Met het uur groeien de geruchten

De islamitische terreurbeweging Al Shabaab houdt nog altijd tientallen gijzelaars vast in een winkelcentrum in de Keniaanse hoofdstad Nairobi. Gisteren braken zware vuurgevechten uit.

NAIROBI - Er is een gebouw, waarin sinds zaterdag mensen tegen hun wil worden vastgehouden. Daarover is op maandagochtend elke inwoner van de Keniaanse hoofdstad het eens. Maar verder? Met het uur groeien de geruchten over de situatie in het winkelcentrum Westgate. Maar niemand erbuiten lijkt iets precies te weten.


Ook de Keniaanse autoriteiten niet, al doen zij enorm hun best op alle niveaus de indruk te wekken dat zij de situatie geheel, of in elk geval dan toch 'zo goed als', onder controle hebben. Maar ook dat blijkt in de loop van de dag en avond niet het geval te zijn.


Zo geeft de minister van Binnenlandse Veiligheid aan dat het dodental van de aanslag op 69 staat. Niet al te lang daarna wordt het cijfer bijgesteld naar 62. De reden: sommige lichamen waren twee keer geïdentificeerd. Het zijn even raadselachtige, als voor de angstige familieleden absurde vergissingen. Gelukkig voor Kenia zijn er andere zaken die wel goed gaan.


Geen land ter wereld, zo lijkt het soms, waar politieke en etnische ruzies ook het maatschappelijk beeld zo bepalen als in Kenia. Maar elke keer als het land door een ramp wordt getroffen, of dat nu de aanslag op de Amerikaanse ambassade in Nairobi in 1998 is, of deze terreurdaad van Al Shabaab: steeds slaagt de bevolking erin haar trots op de 'eenheid in diversiteit' te behouden.


En dus verschijnt president Uhuru Kenyatta samen met zijn politieke aartsrivaal Raila Odinga in ziekenhuizen om gewonden te bezoeken. Om die ziekenhuizen draaiende te houden, staan talloze Kenianen uren in de rij om bloed te doneren. 'Als Westgate weer opengaat', zegt een populaire radiopresentator, 'ben ik de eerste die er naar binnen gaat. Niemand krijgt ons eronder.'


Ook voor het optreden van de doorgaans, vanwege corruptie en andere narigheid zo verguisde Keniaanse politie bestaat ineens waardering. Zij treden bij het gijzelingsdrama samen op met de veel professionelere krijgsmacht. Een aantal van hen is bij de actie gedood of zwaargewond geraakt. Maar de wil om de terroristen de baas te worden, is ongebroken.


In Westgate bevinden zich maandag mogelijk nog een zeventigtal gegijzelden; Kenianen en buitenlanders. Over hun toestand binnen het winkelcentrum bestaat grote ongerustheid. De gijzelnemers, naar schatting tien tot vijftien mensen, zijn niet bereid over hun vrijheid te onderhandelen en zouden de gijzelaars, zo zeggen de geruchten, op gruwelijk wijze behandelen.


De veiligheidsdiensten houden de Keniaanse en internationale pers op zo'n 300 meter van Westgate verwijderd. Het gebouw zelf is nauwelijks te zien; wel de troepen die rond het winkelcentrum zijn gelegerd. Zij staan voortdurend op scherp. En als kort na het middaguur een enorme explosie klinkt, lijkt een bevrijdingsactie op gang te komen.


Een hel van geweervuur barst los. Kort daarna verschijnt boven het winkelcentrum een zwarte kolom rook. Een deel van het gebouw moet in brand staan. Over de oorzaak lopen de versies uiteen. Sommigen menen dat de krijgsmacht een gat in het dak heeft geblazen. Anderen denken dat de terroristen als afleiding matrassen uit de supermarkt Nakumatt in brand hebben gestoken. Deze lezing werd later bevestigd door de Keniaanse minister van Binnenlandse Zaken.


Uren later is nog steeds onduidelijk wat zich binnen het gebouw van vier verdiepingen precies afspeelt. De autoriteiten zeggen dat twee terroristen zijn uitgeschakeld. Het kan zijn. Maar Kenianen zijn vooral geïnteresseerd in de vrijlating van gegijzelden. Daarover komen geen heldere cijfers. Voor het leven van nog eens tientallen mensen moet worden gevreesd.


EXPATS EN KENIAANSE MIDDENKLASSE WAREN NET ZO BLIJ MET LUXE WESTGATE


Vroeger, ach, toen had je eigenlijk alleen Sarit Centre. Winkeltjes, een supermarkt, bioscopen, een bowlingbaan en vette snacks op de 'Food Court'. Vermakelijk, maar niet al te bijzonder. Toen Village Market erbij kwam, in de diplomatenwijk Gigiri, werd uitgaan in Nairobi eigenlijk pas echt interessant.


Daarna ging het snel. Op Ngong Road verscheen The Junction, daar waar eerst een vertrouwd bananenveld was. In Westlands kwam het luxe Westgate, in Karengata dook Galleria op. De Keniaanse middenklasse kon zijn hart ophalen. Net als de expat, de buitenlander die in Nairobi woont en werkt en geld te besteden heeft.


Vooral de koffie- en lunchrestaurants zijn populair. Java Coffee-house natuurlijk, met zijn prachtige schilderijen van Jimnah Kimani. Dormans, ook geen slechte. En sinds een paar jaar: ArtCaffe - de plek dus ook waar afgelopen zaterdag, in het winkelcentrum van Westgate, het terreur- en gijzelingsdrama begon.


Bij de aanslag op Westgate ging het de strijders van de Somalische islamitische terreurorganisatie Al Shabaab het er zeer waarschijnlijk vooral om de Keniaanse autoriteiten op hun kwetsbaarst te tonen. President Uhuru Kenyatta riep zondag op om toch vooral geen negatieve reisadviezen voor zijn land af te geven. De Keniaanse economie drijft immers voor een belangrijk deel op buitenlands toerisme. En Kenia wil ook buitenlandse investeerders niet afschrikken.


Er zullen dus nóg meer veiligheidscontroles aan de poorten van winkelcentra komen. Bewakers zullen met spiegels onder onze auto's kijken. Waarnaar precies ze dan op zoek zijn? Een bewaker was er maandag op de radio heel eerlijk over: hij had geen idee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden