'Met het woord emancipatie moet je niet meer aankomen'

De begroting van staatssecretaris Verstand van Emancipatie is deze week geruisloos door de Tweede Kamer afgehandeld. 'Emancipatie' in de klassieke betekenis van het woord is geen onderwerp meer....

Van onze verslaggeefster

Mirjam Schöttelndreier

AMSTERDAM

Emancipatie is passé. 'Jonge vrouwen vinden een goede opleiding, een baan en de vrijheid om het eigen leven te bepalen vanzelfsprekend', meent K. van Rooyen, directeur van een bedrijf dat opdrachten binnenhaalt voor beginnende componisten. Als voorzitter van een landelijk netwerk van vijfhonderd vrouwelijke ondernemers, de Stichting Vrouwelijke Entrepreneurs (SVE), kent Van Rooyen de jonge vrouwen in het zakenleven goed.

Het zou wel eens aan die 'praktisch voltooide' emancipatie kunnen liggen dat de behandeling van de begroting van staatssecretaris Verstand van Emancipatie zich deze week in de Tweede Kamer geruisloos heeft voltrokken. Nog maar weinigen kennen deze staatssecretaris, die op de valreep werd benoemd om D66 aan nog een post in het kabinet te helpen.

De belangrijkste opdracht van Verstand is de Kaderwet Arbeid en Zorg door het parlement te loodsen. In die wet moeten alle soorten verlofregelingen zijn opgenomen. Verstand trekt voor de komende vier jaar 60 miljoen gulden uit voor experimenten op het gebied van 'dagindeling van de samenleving'. Het is haar taak, schreef het feministisch maandblad Opzij, 'om het eindelijk mogelijk te maken dat mensen een baan en gezin kunnen combineren zonder gek te worden.'

S. Leydesdorff, hoogleraar aan het Belle van Zuylen-instituut in Amsterdam, is er blij mee dat een vrouw dit proces stuurt. 'Maar de emancipatie is helaas verengd tot het thema arbeid. Vrouwen hebben zich in hun mantelpakken vooral aangepast aan het mannelijk arbeidsethos. Over de verhoudingen tussen mannen en vrouwen, over andere werkculturen en levensstijlen wordt niet meer gepraat.'

'Met het woord emancipatie moet je niet meer aankomen. Het is een ouderwets woord en ook geen herkenbare beweging meer', zegt J. Blom, directeur van het informatiecentrum IIAV van de vrouwenbeweging. 'Maar de verdeling van macht, arbeid en zorg leeft wel onder de mensen. In bedrijven en instellingen is onderhuids van alles gaande.'

Het succes van de vrouwenbeweging heeft er ook toe geleid dat tal van specifiek vrouwelijke instellingen alweer zijn opgedoekt. De Emancipatieraad verdween in 1997, Zeeland zag z'n vrouwenvakschool verdwijnen en de Amsterdamse boekhandel Xantippe bedient niet langer uitsluitend vrouwelijke lezers. In Utrecht gaat per 1 januari 1999 het vrouwengezondheidscentrum Aletta dicht, dat zeventien jaar lang een succesvol bestaan heeft geleid.

Het stopzetten van subsidies in het welzijnswerk en de - vaak onvermijdelijke - integratie van vrouwenclubs in algemene instellingen, heeft de feministische infrastructuur flink uitgedund. Na de saneringen lukte het de overgebleven instanties lang niet altijd zich op de vrije markt staande te houden.

'We hebben gemerkt dat instellingen afhaken nu ze voor onze cursussen marktprijzen moeten betalen', verklaart P. van Meurs, bestuursvoorzitter van Aletta. 'Met lede ogen' aanschouwt ze de ondergang van het vrouwengezondheidscentrum, dat huisartsen bewust maakte van specifieke vrouwenklachten en veel kennis ontwikkelde rond vruchtbaarheidsproblemen.

Dat alles wil echter niet zeggen dat de behartigers van het vrouwenbelang achteroverleunen. De discussie over de vraag of de pil uit het ziekenfondspakket kan, wordt met argusogen gevolgd. Blom maant vrouwen het Internet op te gaan omdat ze anders weer 'kilometers achterlopen' in de informatiemaatschappij. Van Rooyen zou nog graag het bankwezen als 'laatste mannenbolwerk' willen slopen.

Dat hoeft staatssecretaris Verstand voor haar niet te doen. 'Zij moet kinderopvang voor ondernemers fiscaal aftrekbaar maken. En ik verwacht dat ze als waakhond de diverse ministeries in de gaten houdt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden