie probeerden tegen te houden. Ze wachtten met reageren tot vrijdag, vlak voor de deadline van de krant. Ik interpreteerde dat als een poging tot intimidatie: trek je verhaal terug of anders... Het zorgde thuis voor enorme spanningen. Mijn vrouw was in alle staten: straks sta je voor de rechtbank, welke gevolgen kan dat hebben voor je huidige baan?’

Siebert besloot zich niet te laten intimideren; het interview verscheen de volgende dag gewoon in de krant. Om verdere escalatie te voorkomen, bleef daarin de mail van de KNVB onvermeld. Na publicatie werd Siebert overdonderd door de vele positieve reacties. ‘Van mensen uit clubs in het betaald voetbal en ook van binnen de KNVB: eindelijk iemand die vertelt hoe het écht zit. Het was bevrijdend om na al die jaren openlijk te kunnen praten. Mensen van buiten zeiden: ik wist niet dat het daar zo ging.’

Vanuit de KNVB bleef het in eerste instantie stil. ‘Ze hadden kunnen zeggen: potverdorie, jij hebt ons de ogen geopend, we gaan hiermee aan de slag. Voor mijn huidige werkgever, ik ben manager handhaving en toezicht in Haarlemmermeer, was het interview aanleiding om nog meer energie in dit onderwerp te stoppen dan ze al deden. Ze willen dat iedereen zich thuis voelt in de organisatie. En mijn werkgever is al heel divers, ook in het management en zelfs het hogere management.’

Afspraak met de KNVB

Weken later hoorde Siebert alsnog van de secretaresse van Eric Gudde. Ze nam contact met hem op om een afspraak in te plannen. ‘Zij meldde dat er drie agendapunten waren: mijn afscheid, het interview en de overeenkomst die ik heb getekend. Ik merkte op dat ik dacht dat het zou gaan over discriminatie en diversiteit. Daarop was haar antwoord: vanzelfsprekend komen de onderwerpen die jij benoemt ook aan bod.’ Siebert verwacht daar weinig van. ‘Ik weet al hoe dit soort gesprekken verlopen bij de KNVB. De directeur zal tegen mij zeggen: dit kan niet hè, wat jij in dat interview hebt verteld. Ik wilde alleen de waarheid vertellen en die is niet altijd mooi.’

Dat dit onderwerp voor de KNVB nog altijd geen prioriteit heeft, werd voor Siebert opnieuw bewezen toen zijn voormalige werkgever onlangs weigerde mee te doen aan een door de Engelse voetbalbond geïnitieerde internationale actie tegen onlineracisme. Zelfs de commissie-Mijnals, door de KNVB opgericht tegen racisme en discriminatie in het Nederlandse voetbal, sprak zich hier fel over uit. ‘Dan ben je onderdeel van het probleem’, aldus voorzitter Humberto Tan.

Siebert: ‘Als ze echt hadden gewild, zou de KNVB gewoon hebben meegedaan aan die actie. Ik zie twee mogelijkheden: of ze ontkennen het racisme, of ze willen het zo laten en echt niet in actie komen. Dit was weer een kans om te shinen en iets goed te maken. Die kans hebben ze laten liggen.’

Reactie KNVB

De KNVB laat aan de Volkskrant weten het ‘vervelend’ te vinden dat Siebert ‘een verkeerd beeld van onze werkzaamheden’ heeft. ‘De KNVB heeft de afgelopen anderhalf jaar bijna twintig extra maatregelen in het leven geroepen of verscherpt om racisme in het voetbal te bestrijden.’ Ook tegen onlineracisme zijn er stappen gezet. Volgens een woordvoerder is Nicky Siebert uitgenodigd om mee te denken over het bespreekbaar maken van racisme. ‘Daar is hij niet op ingegaan.’ Siebert zelf ontkent dat hij ooit een uitnodiging heeft ontvangen.

Dat de KNVB niet wilde meedoen aan de internationale actie tegen onlineracisme, verklaart de bond als volgt: ‘Deze week staat een eerste gesprek met Facebook hierover gepland om naar oplossingen te zoeken. Het is raar en niet constructief als je vlak voor een eerste gesprek een bedrijf gaat boycotten.’

De KNVB ontkent erop uit te zijn geweest om het eerdere interview met Siebert in de Volkskrant tegen te houden en zegt niet te hebben geweten wanneer het naar de drukker zou gaan. Wel erkent de bond dat Siebert door de directie is benaderd voor een gesprek vanwege ‘(onder meer) de afspraken die we gezamenlijk bij het einde van zijn arbeidsovereenkomst met de KNVB hebben gemaakt. We zouden ons in de toekomst over en weer niet negatief over elkaar uitlaten in de media.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden