Met fiets komen meisjes wél naar school

In de arme Indiase deelstaat Bihar gingen meisjes na hun 10de niet meer naar school. Totdat de regering fietsen beschikbaar stelde.

Het lijkt een beetje op de Nederlandse provincie. In Bihar, de armste deelstaat van India, gaan iedere morgen meisjes van 10 tot 16 jaar in een lang lint fietsend naar school. Alleen zijn er hier geen geasfalteerde fietspaden, maar vaak stoffige en onverharde wegen waarop ook auto's voortrazen.


Een ander groot verschil is dat het in Nederland de gewoonste zaak van de wereld is dat meisjes net als jongens naar de middelbare school fietsen, maar in Bihar niet. Daar is pas in 2007 een programma begonnen waarmee meisjes de kans krijgen naar het voortgezet onderwijs te gaan door ze een fiets te schenken.


Anjani Kumar Singh, de onderwijssecretaris van de deelstaat, zegt dat meisjes in het verleden meestal op jonge leeftijd van school gingen. 'Een van de belangrijkste redenen was dat er minder middelbare scholen zijn en dat die vaak verder van huis liggen, zodat ze een grotere afstand moesten overbruggen.' De arme families hadden geen geld om hun kinderen met het openbaar vervoer of op andere manier naar school te laten gaan. Daarnaast zijn ze om veiligheidsredenenen vaak bang om meisjes zo ver van huis te laten gaan. Het weinige geld dat er was, werd besteed aan een opleiding voor de jongens.


Bihar ligt in het oosten van India en telt bijna honderd miljoen inwoners. In 1966 stond het symbool voor de hongersnood in de wereld. De schokkende beelden uit Bihar leidden tot de tweede grote inzamelingsactie op tv na Open het Dorp. De titel was simpel: Eten voor India.


Er is veel verbeterd, maar nog altijd leeft 42 procent van de mensen er onder de armoedegrens. Een van de oorzaken is het analfabetisme, met name bij meisjes, dat het hoogst is van heel India. De deelstaat besloot in overleg met het door UK Aid gesponsorde International Growth Centre in 2007 hier iets aan te doen. Als motto werd het parool genomen van de bekendste Amerikaanse suffragette Susan B. Anthony: 'De fiets heeft meer gedaan voor de emancipatie van de vrouw dan welk ander ding ook.'


De fiets maakt vrouwen mobiel. Sinds 2007 kunnen meisjes die 10 jaar worden een subsidie krijgen waarmee ze een fiets kunnen kopen. Inmiddels rijden door het vaak dorre landschap van Bihar grote groepen meisjes van arme dorpen naar de kleine steden in de omgeving. Na zes jaar kan een eerste balans worden opgemaakt. Meisjes blijken een grote inhaalslag te hebben gemaakt en ambiëren nu onderwijzeres, technicus, dokter of advocaat te worden. Op iedere 100 jongens gaan nu in Bihar 70 meisjes naar een school voor voortgezet onderwijs. Het analfabetisme onder meisjes is in zeven jaar met 30 procent gedaald. Het aantal meisjes dat de middelbare school afmaakt is verviervoudigd. Alleen de examenresultaten van meisjes laten nog te wensen over.


Twee Amerikaanse hoogleraren, Karthik Muralidharan (Universiteit van Californië) en Nishith Prakash (Universiteit van Connecticut), concludeerden dat het zogenoemde fiets-naar-schoolproject in Bihar een van de beste methoden was om nummer drie van de millenniumdoelstellingen van de Verenigde Naties te halen: 'Voortgezet onderwijs is van het grootste belang voor de emancipatie van de vrouw.'


In hun achttien maanden durende onderzoek in opdracht van het International Growth Fund zijn ze niet over één nacht ijs gegaan. In totaal werden 720 duizend huishoudens in India geënquêteerd over de scholing van hun kinderen en de afstand tot voortgezet onderwijs. Daarnaast werd gekeken of de verhoogde schooldeelname van meisjes dankzij de hoge groei in India ook zonder dat project zou hebben plaatsgevonden.


De voordelen zijn evident. In de eerste plaats worden met het fietsenproject direct de meisjes geholpen, in tegenstelling tot andere hulpprojecten waarvan de baten naar het hele gezin gaan en de jongens het meest profiteren. Daarnaast heeft het project ertoe geleid dat meisjes nu gezamenlijk naar school fietsen waardoor de veiligheid veel groter is geworden.


Op het project is in India ook kritiek gekomen. Veel meisjes zouden de fiets niet gebruiken om naar school te gaan. Daarom zijn de criteria verscherpt. Meisjes moeten minimaal 75 procent van alle lessen bijwonen om de fiets te mogen houden.


Andere deelstaten in India zijn van plan het project over te nemen. De federale regering in New Delhi denkt er zelfs over het fiets-naar-schoolproject landelijk in te voeren. De regering heeft weliswaar een beperkt budget voor ontwikkelings- en emancipatieprojecten, maar dit geld moet wel zo efficiënt mogelijk worden ingezet. Lawrence Summers, de voormalige hoofdeconoom van de Wereldbank, noemde voortgezet onderwijs voor meisjes ooit de investering met het hoogste rendement.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden