Met elk waardevol fossiel een jenevertje verdiend

Olifanten, neushoorns en tijgers in de Oosterschelde? Haaien in de Maas? Reuzenhagedissen bij Winterswijk? Het klopt allemaal. Al is het dan 2 tot ruim 200 miljoen jaar geleden....

Wim Wirtz

De Nothosaurus, die grote hagedis, jaagde er 230 miljoen jaar geleden op vis en kleine dieren. Zo’n 228 miljoen jaar later liep de wolharige mammoet er rond. We weten dat van botten en fossielen, van sporen in steen.

Jelle Reumer, bioloog, paleontoloog en in die laatste discipline bijzonder hoogleraar, schreef er een boek over, Opgeraapt Opgevist Uitgehakt, met als ondertitel Fossielen vertellen de geschiedenis van Nederland. ‘De’ geschiedenis van Nederland is wat veel gezegd. Het is ‘een’ geschiedenis, en die voert ons ver terug. Waar de canon van de Nederlandse (bewonings)geschiedenis teruggaat tot vijfduizend jaar, plakt Reumer er nog een stukje aan vast: tot een half miljard jaar. Op de geologische tijdschaal is dat de periode van het Paleozoïcum, en, daarbinnen, het Cambrium.

Het alleroudste fossiel, de Scolithos linearis, komt uit die tijd. Het is een stuk zandsteen met graafgangetjes van wormen. Het werd gevonden in Drenthe. Maar komt daar niet vandaan. Vermoedelijk is het afkomstig van de zuidoostkust van Zweden. Want er zit beweging in de prehistorie. Gletsjers en rivieren namen de fossiele overblijfselen soms uit andere streken mee, uit Scandinavië en de Oostzee.

In zijn rijk geïllustreerde, vlot geschreven, enthousiasmerende boek voert Reumer de lezer naar fossielrijke streken: Zeeland, Zuid-Limburg, de Achterhoek, de Peel. Hij vertelt over de geologische tijdschaal, over het proces van fossilisatie, over de koolstof-14-datering, over de zeeleliesteel, 70 miljoen jaar oude zee-egels, ammonieten, mammoeten, dolfijnen, sabeltandtijgers, Etruskische neushoorns, de haaientanden van Cadzand en zijn Oosterscheldetocht met de fossielenclub Kor en Bot, waarbij na elke vangst van een waardevol artefact een jenevertje naar binnen werd geslagen.

Aandacht is er ook voor belangrijke vakgenoten en amateurpaleontologen die van onschatbare waarde zijn geweest voor de wetenschap, met oer-Hollandse namen als Henk Oosterink, Dick Mol (‘de grootste mammoetdeskundige ter wereld’) en Klaas Post.

In het Natuurhistorisch Museum Rotterdam (www.nmr.nl), waarvan de auteur directeur is, wordt vandaag een tentoonstelling geopend met dezelfde titel – en hetzelfde thema– als het boek. Een advies: eerst dat heerlijke boek lezen en dan gaan kijken.Wim Wirtz

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden