Reportage

Met dubbellaagse tunnel A2 komt einde aan verkeerschaos Maastricht

Het wordt een 'historisch moment' voor Maastricht als op 16 december de A2-tunnel opent. Voorbij is de tijd dat de weg de stad in tweeën spleet. Weg is ook de geluidsoverlast en de vieze lucht.

De nieuwe tunnel onder Maastricht heeft twee lagen; een voor lokaal en een voor doorgaand verkeer. Beeld Harry Heuts

Het is een verademing voor iedereen die jarenlang op weg naar vakantie in Zuid-Frankrijk de file is ingereden voor die vermaledijde zes stoplichten in Maastricht: een ritje door de nieuwe A2-tunnel. De onderste twee tunnelbuizen (2,3 kilometer lang) zijn voor het doorgaande verkeer tussen Eindhoven en Luik; de bovenste twee buizen (1,9 kilometer) voor het lokale en regionale verkeer.

Bart Grote, omgevingsmanager van bouwcombinatie Avenue 2 (Strukton en Ballast Nedam) rijdt langs de nog crèmewitte betonnen wanden door de bovenste buis. 'Straks worden ze zwart', vertelt hij. Worden ze geverfd? 'Nee, dat gaat vanzelf, door de auto's.'

Buiten staat op de tijdelijke doorgangsweg alweer een dikke file. Binnen passeren we om de 48 meter een hulppostkast en om de 96 meter een nooddeur. Via zo'n vluchtdeur kom je op een smal wandelpad tussen beide tunnelbuizen; onder ons ligt er ook één. 'Als je pech hebt, moet je 2 kilometer lopen om de uitgang te bereiken', zegt Grote.

De enige stoplichten op de Route du Soleil van Amsterdam naar Nice - ze maakten de stadstraverse door Maastricht decennialang berucht bij automobilisten. Personenauto's, vrachtwagens, bussen, caravans, campers - iedereen stond met draaiende motor te wachten en smachten op groen. Straks zoeven ze ongehinderd met 100 kilometer per uur onder Maastricht door. 'Wel oppassen, want er komt trajectcontrole in de tunnel', waarschuwt Grote.

De Koning Willem-Alexandertunnel, die inclusief alle aansluitende wegen 850 miljoen euro heeft gekost, is de eerste dubbellaagse tunnel in Nederland. De bouw is klaar, op enkele aansluitende wegen na. De laatste maanden zijn vooral gebruikt voor het testen van alle ruim vijftig systemen in de tunnel, van verlichting en ventilatie tot vluchtdeuren en brandblussers. 'We zijn nog bezig met wat restpuntjes', aldus Grote. 'Zo bleek een camera net niet op de juiste manier in te zoomen op een hulppostkast.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Maandag maakt de Maastrichtse wethouder John Aarts, voorzitter van de stuurgroep A2 Maastricht, bekend wanneer de tunnel opengaat. In die stuurgroep zitten de opdrachtgevers: de gemeenten Maastricht en Meerssen, het ministerie van Infrastructuur en Milieu en de provincie Limburg.

De verwachting is dat de eerste auto's eind dit jaar door de tunnel zullen rijden. 'Mogelijk nog net op tijd voor de wintersporters', zegt Grote met een brede grijns. Eerst zullen drie tunnelbuizen open gaan. De vierde buis volgt later - de aansluitingen op het lokale wegennet kunnen pas worden gemaakt als de huidige provisorische weg langs het tunneltracé is opgedoekt.

'Voor het vakantieverkeer uit de Randstad is het natuurlijk lekker dat ze hier met de caravan niet meer hoeven te wachten voor de enige stoplichten op weg naar Genua', zegt wethouder Aarts. 'Maar voor Maastricht zelf is deze tunnel echt van levensbelang. Mijn stad ging kapot aan die weg.'

Want de snelweg die op dit traject even geen snelweg meer was, spleet de stad in tweeën. Voor de inwoners in de oostelijke wijken was het elke dag weer een hels karwei om naar de binnenstad aan de overkant te komen, en vice versa. De weg die bijna altijd vast stond, leidde ook tot veel sluipverkeer in omliggende woonbuurten.

De verkeersveiligheid was elke dag in het geding. 'Schoolkinderen uit het Heuvelland die met de fiets de weg overstaken en halverwege vast kwamen te staan op een middenberm die nauwelijks genoeg plaats bood, terwijl het verkeer langs raasde', memoreert Aarts. Hetzelfde overkwam ouderen die lopend het groene licht ook net niet haalden.

Om nog maar niet te spreken over de luchtverontreiniging van al die ronkende auto's pal naast de woonflats langs de weg. Het maakte dit stukje Maastricht tot één van de zwaarst vervuilde gebieden in Nederland. Daarbij kampten de omwonenden ook met forse geluidsoverlast. 'Minister Pronk van Milieu heeft nog wel eens een nachtje in één van die flats geslapen om te ervaren hoe erg de situatie was', aldus Aarts.

Al in de jaren zeventig werd gesproken over verdieping of ondertunneling van de weg. Maar steeds had 'Den Haag' andere prioriteiten voor de besteding van infrastructuurgelden en viel het verre Maastricht weer buiten de boot. 'In 1979 werd Maastricht geschrapt omdat de Oosterscheldewerken voor gingen', zegt Aarts, die in 1998 wethouder van mobiliteit werd en alles weet over de moeizame totstandkoming van de weg.

Zo was er altijd weer iets. Later dolf de A2-tunnel het onderspit tegen de aanleg van de A73 bij Roermond. Eind jaren negentig werden zelfs de mogelijkheden van een toltunnel onderzocht, in samenwerking met het bedrijfsleven.

Tot begin deze eeuw de doorbraak kwam en in 2003 eindelijk het verlossende besluit voor Maastricht viel: de A2 wordt ondertunneld. In 2006 begon de aanbestedingsprocedure, in 2009 werd het winnende plan van Strukton/Ballast Nedam gekozen en in 2011 ging de eerste schep in de grond.

Een bouwvakker test de veiligheidssystemen van de nieuwe tunnel. Beeld Harry Heuts

Het project stoelt op drie pijlers, vertelt omgevingsmanager Grote (afkomstig van Strukton, één van de bouwers): 'Betere bereikbaarheid van Maastricht en doorstroming op de A2, bevordering van de verkeersveiligheid en leefbaarheid in omliggende buurten, en nieuwe kansen voor A2-buurten door stedelijke vernieuwing en opheffing van barrières.'

Bovenop de tunnel wordt een groene fiets- en wandelstrook aangelegd, omzoomd door 1800 ondiep en breed worteldende bomen, ook wel aangeduid als 'de Groene Loper'. Deze Parklaan krijgt aan de noordkant aansluiting op het natuurgebied Buitengoed Geul&Maas. Aan weerskanten is de bouw van 1100 nieuwe appartementen gepland. Van de negen oude flats langs het A2-tracé zijn er inmiddels al vijf gesloopt.

De afgelopen jaren lag er één grote bouwkuip met enorme bergen grond langs de A2 in Maastricht. De aanleg van de Koning Willem-Alexandertunnel is niet onopgemerkt gebleven. Er was gedoe over de 'uitbuiting' van tachtig Portugese bouwvakkers door uitzendbureau Rimec - daarover loopt nog een rechtszaak in hoger beroep tussen Rimec en FNV. Maar veel Maastrichtenaren kwamen ook regelmatig kijken naar de bouw van 'hun' tunnel, vanaf één van de uitzichtplatforms. Twee weken geleden trok een open-tunnelweekend ruim 25 duizend bezoekers.

'Een historisch moment voor Maastricht', noemt wethouder Aarts de openstelling van de tunnel. Alle problemen - het verkeersinfarct, de onveiligheid, luchtvervuiling, geluidsoverlast en onleefbaarheid - eindelijk opgelost. Al klaagt actiegroep Klaor Loch nog wel over de vieze lucht die uit de tunneluitgangen komt.

'Voor degenen die in de buurt van het A2-tracé wonen is de realisatie van de tunnel een verbetering van hun leefmilieu - de luchtkwaliteit zal daar zeker op vooruitgaan', aldus Klaor Loch. 'Helaas geldt dit niet voor de mensen die in de nabijheid wonen van de toekomstige tunnelmonden.'

De actiegroep maakt zich sterk voor het filteren van de vieze lucht in de tunnel, maar volgens Grote is dat technisch en financieel niet mogelijk. Wethouder Aarts wijst erop dat de luchtkwaliteit ook bij de tunnelmonden voldoet aan de Europese normen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden