Analyse

Met de verkiezingen op komst zien we opeens de échte Tweede Kamer

In het politieke hart van Nederland regende het afgelopen week moties die de Tweede Kamer met een zeldzaam gemak aannam: over de pil, abortus en de Oeigoeren. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
In het politieke hart van Nederland regende het afgelopen week moties die de Tweede Kamer met een zeldzaam gemak aannam: over de pil, abortus en de Oeigoeren.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

China pleegt genocide en de pil moet in het basispakket: de Tweede Kamer neemt opeens de ene na de andere verstrekkende beslissing. Maar waarom kan dat slechts eens in de vier jaar?

‘D66, CDA, PvdA, GroenLinks…’ Een voor een gaan de handen omhoog terwijl voorzitter Arib doordreunt: ‘SP, Denk, SGP, ChristenUnie, Partij voor de Dieren. De motie is aangenomen.’ En daar legt het Nederlandse parlement officieel vast dat China genocide pleegt op de Oeigoeren. Zomaar op een donderdagavond in februari.

Nog voordat het bericht de Chinese ambassade heeft kunnen bereiken, is de bijstand aan de beurt. Voortaan moet 1.200 euro per jaar aan giften mogelijk zijn zonder dat de uitkering wordt gekort. ‘SP, ChristenUnie, PvdA…’, ratelt Arib. ‘Aangenomen.’ Volgende voorstel: de pil terug in het basispakket. Aangenomen. En door weer. De bedenktijd moet geschrapt voor vrouwen die een abortus willen. Aangenomen.

Wie op deze avond de stemmingen in de nationale vergaderzaal volgt, zou makkelijk onder de indruk kunnen raken: daar wordt het land herschapen! Maar evengoed ligt teleurstelling op de loer voor wie over drie maanden nog eens vraagt hoe het ervoor staat met de bijstand, de pil en de Oeigoeren. De kans is groot dat we dan stotterende Kamerleden gaan zien, die er nu even niets meer over kunnen zeggen omdat hun partijleider in een vergrendelde kamer elders op het Binnenhof onderhandelt over een nieuw regeerakkoord. Radiostilte.

Want daar ligt de verklaring voor al die aangenomen, verstrekkende moties die zich opeens opstapelen: in het politieke niemandsland tussen de val van het kabinet en de verkiezingen doen alle fracties alleen even waar ze zelf zin in hebben. Vooral D66 en ChristenUnie, en in mindere mate het CDA, voelen zich bevrijd van de coalitiedwang en stemmen naar hartenlust met de oppositie mee. Toen ze nog regeerden hielden ze maandenlang de moties tegen voor verhoging van de zorgsalarissen, inmiddels hebben ze voor gestemd. En ook voor het ophalen van die veelbesproken vijfhonderd kinderen uit de Griekse asielkampen bleek onlangs opeens tóch een politieke meerderheid te bestaan.

De buitenwereld krijgt zo opeens een zeldzaam inkijkje in wat de in 2017 gekozen volksvertegenwoordiging écht vindt. Kamerleden vrolijken er van op. Geen moeizame verontschuldigingen meer over compromissen of over meloenen die ze moeten doorslikken, maar gewoon trots hun aangenomen moties rondtwitteren.

Wat er van dat alles beklijft, is intussen wel de vraag. Moties zijn nog geen wetten. Het demissionaire kabinet zal er tot 17 maart weinig meer mee doen. Het volgende kabinet misschien wel, maar welke moties wel of niet in het nieuwe regeerakkoord belanden, hangt in hoge mate af van de partijen die daar eind maart over gaan onderhandelen. En dan moet niemand vreemd opkijken als, pakweg, de ChristenUnie toch graag even vastlegt dat de bedenktijd voor abortus gewoon blijft bestaan.

Tegenstanders van dichtgetimmerde regeerakkoorden – en dat zijn er ook op het Binnenhof steeds meer – zien zo hun gelijk volop bevestigd: al die coalitiepolitiek, waarin soms piepkleine fracties hun wil opleggen aan het hele parlement, ontneemt zuurstof aan de democratie. De vraag klinkt ook daarom steeds luider: wat als het volgende kabinet nou eens gewoon op hoofdlijnen gaat regeren en eens wat vaker doet wat een Kamermeerderheid wenst?

Het is een van de speerpunten van Forum voor Democratie, maar ook D66-lijsttrekker Sigrid Kaag en CU-leider Gert-Jan Segers voeren er inmiddels volop campagne mee: weg met het regeerakkoord als een soort notariële akte, weg ook met de wekelijkse coalitieoverleggen waarin de regeringsfracties alles tot achter de komma regelen en uitruilen. In Segers’ woorden: ‘Ik hoop dat een volgend kabinet over een paar grote thema’s ambitieuze afspraken kan maken. Bijvoorbeeld over de arbeidsmarkt, het belastingstelsel en volkshuisvesting. Andere onderwerpen kun je dan meer overlaten aan de vrije krachten tussen kabinet en Kamer.’

Het zou op z’n minst een interessant experiment zijn. En hoewel het geen nieuwe gedachte is, helpen de omstandigheden dit keer misschien mee: een lange formatie, waarin achter gesloten deuren soms dagenlang over details wordt gepraat, is nauwelijks voorstelbaar zolang het virus nog in het land is. Dat zullen de kiezers niet begrijpen.

Dat neemt niet weg dat er ook nog heel wat weerstand overwonnen zal moeten worden. In elk geval tot in het Torentje, want daar zit nu iemand die helemaal niet houdt van onvoorspelbaarheid en die de politieke deal juist tot kunst heeft verheven.

Donderdagavond kreeg hij pardoes in een motie te horen dat hij wordt geacht niet naar het WK voetbal in Qatar te gaan, vanwege de wantoestanden daar. En de koning trouwens ook niet. SP, GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, D66, SGP, 50Plus en PVV stemden voor. Aangenomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden