Toerisme Amsterdam

Met deze maatregelen wil het nieuwe stadsbestuur Amsterdam terugveroveren op de toerist

Foto Pauline Niks

Hoewel de collegeonderhandelingen in Amsterdam nog volop bezig zijn, hebben de onderhandelende partijen woensdag al een deelakkoord gepresenteerd: een pakket rigoureuze maatregelen moet de toeristendruk op de stad verminderen.

Vlak voor het Pinksterweekend - traditiegetrouw goed voor hordes toeristen in de binnenstad - willen de onderhandelaars van GroenLinks, D66, PvdA en SP een signaal geven aan de Amsterdammers. Zij willen iets doen aan de overlast van de 18 miljoen toeristen die de stad nu jaarlijks trekt en de 30 miljoen die het volgens ramingen binnen een aantal jaar zal zijn. ‘Amsterdam moet in de eerste plaats een stad blijven waar bewoners met veel plezier wonen en werken’, is hun boodschap.

Afgaande op de eerste reacties lijkt die goed aan te komen. ‘Dit voelt als een overwinning’, zegt Els Iping namens de Vrienden de Amsterdamse Binnenstad. Ook toerismedeskundige Stephen Hodes is enthousiast. Met zijn denktank Amsterdam in Progress doet hij al een paar jaar voorstellen voor slim beleid om de drukte in de hoofdstad aan te pakken. ‘Ik ben heel hoopvol over deze plannen.’

Het akkoord ‘Balans in de stad’ bevat bijna twintig maatregelen. Sommige, zoals de verhoging van de toeristenbelasting of het afblazen van een nieuwe terminal voor zeecruiseschepen, zijn zeer concreet. Andere, zoals de intentie om toeristen beter over de stad en regio te spreiden, blijven vager. 

Symbolisch is het voornemen om promotiebureau Amsterdam Marketing een nieuwe naam te geven. De instelling die vroeger vooral zoveel mogelijk toeristen moest lokken, moet nu een ‘kennisbureau worden voor culturele promotie, congressen en spreiding van toerisme’.

Of de maatregelen de toestroom van toeristen werkelijk zullen verminderen? ‘Dat heb je voor een deel gewoon niet in de hand’, aldus GroenLinks-leider Rutger Groot Wassink. ‘Het hangt samen met de ontwikkeling van de middenklasse in andere landen.’ Toerismedeskundige Hodes: ‘Niemand kan precies voorspellen hoe groot de toestroom de komende jaren zal zijn.’ 

Maar als alle maatregelen op de lijst worden overgenomen heeft de stad binnen een aantal jaar volgens Hodes wel veel meer grip op de excessen die de toeristenmassa nu tot gevolg heeft. 

Toeristen bij een rondvaartboot. Foto Pauline Niks

De vijf opvallendste maatregelen op een rij:

Toeristenbelasting omhoog

Het nieuwe college wil de toeristenbelasting verhogen van 5 naar 7 procent. De kans dat veel toeristen zich daardoor laten afschrikken is niet groot, erkennen ook de onderhandelaars. Met de 105 miljoen euro die de maatregel volgens berekeningen per jaar oplevert, heeft het toekomstige college wel een mooie melkkoe gecreëerd.

Die miljoenen willen de onderhandelaars onder meer gebruiken om de gemeentereiniging en handhaving in de toeristische binnenstad te verbeteren. Dat zijn twee punten waarop Amsterdam de afgelopen jaren tot irritatie van veel binnenstadbewoners tekortschoot. 

Waar het geld verder aan wordt uitgegeven, zal komende weken blijken.

Verbod op vakantieverhuur in ‘overbelaste buurten’

Welke buurten op dit moment overbelast zijn, willen de onderhandelende partijen niet zeggen. ‘Dat doen we pas na overleg met buurtbewoners en ondernemers.’ Dat zij als eerste de Wallen en de Haarlemmerpleinbuurt op het oog hebben, is wel duidelijk.

‘Symboolpolitiek’, zegt Tim Klein Haneveld van Amsterdam Gastvrij, een vereniging van Bed & Breakfasts en vakantieverhuurders. ‘Verhuur van appartementen maakt maar 10 procent van het totaal aantal overnachtingen in Amsterdam uit. De meeste overlast komt van dagjesmensen.’ 

 Daar denkt Els Iping anders over. De overlast en het onttrekken van woningen die met de opkomst van vakantieverhuur (vooral via platform Airbnb) gepaard gaat, is haar een gruwel. De maatregel gaat Iping zelfs nog niet ver genoeg. ‘Wij willen een totaal verbod in de hele stad.’

Volgens toerismedeskundige Stephen Hodes zal het voorstel zich in de praktijk ook ontpoppen tot een totaalverbod. ‘Zodra het in één wijk is ingevoerd, neemt de druk in de wijk ernaast toe en komt er daar ook een verbod, zo simpel is het gewoon.’

Geen opstapplaatsen meer voor rondvaartboten in het centrum

De drukte rondom opstapplaatsen voor rondvaart in de stad, leidt tot veel overlast en verkeersopstoppingen in de stad. Zowel op de grachten als op straat. Dat wil het toekomstige college beperken door op- en afstappen binnen het centrum te verbieden. Opstappen zou op een punt buiten het centrum moeten.

‘Ik denk dat deze maatregel extreem is’, zegt Ramon van der Stom van de Blue Boat Company, een van de grote rondvaartbedrijven in de stad. ‘Er zijn op dit moment zo’n 5 miljoen rondvaarttoeristen per jaar. De verwachting is dat dat groeit naar 12 miljoen. Al die mensen moet je niet op één plek buiten de stad verzamelen.’ Van der Storm denkt dat de rondvaartbedrijven er de komende tijd wel uitkomen met de gemeente.

Geen touringcars meer binnen de ringweg

Touringcars zijn in Amsterdam een bron van irritatie: logge obstakels in het smalle stratenplan van de stad, vies voor de lucht en als ze eenmaal stilstaan, staat er niet zelden een schaapachtig kijkende kudde toeristen inclusief koffers op trottoir of fietspad. Van alle maatregelen is een verbod op touringcars technisch gezien misschien wel een van de moeilijkste. Hoe moeten grotere reisgezelschappen dan hotels in de stad bereiken? En wat te doen met locaties als congrescentrum RAI, waar vanuit het hele land touringcars aankomen? ‘De gemeente zal veel ontheffingen moeten gaan verlenen en goed nadenken over alternatief vervoer’, zegt Stephen Hodes. ‘Erg lastig allemaal.’

Foto Pauline Niks

Geen nieuwe passagiersterminal

Vorig jaar besloot het vorige college nog om de terminal voor zeecruiseschepen te verplaatsen naar het Westelijk Havengebied. Daar zetten de opvolgers nu een streep door. Een nieuwe terminal voor zeecruiseschepen is duur, vervuilend en gaat ten koste van woningen, is het argument van de onderhandelaars. 

Bij het Havenbedrijf reageert de woordvoerder afgemeten. ‘Wij betwijfelen of dit de beste manier is om drukte in de stad tegen te gaan. Maar veel is nog onduidelijk dus we wachten het definitieve coalitieakkoord af.’ 

Voor Hodes laat het voornemen niets aan duidelijkheid te wensen over. Hij is razend enthousiast. ‘In het plan staat nog de opmerking dat er in overleg met andere gemeenten langs het Noordzeekanaal naar een alternatieve locatie wordt gezocht, maar ik vermoed dat daar niets van komt. En dat is echt goed nieuws voor de druk op de stad.’

Foto Pauline Niks
Meer over