Met een vol zandschip voor anker

De Nederlandse economie kruipt uit het dal. Architecten, uitzendbureaus en binnenvaartschippers merken als eerste het herstel. Hoe ziet de opleving eruit?

Als het op klagen aankomt is de binnenvaartschipper de gelijke van de boer, geeft een bestuurder van belangenvereniging Schuttevaer mee. Deze middag op het Gooimeer, vrijwel onder de Hollandse Brug, ligt John van Baarsen met een vol zandschip voor anker en hij is met geen mogelijkheid tot tobben te bewegen.


De toedracht van een lelijke val op zijn schip Tancar, de avond tevoren, wordt lachend verteld. In zijn stuurhut draait het navigatiesysteem AIS op de computer, volgend jaar verplicht voor de hele binnenvaart, en AIS is geweldig: 'De Risico is net voorbij gevaren. Hij gaat 16,3 kilometer en zit nu 1.100 meter van ons vandaan.'


Even later meldt hij achteloos dat 'natuurgroepen' zijn vrienden zijn. Een ondernemer die het van 'de bouw' moet hebben en die 'natuurgroepen' tot de vrienden rekent? 'Er komen natuureilandjes in het IJsselmeer! Heb ik ook weer werk aan.'


Van Baarsen (55), zoon van een binnenschipper, veertig jaar in de vaart, ziet de zon in het Gooimeer schijnen. Trouwens ook in het IJmeer, het Marker- en IJsselmeer en het Amsterdam-Rijnkanaal. Die 'waterwegen' bevaart hij de komende anderhalf jaar vijf keer per week. Met een vol zandschip. Er is weer werk.


Dit werk, het wegenproject A1/A6, is de grootste klus waar hij ooit bij betrokken was. 'Ze hebben hier 8 miljoen kuub nodig.' Zijn Tancar kan 800 kuub laden. In Nederland zijn zo'n 250 zandschepen; 10 procent heeft voorlopig werk genoeg met alleen al dit onderdeel van het grootste infrastructuurproject van het land.


Zeven pontons, her en der in de regio, zijn sinds een paar maanden volop in bedrijf als losplaatsen voor het zand. Ook deze dag rijden vrachtwagens af en aan bij het Gooimeer (twee pontons) om de lading van de schippers verder te transporteren. Snelwegen worden verbreed/verplaatst, er komt een tweede Hollandse Brug, en ook de bouw van het grootste aquaduct van Europa, bij de Vecht, is voorzien.


Het zand dat John van Baarsen vervoert, komt van de Val van Urk. Tussen Lemmer en Lelystad wordt een geul voor de binnenvaart gegraven. 'Dus je vangt twee vliegen in één klap.' Ja, in zijn specifieke segment van de binnenvaartmarkt trekt het weer aan, merkt hij aan de vrachtprijs. Een paar jaar geleden donderde die in elkaar, met 30 procent. 'Ik had toen ook een vast werk, de aanleg van de Hanzelijn. Ik kon wel blijven doorvaren, maar voor veel minder geld. Gewoon gedaan.' De prijzen zijn opgekrabbeld, maar niet tot het hoge niveau van voor de crisis.


De binnenvaart is geen grote bedrijfstak (3.600, meest familiebedrijven) maar hier huist wel de grootste vloot van Europa. Begin van deze eeuw kolkte het van optimisme in de sector. Transportstromen namen toe, de (aanleg van) de Tweede Maashaven werd tot zinnebeeld van een gouden toekomst. Er werd geïnvesteerd in nieuwe, grotere schepen.


En toen ging het mis. 'De hele sector kampt met een enorme overcapaciteit', zegt Wilco Volker van het Bureau Voorlichting Binnenvaart. Maar het dieptepunt lijkt achter de rug. De vervoersvraag voor ertsen en metaalproducten trekt aan. Ook voor de containervaart ziet het er beter uit.


Al was het maar omdat de Tweede Maasvlakte bijna klaar is en volgens afspraak straks 45 procent van de containers per binnenschip (schoner dan over de weg) móet worden afgevoerd.


Van Baarsen kent collega's die naar de tankvaart zijn overgestapt. 'Er komt nu iedere week wel een tanker bij.' Dat gaat mis. Van Baarsens toekomstvisie is overzichtelijk: tuurlijk trekt 'het' straks weer aan. Je moet alleen zorgen dat je er bij bent. 'Goed luisteren naar wat aannemers laten vallen.' Bij het project dat hem nu anderhalf jaar werk garandeert, wist hoofdaannemer Boskalis dat hij 'in de markt' was. Het hielp dat een familielid bij een onderaannemer werkt.


Deze middag, nabij de Hollandse Brug, ligt de Tancar twee uur langer stil dan voorzien. Op een van de twee lospontons is de kraan (of de lopende band) stuk. Het humeur van de schipper lijdt er niet onder. Bij hem was een van de drie pompen, die het natte zand droger moeten maken zodat meer lading mee kan, nagenoeg stuk. Hij heeft net een nieuwe gekocht. De lach verschijnt weer: 'Ik heb twee rampzalige winters achter de rug met die vorst. Lag ik elke week wel een dagje stil. Nu vaar ik al vijf weken continu.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden