Nieuws Oudedagsvoorziening

Met een basispensioen lijkt het voortbestaan van de Duitse coalitie gered, althans voorlopig

In Duitsland krijgen arme ouderen die hun hele leven hebben gewerkt voortaan een basispensioen van de overheid. Zondagavond bereikte de regering daarover een zwaarbevochten compromis. Daarmee wordt het voorlopige voortbestaan van de coalitie van CDU/CSU en SPD waarschijnlijker.

De Duitse politici Markus Soeder (CSU), Annegret Kramp-Karrenbauer (CDU) en Malu Dreyer (SPD) kondigen zondag aan dat er een basispensioen voor arme ouderen komt. Beeld DPA

Negen maanden ruzieden de coalitiepartijen CDU-CSU en SPD over de vorm van het basispensioen, want dát het er moest komen, daarover waren ze het al in het regeerakkoord eens. Alleen wilden beide partijen het compromis zo gunstig mogelijk aan hun eigen achterban kunnen verkopen. En dus wenste de SPD een ruimhartige regeling, en weigerde de CDU ‘te sproeien met belastinggeld’.

Dat er nu, na een zondagmiddag buffelen in Merkels kanselarij, toch een overeenkomst ligt, is waarschijnlijk vooral het gevolg van de door alle coalitiepartijen gevoelde vrees voor een nieuwe regeringscrisis. Na twee jaar regeren maakt de coalitie deze maand, zoals afgesproken, de balans op. Komende maand zijn de partijcongressen en dus is er behoefte aan goed nieuws.

‘Er is een koe van het ijs’, zei Markus Söder, voorzitter van de Beierse CSU, zondagavond opgelucht. Het Duitse spreekwoord wordt gebruikt om aan te duiden dat een groot probleem uit de weg is geruimd. Ook de CDU en de SPD toonden zich opgewekt en wuifden speculaties over een aanstaande coalitiebreuk weg.

Bestaansminimum

Het besluit over het basispensioen is in elk geval goed nieuws voor ongeveer 1,5 miljoen arme ouderen die ondanks een werkend leven nauwelijks genoeg hebben opgebouwd om boven het bestaansminimum uit te komen. Zij krijgen straks een toelage van een paar honderd euro per maand.

In Duitsland bestaat er niet zoiets als de AOW, dus werkende mensen moeten hun pensioen zelf bij elkaar sparen. Het probleem is dat ouderen die hun hele leven slecht betaald banen hebben gehad of in deeltijd hebben gewerkt, nauwelijks beter af zijn dan leeftijdsgenoten met een uitkering.

Het basispensioen zou je een eerste stap richting een Duitse AOW kunnen noemen, maar ook niet meer dan dat. Want de overheidsvergoeding is niet voor iedereen, zoals in Nederland. Alleen mensen die 35 jaar of meer hebben gewerkt en pensioenbijdragen hebben betaald, kunnen er aanspraak op maken. Ook mag hun maandelijkse inkomen niet boven de 1.250 euro, of voor stellen 1.950 euro liggen.

Armoede onder ouderen is een probleem in Duitsland. Dat komt onder andere voort uit de gaten in veel Oost-Duitse cv’s omdat mensen na de val van de muur langdurig hun baan verloren. Ook veel West-Duitse vrouwen hebben een gat in hun pensioenopbouw omdat zij vaak een paar jaar geheel thuisbleven om voor de kinderen te zorgen. Als gevolg daarvan werken sommige mensen ondanks hun pensioengerechtigde leeftijd verder, bijvoorbeeld als schoonmaker. De allerarmsten proberen bij te verdienen door bijvoorbeeld statiegeldflesjes te verzamelen. 

Wankelmoedige coalitie 

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) heeft Duitsland de afgelopen jaren al een paar keer gemaand iets aan het probleem van de armoede onder ouderen te doen. In een land met recordbegrotingsoverschotten en relatief goed gevulde pensioenkassen moest dat toch mogelijk zijn, vond de economische organisatie. Het Nederlandse pensioensysteem geldt volgens de OESO als een van de beste ter wereld.

De linkse oppositiepartijen, de Linke en de Groenen, klagen dan ook dat het compromis minimaal is en dat een grondige hervorming van het pensioenstelsel beter was geweest.

Voor de regering is de kou voorlopig nog niet uit de lucht. Zowel de CDU als de SPD wacht een stormachtig partijcongres. De sociaaldemocraten kiezen een nieuw leidersduo en bij de CDU willen conservatieve krachten verhinderen dat voorzitter Annegret Kramp-Karrenbauer in het geval van nieuwe verkiezingen als lijsttrekker aantreedt.

In beide partijen gaan bovendien stemmen op om een van de meest wankelmoedige regeringscoalities uit de naoorlogse politieke geschiedenis te ontbinden, om de steeds passievere Merkel eindelijk helemaal met pensioen te sturen, in de hoop dat de betrokken partijen zich kunnen herstellen en de reeks verliezen bij deelstaatverkiezingen een halt toe wordt geroepen.

Maar bij zowel de christen- als de sociaal-democratische partijleiding is de angst voor een knetterend verlies bij nieuwe Bondsdagsverkiezingen nog altijd groter dan de angst voor de gevolgen van nog twee jaar kwakkelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden