NieuwsBig Tech

Met deze nieuwe wetten wil Europa grip op Big Tech krijgen

De huidige Europese regels voor techbedrijven zijn twintig jaar oud, een eeuwigheid in internettermen. Hoog tijd dus voor een nieuwe set regels waarmee Europa platformen als YouTube en Facebook wil beteugelen.

De Digital Market Act, bedoeld om in te kunnen grijpen in online markten vóórdat er een monopolie ontstaat, wordt dinsdag gepresenteerd.Beeld AP

Europa voelt zich nu weerloos tegen de macht en invloed van de grote techbedrijven. Nieuwe wetten moeten dat veranderen. De huidige e-commerce wet uit 2000 wordt vervangen door de Digital Services Act (DSA), terwijl de Digital Markets Act (DMA) de nieuwe mededingingswet wordt voor digitale bedrijven. Beide worden dinsdagmiddag door de Europese Commissie gepresenteerd, maar de eerste is al in zijn geheel uitgelekt.

Die DSA is vooral bedoeld om de burger te beschermen. Zeer grote platforms (in de definitie van de Europese Commissie: meer dan 45 miljoen gebruikers in Europa) moeten zich aan nieuwe en extra strenge regels houden op straffe van torenhoge boetes. Die kunnen oplopen tot 6 procent van de jaarlijkse omzetten. Om een indruk te geven: de jaaromzet van Facebook bedroeg vorig jaar omgerekend bijna 58 miljard euro. Een boete kan dus in de miljarden lopen.

De stokoude, huidige regelgeving uit 2000 voldoet niet meer; daarover zijn vriend en vijand het eens. Geen van de nu door de Commissie als ‘zeer groot’ aangeduide platformen bestond op dat moment, en problemen als datamacht, nepnieuws en online radicalisering speelden nog niet.

Tussenpersoon

Wat echter niet verandert is dat die platformen nog steeds worden gezien als tussenpersoon. Dat betekent dat ze niet per definitie verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor alles wat hun gebruikers doen. Maar, stelt de commissie duidelijk, dan moeten ze wel kunnen aantonen dat ze redelijkerwijs geen weet konden hebben van illegale zaken. Bijvoorbeeld kinderporno, terroristische inhoud, hate speech of materiaal waar auteursrecht op berust.

Dat hoeft niet te gebeuren door alles vooraf te controleren via een zogenoemd uploadfilter. Maar platformen zullen minder gemakkelijk wegkomen met het argument ‘wij zijn slechts doorgeefluik’. Ook krijgen gebruikers betere mogelijkheden om melding te maken van illegale zaken. Daarnaast zullen YouTube en consorten ook veel transparanter moeten zijn waarom ze bepaalde video’s of posts hebben weggehaald.

Online advertenties

Een ander belangrijk punt in de DSA gaat over online adverteren. Linkse partijen pleitten eerder voor een geheel verbod op gepersonaliseerde advertenties, maar zo ver heeft de commissie uiteindelijk niet willen gaan. Toch trekt Brussel hier de teugels veel strakker aan. De platformen worden verplicht om heel duidelijk te maken aan Europese burgers waarom deze een specifieke advertentie te zien krijgen, en wat de bron van de advertentie is.

Een van de huidige problemen is dat veel op het bordje van Ierland terecht komt. Dit land is belastingtechnisch aantrekkelijk als vestigingsplaats voor de techbedrijven. Gevolg is dat ook Nederlandse burgers afhankelijk zijn van Ierland bij geschillen met bijvoorbeeld Google. Dit probleem moet deels worden ondervangen door iedere lidstaat te verplichten om een zogenoemde ‘Digital Services Coordinator’ aan te stellen. Deze moet in de gaten houden of de grote platformen zich aan de regels houden. Daarvoor krijgt deze coördinator waar nodig ook toegang tot alle noodzakelijke data.

Marktmacht

De Digital Markets Act, die dinsdagmiddag ook wordt gepresenteerd, gaat niet zozeer over wat er precies op de platformen gebeurt, maar over de marktmacht van de bedrijven. Ook hier zijn de huidige mededingingsregels verouderd en dus lastig op de digitale markt toe te passen. Europa wil met de DMA eerder en gemakkelijker kunnen ingrijpen, vóórdat er een monopolie ontstaat.

Beide wetten moeten nog door het Europees Parlement behandeld worden en kunnen dus nog veranderen.

Enkele punten uit de Digital Services Act:

*De regels hebben betrekking tot platformen met een ‘significant bereik’ in de Europese Unie: minimaal 45 miljoen gebruikers

Platformen moeten transparant worden over hoe ze adverteren, hoe ze modereren en over hun algoritmische processen

Burgers moeten zelf eenvoudig de volgorde van berichten of video’s kunnen aanpassen. Nu doen YouTube, Facebook en andere platformen dat standaard via aanbeveling algoritmes op basis van de persoonlijke voorkeuren van gebruikers.

Ieder land krijgt een Digital Services Coordinator die toegang krijgt tot de data die gebruikt worden om gericht te adverteren, geautomatiseerd te modereren of aanbevelingen te doen

Op overtredingen staan boetes van maximaal 6 procent van de jaaromzet

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden