Met deze elektronische hulpmiddelen worden auto's alsmaar veiliger

Terwijl het aantal verkeersslachtoffers op de fiets groeit, worden auto’s steeds veiliger: de kans om in een moderne auto bij een ongeval om het leven te komen of zwaar gewond te raken is het afgelopen decennium tot 40 procent afgenomen. Dit is onder meer te danken aan elektronische hulpmiddelen en verplichte verlichting overdag. Ook overige verkeersdeelnemers profiteren.

Een Toyota Camry met een testpop op de bestuurdersstoel. Foto REUTERS

Elektronica die de automobilist helpen zijn voertuig beter onder controle te houden, zoals stabiliteitscontrole ESP, maken auto’s veel veiliger, blijkt uit een inventarisering van het wetenschappelijke verkeersinstituut SWOV in opdracht van de Rai Vereniging. Doordat ESP sinds enkele jaren verplicht is, zal 60 procent van de personenauto’s er rond de decenniumwisseling mee rondrijden. Dit scheelt naar schatting jaarlijks tien slachtoffers. Ook dagrijverlichting leidt in 2020 tot tien minder slachtoffers per jaar. Dat zou een daling van 10 procent betekenen ten opzichte van het aantal verkeersdoden in de auto.

De nieuwste systemen kunnen een nog grotere bijdrage leveren, denkt Rob Eenink, onderzoeker verkeersveiligheid bij SWOV. ‘Ik verwacht vooral veel van systemen die automatisch remmen als een botsing onvermijdelijk is’, zegt hij. Zeker als dit gebeurt in combinatie met een radarsysteem dat de automobilist waarschuwt als deze te dicht op zijn voorganger zit. De auto geeft dan eerst een waarschuwing en grijpt in als de bestuurder niet reageert. Wanneer dergelijke systemen verplicht worden, kan dit tot 40 procent minder kopstaartbotsingen met letsel leiden.

Kwestie van gewenning

Veel duurdere auto’s hebben zulke systemen al aan boord, maar van de zakelijke rijders met zo’n auto, weet slechts 5 tot 10 procent van het bestaan ervan, blijkt uit onderzoek. ‘Dat ze niet volop worden gebruikt, is natuurlijk doodzonde’, zegt Cees Boutens van Rai Vereniging. ‘Bijna letterlijk, want deze systemen kunnen levens sparen in en buiten de auto.’ 

Betere voorlichting over het gebruik is noodzakelijk, zegt Boutens. De autovereniging erkent dat sommige automobilisten rijhulpen uitschakelen omdat ze deze als hinderlijk ervaren. ‘De auto-industrie heeft in gebruiksgemak ook nog wel iets te winnen. En het is een kwestie van gewenning.’

Niet alleen inzittenden profiteren, zelfremmende systemen beschermen ook voetgangers en fietsers. Wat ook helpt is dat auto’s de afgelopen tien jaar een meer botsvriendelijk front kregen, waardoor voetgangers en fietsers bij een aanrijding een minder harde smak maken. Verder helpen 30 kilometerzones (met drempels, een bordje neerzetten alleen is niet genoeg) en gescheiden fietspaden.

Verplicht

Boutens en Eenink zijn voorstander van het verplichten van elektronische rijhulpen als ze bewezen hebben de veiligheid te verbeteren. Maar een grote rol is ook weggelegd voor EuroNCAP, de organisatie die sinds de jaren negentig crashtests doet. Aanvankelijk waren die volgens Eenink vooral gericht op het beschermen van de inzittenden, maar tegenwoordig wordt ook gekeken of een auto andere verkeersdeelnemers beschermt.

Inmiddels haalt 80 procent van de moderne auto’s de maximale score van vijf sterren. ‘Maar die krijg je alleen als je op alle onderdelen goed scoort’, zegt Eenink. Een auto die zeer veilig is voor inzittenden, maar niet voor andere verkeersdeelnemers, krijgt het maximaal aantal sterren niet. Boutens: ‘De invloed van deze test is groot. De consument laat het aantal sterren zwaar wegen in zijn aankoop.’

Voor de nabije toekomst verwacht het SWOV veel van een technologie die Intelligent Speed Adaptation wordt genoemd. Daarbij wordt de snelheid van het voertuig aangepast aan de maximumsnelheid die ter plaatse geldt. ‘Dat moet niet dwingend gebeuren, zoals bij een proef in Tilburg gebeurde’, zegt Eenink. ‘Het werkte weliswaar, maar er is geen draagvlak voor. Automobilisten willen het niet.’

Informerende systemen werken wel, zegt Eenink. ‘Veel automobilisten rijden ongemerkt te hard. Uit ons onderzoek blijkt dat veel mensen zachter gaan rijden na een seintje.’ Wanneer dit systeem in elke auto wordt gebruikt, kan dit zeventig doden en duizend ernstig gewonden per jaar schelen. 

Contragewichtje in de deur

Veiligheid zit soms in kleine zaken. Neem het contragewichtje dat verbonden is met de deurhendel van de autoportier. De deur van een auto kan onverwacht open schieten als het voertuig over de kop slaat, of snel rond spint na een aanrijding van opzij. Door de krachten die hierbij worden uitgeoefend op de deurhendel, kan deze naar buiten bewegen, waardoor de deur ontgrendeld wordt en onverwacht kan openen. Door een contragewichtje aan de hendel te bevestigen, werkt de kracht nu ook de andere kant op, waardoor de hendel op zijn plaats blijft en de deur niet langer open schiet.

De belangrijkste afkortingen in de wereld van de veiligheidssystemen

De wereld van de veiligheidssystemen is er een van afkortingen. Hier een greep uit de belangrijkste:

ESP Elektronisch stabiliteitsprogramma. Houdt de auto bestuurbaar als deze in een slip dreigt te raken [verplicht sinds november 2014]

ABS Antilock braking system: zorgt dat de wielen blijven draaien tijdens een noodstop, waardoor de auto beter bestuurbaar blijft [sinds 2004 standaard]

ACC Automatische cruise controle: houdt zelfstandig afstand tot voorliggers, en houdt de auto in sommige gevallen tussen de belijning

FCW Forward collision warning: geeft een waarschuwing als een botsing dreigt of als de bestuurder te dicht op zijn voorganger zit

AEB Autonomous Emergency Braking: remt automatisch als een botsing onvermijdelijk is