'Met genuanceerde opinies kun je de grachten vullen'

Geen Kamerlid dat met zijn gevoel voor het vertolken van de vox populi zo dicht in de buurt komt van Fortuyn zelf. Joost Eerdmans zegt wat hij denkt...

Pim Fortuyn zal nog vreemd opkijken, mocht hij in de gelegenheid zijn zo nu en dan eens na te gaan of er op het Binnenhof een jaar na dato iets is terechtgekomen van zijn geruchtmakende politieke beweging. Herman Heinsbroek, Ferry Hoogendijk, Jim Janssen van Raay, Winny de Jong - de kopstukken van wie zoveel werd verwacht hebben de aftocht allang geblazen. De enige LPF'er die nog geregeld in Pim-stijl van zich laat horen, stond vorig jaar hoofdzakelijk te boek als het broekie van de partij, dat vooral opviel door zijn avontuurlijke brillen en in levenden lijve nooit langer dan enkele ogenblikken met Fortuyn had gesproken.

Het waren wel ogenblikken die grote indruk maakten op Joost Eerdmans. Vooral die keer, in februari 2002, toen hij aanbelde bij Fortuyns Rotterdamse Palazzo di Pietro om zich aan te melden voor de kieslijst. 'Het was heel spannend omdat Pim destijds bijzonder gedemoniseerd werd. Ik geloofde in die man. Hij deed zelf open en ik gaf hem mijn sollicitatiebrief. Drie weken later stond ik op de lijst. Vanaf dat moment begon mijn leven als LPF'er.'

En stond de naam van drs. B.J. Eerdmans zowat elke dag in de krant. Geen Kamerlid dat met zijn gevoel voor het vertolken van de vox populi zo dicht in de buurt komt van Fortuyn zelf. Joost Eerdmans zegt wat hij denkt. Om te beginnen op zijn eigen curriculum vitae op de site van zijn partij. Waar heb je een hekel aan, vraagt hij zichzelf daar af. 'Ik heb een hekel aan dierenbeulen, bureaucraten, rituelen in de Tweede Kamer, Ons Soort Mensen en correcte politici die om de brij heen draaien.'

Volkert van der G. veroordeeld tot 'slechts' achttien jaar cel? Joost Eerdmans spreekt er op alle zenders schande van. Winkeliers die in Amsterdam worden opgepakt na het aanhouden van een winkeldief? Joost Eerdmans belooft terstond, in navolging van prins Bernhard, hun eventuele boete te betalen. Een hond te Breda doodgetrapt door zijn baasje? Joost Eerdmans sluit zich, met een indrukwekkende bos bloemen en in gezelschap van Willibrord Frequin, aan bij de stille tocht en laat en passant weten wat een onrecht het is dat dierenbeulen doorgaans wegkomen met een korte taakstraf ('Zeker een paar maanden opsluiten, zo'n man'). Meest recente wapenfeit: zijn pleidooi, deze week, voor een veel hardere aanpak van geestelijk gestoorde criminelen en voor chemische castratie van 'lustmoordenaars'.

Joost Eerdmans kun je, al met al, heel goed uitnodigen op een verjaardagsfeestje om het gesprek een beetje op gang te houden.

Het had gemakkelijk heel anders kunnen lopen met de politieke carrière van Eerdmans. Was Pim Fortuyn er niet geweest, dan zou hij nu waarschijnlijk nog steeds aan de weg timmeren bij het CDA. Dat is tot het voorjaar van 2002 zijn partij. Al ten tijde van Paars I fungeert hij in Den Haag als fractiemedewerker en als ghostwriter van oud-Kamerlid Hans Hillen. De RVU wijdt in 1996 een documentaire aan hun samenwerking. 'Joost weet alles', zegt Hillen daarin over zijn jonge medewerker. 'Een heleboel woorden die ik in het debat uitspreek, heeft hij bedacht.' Typerend beeld: de dag na een debat bladeren ze getweeën door de kranten om trots te constateren dat hun one-liners zijn opgepikt.

Na zijn periode in de CDA-fractie wordt hij ambtenaar op het ministerie van Justitie en, in 1999, secretaris van burgemeester Opstelten van Rotterdam. Het is geenszins een keus voor de luwte. Integendeel: als mede-oprichter van de ambtelijke jongerenorganisatie Futur ontpopt hij zich tot bestrijder van de bureaucratie van binnenuit. En tot mediageniek ambtenaar. Na een paar jaar heeft hij namelijk allang gezien wat er mis gaat om hem heen. Uit Trouw: 'Waarom zou je altijd van die dikke nota's uitbrengen, en zoveel vergaderen? Ambtenaren zouden best eens wat meer risico mogen nemen, met duidelijke uitspraken en een nota van een paar A4'tjes.'

Dan al weet hij met grote stelligheid te melden dat er sowieso te véél ambtenaren zijn. 'Ik zit wel eens te denken: hoe zou het zijn als je iedereen zou ontslaan en dan weer opnieuw zou aannemen. Maar dan bewust: waar zetten we díe neer, waaraan is behoefte? Ik denk dat je bij sommige diensten met de helft zou toekunnen. We houden onszelf zo bezig, daar moeten we eens mee stoppen.'

Het opruimen van de bureaucratie is inmiddels een van de stokpaardjes van de politicus Eerdmans, te beginnen met die in de Tweede Kamer zelf. Met LPF-collega Hilbrand Nawijn ('De Kamer is één groot ritueel') voegt hij in zijn eerste parlementaire jaar de daad bij het woord met een serie plannen om het aantal moties, schriftelijke Kamervragen en 'onnodige debatten' fors in teperken. Daarbij dient wel te worden bedacht dat Eerdmans zelf met achttien Kamervragen afgelopen seizoen boven het gemiddelde zat.

Op dergelijke 'strijdigheden' betrapt VVD-Kamerlid Clemens Cornielje hem vaker. Hij schudt twee recente voorbeelden uit zijn mouw. 'Eén: het is raar om enerzijds te pleiten voor hogere straffen en anderzijds de boete te betalen voor mensen die gestraft worden na een vergrijp. Twee: als je even nadenkt over de integriteit van het menselijk lichaam, ga je niet pleiten voor chemische castratie. Maar ja, daar zit Joost niet mee. Hij wil scoren. Daarbij verliest hij de haalbaarheid van wat hij voorstelt vaak uit het oog. Die plannetjes doen het wel lekker in de publiciteit, maar als er vervolgens niets van terechtkomt, prikken de mensen er heus wel doorheen. Dan gaan ze na verloop van tijd denken: o god, daar heb je die Eerdmans weer.'

Zo maakt Eerdmans geen vrienden in Den Haag. Zelfs de doorgaans zo bedachtzame minister Donner van Justitie viel onlangs uit zijn rol toen hij Eerdmans in een debat toesnauwde dat hij zich als politicus nou eindelijk eens buiten gerechtelijke procedures moet houden.

Eerdmans maalt er niet om. 'Ik probeer te laten zien dat er één partij is die de mensen in het land begrijpt. Met genuanceerde opinies kun je de grachten vullen. Den Haag is vergeven van gematigde mensen. Ik vertik het om in de gezapigheid van dat moeras ten onder te gaan. Als politicus heb je de taak problemen te agenderen en constructieve oplossingen te bedenken. Je kunt beter hard en duidelijk inzetten, dan heb je nog de kans dat je ergens in het midden uitkomt.'

Maar het verwijt dan dat zijn uitlatingen vaak ondoordacht en populistisch zijn? 'De kiezer vindt het helemaal niet belangrijk of ik alle details van a tot z onder ogen ken. Niets is gemakkelijker dan altijd het veilige midden te zoeken. Dat deed Pim ook niet. Het belangrijkste is dat mensen je zien. Dat ze weten dat je er bent.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden