Op het tweede gezichtMichel Barnier

Met EU-onderhandelaar Michel Barnier kregen de brexiteers alles waar ze de pest aan hebben

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: EU-Brexitonderhandelaar Michel Barnier zat vier jaar lang stipt op tijd klaar met onberispelijk gekamd haar en onberispelijk geordende dossiers.

Beeld Javier Muñoz

Het is onwaarschijnlijk dat Brusselse elites na de uitslag van het Britse referendum over het EU-lidmaatschap in juni 2016 bij elkaar kwamen en in geheim overleg besloten: die Britten willen weg, dan geven we ze als afscheid mooi de verpersoonlijking van alles waar ze de pest aan hebben, we geven ze Michel Barnier. Maar de benoeming van deze Franse bestuurder tot EU-Brexitonderhandelaar was voor de kostschoolanarchisten die Groot-Brittannië de Brexit schonken wel een straf. Dat hun afkeer van de EU met name één lidstaat betreft, is een publiek geheim. Met Barnier kregen brexiteers aan de onderhandelingstafel én een Fransman én een liefhebber van dossiers en regeltjes én een rustige netwerker én een geduldige vergaderaar én een afstandelijke diplomaat die altijd in de plooi blijft en hecht aan protocol.

Brexit-aartsvader Nigel Farage vat het Europese visserijbeleid op drinkgelagen graag in 30 seconden samen met namen van geslachtsdelen. Bij Barnier, zeggen mensen die het weten kunnen, verandert ook meer dan 750 milliliter wijn niets aan vormelijk taalgebruik en een voorliefde voor details. Ook na diners waarop meerdere uitstekende flessen zijn geopend, heeft hij de EU-visserijquota van de laatste twintig jaar nog paraat en zit zijn stropdas nog recht. Brexit-premier Boris Johnson houdt van informeel alcoholisch overleg met gewaagde grappen om politieke knopen door te hakken. Met Barnier kon hij old boys-plezier vergeten. Informaliteit is bij hem geen anale corpsballengrap, maar een belegen anekdote over een 19de-eeuwse generaal. In de veertig jaar dat deze monsieur hoge functies bekleedde in Parijs en Brussel, werd hij nooit op een rare zin of onverwachte ontboezeming betrapt.

Het kan nauwelijks toeval zijn dat de wieg van het individualistische anarchisme medio 1800 in Engeland stond en niet in Frankrijk. Zoek de tegenpool van brexiteers die historicus Fintan O’Toole ‘Oxford-geschoolde Sex Pistols’ doopte en je komt uit bij iemand als Michel Barnier. In het gedachtengoed van Brexit-campagnegenie Dominic Cummings (Take back control) worden complete instituten vol nutteloze bureaucraten opgeblazen. Barnier was in zijn loopbaan van zulke instituten de beschermheer, hij is geen anarchist, hij is een bestendiger. 

De uitzonderlijke afkeer die Cummings voor hem reserveerde, had vermoedelijk ook te maken met voorkomen. Cummings kleedt zich bewust slonzig om protocollen te tarten, Barnier is een wandelend kledingprotocol en bezit ook nog ‘een vleugje Zonnekoning’. Een geliefde Britse anekdote over hem komt van Paul Baron Myners, in 2010 staatssecretaris van Financiën. Toen hij Barnier, destijds eurocommissaris voor de interne markt, rondleidde op het Britse ministerie van Financiën, stond die stil voor elk schilderij. Aanvankelijk dacht Myners dat Barnier belangstelling had voor Britse kunst. ‘Tot ik me realiseerde dat hij naar zichzelf keek, via het spiegelende glas, om te controleren of zijn haar goed zat.’

Vier jaar lang zat Barnier met onberispelijk haar en onberispelijke dossiers klaar voor overleg, viermaal veranderde de Britse onderhandelaar. Dat de Britten er niet in slaagden een fors potentieel voor verdeeldheid aan EU-zijde aan te boren, achtten velen een direct gevolg van Barniers gewoonte na elk overleg 27 lidstaten zorgvuldig in te lichten. Sommigen in Brussel sluiten niet uit dat Barnier de Britten in de slotfase net te veel tegemoetkwam. Barnier is ijdel: vier jaar van zijn werk hoorden te resulteren in succes, niet in een echec. Barnier is netjes: met de chaos van een No-Deal kon hij moeilijker leven dan Boris Johnson. Vandaag wordt Barnier 70. Hij rekent op kaarten uit 27 EU-lidstaten en één ex-EU-lidstaat.

Meer Op het Tweede Gezicht

De Amerikaanse vicepresident Mike Pence nam deze week openlijk afstand van de man die hij vier jaar lang trouw diende. Conform het protocol bekrachtigde hij de verkiezingsuitslag van 3 november in een zitting van beide kamers van het Amerikaanse Congres. In Op het Tweede Gezicht bleek al eerder dat de uitgaande vicepresident het rauwe lef mist dat de uitgaande president zo kenmerkt.

Maandag besliste de Britse rechter dat WikiLeaks-oprichter Julian Assange niet zal worden uitgeleverd aan de Verenigde Staten. Een verzoek van Assanges advocaat om hem op borgtocht vrij te laten willigde de rechter niet in: de kans dat Assanges vlucht wordt te groot geacht. In Op het Tweede Gezicht werd geconcludeerd dat de grootste vijand van Julian Assange de naam Julian Assange draagt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden