Stikstof

Met het stikstofbesluit naar de rechter: welke evenementen wankelen?

Inwoners van Terschelling kregen dankzij het ‘stikstofbesluit’ van de Raad van State de annulering van dancefestival Eilân gedaan. Veel andere projecten liggen nu stil. Hoe ver reikt de macht van bezorgde burgers?  

Terschelling, waar een dancefestival vanwege het stikstofbesluit niet doorgaat. Beeld ANP

De gevolgen van de stikstofuitspraak van de Raad van State zijn komend weekeinde zichtbaar op Terschelling, waar dancefestival Eilân door de rechter is afgeblazen. Het ‘stikstofbesluit’ woog zwaar mee in die uitspraak. Een overwinning voor de omwonenden, een hard gelag voor de organisatie van het festival.

De Raad van State oordeelde eind mei dat het Programma Aanpak Stikstof (PAS) in strijd is met Europese natuurregels. Wie bij een bouwproject stikstof zou uitstoten in een beschermd natuurgebied, kon volgens het PAS volstaan met een plan voor compensatie. Maar elk project waarbij stikstof wordt uitgestoten, kan worden geraakt door het stikstofbesluit, zegt milieurechtadvocaat Marieke Kaajan.

Verkeer

Naast de industrie en de veehouderij gaat het om alle projecten waarbij veel verkeer komt kijken. Ook evenementen en festivals vallen volgens Kaajan in deze categorie. Maar: ‘Een tijdelijke stikstofuitstoot is nog steeds makkelijker te motiveren dan een constante uitstoot voor, zeg, dertig jaar.’ De stikstofuitspraak hoeft daarom niet te betekenen dat alle festivalvergunningen van tafel gaan.

‘Een groot festival in een beschermd natuurgebied is een lastige zaak. Zeker als er geen degelijk onderzoek naar de stikstofuitstoot is gedaan, zoals op Terschelling’, zegt hoogleraar bestuursrecht Kars de Graaf. Hij verwacht niet direct een stormloop van annuleringen onder festivals in de komende tijd. ‘Gemeenten hebben als het goed is in de afgelopen jaren in hun bestemmingsplannen en evenementenbeleid rekening gehouden met de eisen voor festivallocaties.’

Bouw

Voor festivals lijkt de schade mee te vallen, maar in de bouw zit het anders. Duizenden projecten in de woning- en wegenbouw, industrie en veehouderij komen door de uitspraak mogelijk zonder vergunning te zitten. Het Parool meldde dinsdag dat alleen al in de provincie Noord-Holland 650 projecten, goed voor 10 duizend woningen, ‘geraakt’ worden door het stikstofbesluit.

De Raad van State oordeelde woensdag dat de bouw van 85 strandhuisjes in het Noord-Hollandse Petten niet door kan gaan, net als verschillende andere projecten waartegen milieuorganisaties procedeerden. Wethouder Jelle Beemsterboer hoopte snel te beginnen met de bouw van de strandhuisjes, maar tegenstanders wezen met succes op de gevolgen van de verhoogde stikstofuitstoot voor het nabijgelegen beschermde natuurgebied. 

Veehouderij

In de veehouderij dreunt het stikstofbesluit hard door. De rechtbanken in Noord-Holland en Gelderland vernietigden maandag meer dan honderd vergunningen voor de veehouderij. Hard nodig, vindt advocaat Valentijn Wösten: ‘Het is een luchtkasteel te denken dat alle milieuproblemen met technische maatregelen oplosbaar zijn. Milieubeleid betekent keuzes maken.’

Ook met het stikstofbesluit op zak zijn de mogelijkheden om te procederen niet onbeperkt, zegt advocaat Kaajan. Een milieuorganisatie kan alleen procederen als haar ‘feitelijke werkzaamheden’ aansluiten bij de rol als milieubeschermer. ‘Een organisatie mag niet alleen bestaan om te procederen.’ Een enkele omwonende mag zelfs alleen optreden als die vlak naast zowel het natuurgebied als het bouwproject woont. Ook zegt Kaajan dat het alleen gaat om nieuwe besluiten. Bestaande vergunningen en bestemmingsplannen kunnen niet zomaar worden aangevochten.

De ondernemersorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland roeren zich in het stikstofdebat. Naast de negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid staan nu ook veel projecten stil die uiteindelijk een positief effect op het milieu zouden hebben, zeggen de organisaties in een gezamenlijke verklaring. Daarom willen zij dat Nederland snel van het ‘stikstofslot’ af moet.

Wat is stikstof? Hoe schadelijk is het? En vier andere vragen om het stikstofdebat te begrijpen

De Raad van State oordeelde eerder dit jaar dat projecten die door hun nieuwe uitstoot van stikstof de neerslag daarvan op een natuurgebied verhogen, voortaan niet zomaar zijn toegestaan. Sindsdien liggen veel bouwplannen in Nederland stil. In de politiek gaan stemmen op om de veestapel te beperken. Hoe schadelijk is stikstof eigenlijk? Zes vragen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden