Met één voet in België en één in Nederland

Baarle-Nassau wil een status aparte. Dat levert meer subsidie op. Die is hard nodig in een grensgemeente waar alles dubbel moet gebeuren....

De rijksgrens loopt dwars door de winkel van Zeeman: de onderbroeken liggen in Nederland, de bloesjes hangen in België. Het kan nog gekker, vertelt de receptioniste in het gemeentehuis: 'Vroeger stond daar café 't Hoekske. Toen liep de grens dwars over het biljart.'

Het merkwaardigste dorp van de wereld, zo noemt Baarle zichzelf. Dertig enclaves, twee landen, twee gemeenten. Vraag bij binnenkomst: 'Ik zoek het gemeentehuis.' Tegenvraag'Welk?' Want Baarle heeft twee gemeentehuizen, evenals twee postkantoren, twee parochiekerken, twee politiebureaus, twee brandweerkazernes, twee vuilnisophaaldiensten, twee voetbalclubs.

Op het oog is het een heel gewoon Brabants dorp. Maar als je goed kijkt, zie je de verschillen. Op de ene straathoek een Nederlands stopbord, op de andere het kleinere Belgische. Nederlandse doorzonwoningen wisselen af met Belgische fermetten, huizen in boerderijstijl. De grens loopt kriskras door het dorp, dwars over straten en midden door huizen.

De voordeur bepaalt de nationaliteit. De nummerbordjes bij de deuren dragen allemaal de kleuren van de nationale vlag. Maar op het Loveren loopt de grens dwars door de voordeur; daar huizen twee nationaliteiten. Op de Chaamseweg kwam bij de laatste grenscorrectie in 1995 een Belgische voordeur zomaar in Nederland terecht. De Belgische bewoners hebben de deur ijlings een metertje verplaatst.

Kinderen doen het nog graag in Baarle: huppend en hinkelend langs de rijksgrens, aangegeven met witte kruisen op het trottoir. In sommige straten rijden auto's met het rechterwiel in België, met het linker- in Nederland. Bij ongelukken bellen de Nederlanders 112, de Belgen 100. Als de politie ter plaatse komt, wordt altijd gekeken naar de precieze locatie. Want de Nederlandse agent mag geen ongeluk op Belgisch grondgebied afhandelen.

Soms komen twee ambulances ter plekke, de een uit Turnhout, de ander uit Breda. Volgens gemeentesecretaris Koen van Veen bellen sommige bewoners bewust het Belgische nummer 'omdat ze zweren bij de Belgische zorg'.

Anekdotes genoeg. Maar de innige verstrengeling van beide landen binnen de bebouwde kom van één dorp vergt wel bestuurlijke hoogstandjes, zegt loco-burgemeester Karel Kerremans van Baarle-Nassau. Of het nou om het kappen van bomen gaat of om de bibliotheek, altijd moet overlegd worden met de burgemeester en schepenen van Hertog. De verstandhouding tussen beide colleges is goed. Maar België heeft nu eenmaal andere regels en wetten.

Een voorbeeld. Een Nederlandse gemeente is verplicht een rioleringsplan te hebben en periodiek controles uit te oefenen. In België wordt pas iets gedaan als er een gat in het riool zit. Enkele jaren geleden werd die impasse eindelijk doorbroken door een uitruil. De Belgen werkten mee met het riool, terwijl Nederland meehielp met de reconstructie van de Gierlestraat, vlak voor de Belgische gemeenteraadsverkiezingen.

Het hele dorp is aangesloten op Nederlands aardgas, maar zit op de Belgische kabel. Om de Nederlanders ook RTL 4 of SBS 6 te kunnen bieden, heeft Nassau een schotelantenne neergezet. Maar de Nederlandse commerciële zenders zijn daardoor ook in de Belgische huishoudens te zien, wat eigenlijk verboden is. Zo zijn veel dingen niet helemaal geregeld. 'Dat doen we op z'n Boals', zegt Kerremans, ofwel op de Baarlese manier, synoniem voor creatief.

Een keer per maand vergaderen beide colleges in het gemeenschapshuis, dat deels in Nederland, deels in België ligt. Het is voortdurend schipperen met prioriteiten en regels. Maar Baarle-Nassau heeft slechts de financiële armslag en mankracht (twee parttime wethouders, 55 ambtenaren) voor een gewone gemeente van zesduizend inwoners.

Daarom wil Nassau een status aparte. Dat is een aparte regeling (zoals ook Terschelling heeft) waardoor het dorp meer geld uit het gemeentefonds ontvangt en meer personeel kan inschakelen. De gemeente voelt zich al jaren een roepende in de woestijn. Maar er is hoop. Provinciale Staten lijken te hulp te willen schieten, en ook het provinciebestuur is bereid een verzoek voor een status aparte te ondersteunen in Den Haag. Kerremans: 'Het is hoog tijd dat we opgeschaald worden als gemeente. Eigenlijk hebben we minstens vier man extra nodig om het werk te verzetten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden