Met gote gebaren gespeelde 'De Avonden' mist beklemming

Theater

Groteske humor wordt dat ook wel genoemd door liefhebbers, en de debuutroman De Avonden van Gerard Reve uit 1947 heeft er een deel van zijn faam aan te danken. Generatiegenoten van hoofdpersonage Frits, die zich in het dulle Nederland van net na de Tweede Wereldoorlog een weg moesten vinden in het leven, zouden zich herkennen in zijn verhaal. Wilde je overleven in tijden van verstikkende fatsoensnormen, weinig geld, moeilijke huisvestingssituaties en een verwarrende seksuele moraal, dan moest je het voor jezelf een beetje lollig maken.


Na zijn succesvolle theaterversie uit 1996, liet regisseur/bewerker Léon van der Sanden zich opnieuw inspireren door dit boek en presenteert hij nu een nieuwe De Avonden, met een overwegend jonge cast. Thomas Cammaert (1984) speelt Frits, Marie-Christine de Both en Bas Keijzer zijn ouders, met wie de nog thuiswonende 23-jarige protagonist een moeizame verhouding heeft.


De vriendenschaar van Frits heeft Van der Sanden mooi samengebracht in een paar personages, die ieder in hun verhouding met Frits een bepaald aspect van diens persoonlijkheid belichten.


De nadruk ligt in deze versie vooral op de vorm. De nadrukkelijke, soms wat groteske manier van acteren, de opeenvolging van korte, afgeronde scènes, de vormgeving en specifieke belichting, geven de voorstelling een 'verstript' karakter: het lijkt alsof De Avonden als stripverhaal tot leven komt. En dan niet met het beroemde beeldverhaal van Dick Matena als basis, maar met een heel eigen beeldtaal.


Dat is bij tijd en wijle interessant, maar er kleven ook bezwaren aan die benadering. Consequent, dat absoluut, spelen de acteurs met grote gebaren: verdriet, angst, gein, of onverschilligheid: het krijgt allemaal dezelfde soort lading. Als de aanvankelijke verrassing eraf is, slaat de gewenning toe. De angsten van Frits, de manier waarop hij ze probeert te ondervangen, de droefenis van de moeder, de botte sulligheid van de vader - het is niet slecht verbeeld, maar aankomen of ontroeren doet het niet.


Na de pauze wordt net iets meer van Frits' wanhoop voelbaar, in een paar koortsachtige scènes. Maar naar het einde toe ebt dat weg. Geen beklemming is er meer, en ook geen urgentie.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden