Met een cocktail op de Domtoren

Toeristische attracties in Nederland varen wel bij de crisis, want meer vakantiegangers blijven in eigen land. Wie veel bezoekers wil, moet wel iets opvallends doen.

AMSTERDAM - Het binnenlands toerisme vaart wel bij de crisis. In 2012 gingen minder Nederlanders op vakantie naar het buitenland, maar het aantal vakanties en dagjes uit in eigen land nam toe. De bezoekersaantallen stegen vooral bij attracties die vernieuwden, of die zichzelf aanprezen als 'belevenis'.


Om optimaal te profiteren van de economische malaise moet je als toeristische trekpleister wel iets opvallends doen. Liefst iets wat kan worden geschaard onder het kopje 'evenement'. Cocktails drinken boven op de Domtoren, bijvoorbeeld. Of je 100-jarig bestaan luister bijzetten met festiviteiten, zoals het Openluchtmuseum in Arnhem. Of jezelf nadrukkelijk presenteren als 'vernieuwd', 'interactief' of 'beleving'.


Zo kunnen kinderen en ouders eigenhandig containers laden en lossen in de Rotterdamse haven, tenminste, de miniatuurvariant daarvan in Madurodam. De miniatuurstad, al sinds haar opening in 1952 een populaire toeristische attractie, zag tot de verbouwing vorige winter haar bezoekersaantallen teruglopen. De bezoeker kon er rondwandelen en uitkijken over Nederland op zakformaat. Niet veel meer. 'Het was een beetje saai geworden', zegt een woordvoerster. Geheel in de tijdgeest werd besloten tot een reddingsplan waarbij Madurodam werd aangevuld met een groot aantal 'doe-dingen'.


Soortgelijke succesverhalen zijn te vertellen over De Efteling (de afgelopen jaren zeker vier nieuwe attracties), het Openluchtmuseum in Arnhem (feestelijkheden rond het 100-jarig bestaan), het Groningse vestingstadje Bourtange en het Amsterdamse Scheepvaartmuseum (nieuwe, interactieve tentoonstellingen).


Het afgelopen jaar steeg het aantal binnenlandse vakanties, blijkt uit cijfers van vakantieonderzoeksbureau NBTC-Nipo. Dinsdag vertelde Kees van der Most van dit bureau op de jaarlijkse vakantiebeurs in Utrecht dat hij het komende jaar een stabilisering verwacht. Wel zal het aantal Nederlanders dat naar het buitenland op vakantie gaat verder dalen, voorspelt hij. Ook zullen Nederlanders volgens NBTC-Nipo korter op vakantie gaan en minder geld uitgeven.


Van der Most ziet dat musea en attractieparken als substituut gelden voor Nederlanders die niet op vakantie gaan. 'Vakantie is het hoogtepunt van het jaar. Daar doen mensen niet graag afstand van.'


Ondanks de groei van de vakantiemarkt gaat het niet met alle Nederlandse attracties goed. De bezoekers komen niet vanzelf. De attracties moeten het hebben van het herhaalbezoek, zegt Jeff Bertus van 'De Club van Elf', een organisatie die de belangen behartigt van vijftien attractieparken zoals het Dolfinarium, Madame Tussauds en Walibi.


'Juist als oude en bekende trekpleister moet je met je tijd meegaan. Dat heeft Madurodam bijvoorbeeld slim gedaan. Je ziet het meteen terug in de bezoekersaantallen.' Volgens Bertus kampen andere attracties gelijktijdig met een bezoekersafname. Bertus schat het totale aantal dagjesmensen op 16 miljoen. 'Maar we hadden in 2012 ook de Floriade, dat is natuurlijk een geweldig extraatje met 2 miljoen bezoekers.'


Madurodam: containers laden

De ideale Madurodamdag is eigenlijk elke Nederlandse dag, zegt de woordvoerster van het attractiepark. 'Zolang het maar niet te hard regent.' Voor 2001 trok het park nog ruim een miljoen bezoekers, maar de laatste jaren kampte het met een grote afname. Tot in 2012 het tij keerde.


Madurodam ontving het afgelopen jaar bijna 740 duizend bezoekers, ruim eenderde meer dan in 2011. En dat terwijl het attractiepark de eerste drie maanden van het jaar gesloten was. Na een aantal jaren van teruglopende bezoekersaantallen besloot de parkleiding 8 miljoen euro te investeren in het moderniseren van de miniatuurstad. Madurodam moest een 'doe-park' worden, vertelt de woordvoerster. Het heeft gewerkt. Want hoewel oudere trekpleisters als de Marsfabriek met minimarsjes nog altijd populair zijn, zijn vooral de Rotterdamse Haven (zelf containers laden) en de Oosterscheldekering (zelf het dorp van overstroming redden) in trek. 'Daar zie je een geweldige gezinsdynamiek.'


Openluchtmuseum: ijsbaan

Afgelopen jaar verhuisde een stukje van de Amsterdamse volkswijk de Jordaan naar Arnhem. Met de overblijfselen van de laatste sloppenwoningen van de Westerstraat gaf het Nederlands Openluchtmuseum zichzelf een cadeautje voor zijn 100ste verjaardag. Het gaat goed met de eeuweling: het museum trok vorig jaar een recordaantal bezoekers, 524 duizend, mede dankzij een succesvol winterprogramma met Oud-Hollandse ijsbaan en koek en zopie. Ook hier ligt de nadruk op doen en beleven.


Een voorlichtster verklaart het succes van het Openluchtmuseum grotendeels uit de evenementen rond het 100-jarig bestaan. 'We doen ook veel samen met bedrijven. In het najaar hadden we een groot evenement samen met het blad Landleven. Daar kwamen 20 duizend mensen op af.' 'Maar', zegt ze, 'als we evenementen organiseren, doen we dat wel altijd in de geest van het museum. Een houseparty zul je hier niet zo gauw zien.'


Domtoren: cocktails

Wat moet je doen om behalve Japanners en Amerikanen ook de Utrechters weer boven op hun eigen Domtoren te krijgen? Speciale evenementen organiseren, bedachten ze bij het Utrechts toeristenbureau. Dus werd er geëxperimenteerd met theatervoorstellingen en een midzomeravondtour met cocktails.


Het lijkt te werken: dit jaar had de Domtoren 58 duizend bezoekers. Nog nooit eerder beklommen zoveel mensen de 465 treden. Onder hen waren meer Utrechters dan de voorgaande jaren, zegt Michel van der Schaaf van het Utrechts toeristenbureau. En dat ondanks een prijsverhoging van 1 euro per kaartje. Een beklimming kost nu 9 euro per persoon.


Voor dat geld krijgen bezoekers sinds vorig jaar ook een Dom-paspoort. Binnenkort komt de Dom-app op de markt. Als je dan met je smartphone boven op de toren gaat staan, kun je op je telefoon zien hoe de stad er in voorbije eeuwen uitzag.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden