Met de leeftijd nemen risico's op duikongevallen toe

Het afgelopen weekeinde kwamen twee sportduikers om en onlangs constateerde de arbeidsinspectie dat er bij tweederde van de professionele duikbedrijven regels worden overtreden. Hoe gevaarlijk is het eigenlijk onder water en wat kan er worden verbeterd?

Een beroepsduiker van het bedrijf Hercules wordt bij de Volkeraksluizen geholpen bij het aantrekken van zijn uitrusting. Beeld Marcel van den Bergh

Als Alice van Laar (64) 5 meter onder de waterspiegel een decompressiestop maakt, lijkt er nog niets met haar aan de hand. Het is zondagmiddag en de leden van het expeditieteam van stichting Duik de Noordzee Schoon hebben op ruim 30 meter diepte foto's en films gemaakt bij het 'Poppetjeswrak'. Tijdens de duik is het zicht prima geweest en de leden zijn enthousiast over beelden die ze hebben gemaakt en de troep die ze hebben verwijderd van het wrak.

Het Poppetjeswrak is een stoomklipper die ruim 90 kilometer ten westen van IJmuiden op de Bruine Bank ligt. Het gezonken schip staat bekend als een van de spectaculairste duiklocaties in de Noordzee omdat de steven uit de zeebodem omhoog prikt en de omgeving van het wrak is bezaaid met glaswerk en keramieken souvenirs, 'de poppetjes'.

Wachtend aan de duiklijn maakt Van Laar, die al honderden duiken op haar naam heeft, nog wat handgebaren met andere duikers. Maar als zij enkele minuten later aan de oppervlakte ligt, is zij bewusteloos. Direct in de rubber bijboot beginnen de EHBO'ers met hartmassage en aan boord van het expeditieschip Commandant Fourcault proberen expeditieleden haar bij kennis te krijgen met een aed en zuurstof. Het mag allemaal niet baten, op weg naar de kust overlijdt ze in de traumahelikopter.

'Menselijke factor is zwakste schakel bij duiken'

Er wordt heus weleens een regeltje overtreden, erkennen beroepsduikers, maar ze zeggen er alles aan te doen om de risico's zo klein mogelijk te houden. Lees hier de reportage over professionele duikers. (+)

Twee fatale ongelukken

Alice van Laar is niet de enige sportduiker die afgelopen weekend in Nederlandse wateren om het leven komt. Ook in het Zeeuwse Grevelingenmeer loopt een wrakduik fataal af. Adrie Wattel (59) raakt zaterdagmiddag al tijdens de afdaling naar de Serpent kwijt in het troebele water. Het schip is enkele jaren geleden speciaal voor duikers afgezonken op een diepte van ongeveer 19 meter voor de kust van het plaatsje Scharendijke.

Een dag later vindt een duikteam van de marine het lichaam van Wattel terug met behulp van speciale sonarapparatuur. De Barnevelder, eveneens een geoefend duiker en lid van de Amersfoortse duikvereniging Aqua-Holic, ligt dood voor de boeg van de Serpent. Een schouwarts stelt later vast dat hij door hartfalen om het leven is gekomen.

De twee duikongevallen roepen de vraag op hoe het is gesteld met de veiligheid van de duiksport in Nederland. 'De precieze toedracht van de twee ongelukken wordt nu door de politie onderzocht. Of de duikers zich aan alle protocollen hebben gehouden, is nog onduidelijk', zegt bestuurslid Sander Kool van de Nederlandse Onderwatersportbond (NOB). Maar hij heeft geen aanwijzingen dat het aantal duikdoden de laatste tijd toeneemt. 'Er wordt de laatste jaren steeds meer gedoken, maar het aantal dodelijke ongevallen is de afgelopen tien jaar stabiel tussen de twee en zes per jaar. Dit zijn de eerste twee slachtoffers van 2016.'

Hoge leeftijd

Duiken is daarmee niet gevaarlijker dan een sport als wielrennen, vermoedt Kool die in het bestuur van de NOB belast is met veiligheid. Hij vindt het wel opvallend dat het om twee duikers met relatief hoge leeftijden gaat. 'Net als bij andere sporten heb je meer kans op hart- en vaatproblemen als je ouder bent. En als je dat onder water overkomt, is de kans dat het slecht afloopt natuurlijk aanzienlijk.'

Ook arbo-arts Saekle Hoitinga, die veel medische keuringen voor duikers doet, ziet dat duiken riskanter wordt op hoge leeftijd. 'Juist zeer ervaren duikers onderschatten weleens dat de conditie met het klimmen van de jaren snel afneemt.' Vooral bij diepe duiken met koud water en stroming moet je lijf een flinke inspanning leveren, zegt Hoitinga. 'Naast hart- en vaatproblemen zijn ouderen op diepte ook gevoeliger voor stikstofnarcose.'

Bij de NOB is de vergrijzing van de duikwereld al langer een punt van aandacht', zegt Kool. 'Wij eisen inmiddels dat duikers na hun 50ste jaarlijks medisch gekeurd worden om eventuele gezondheidsproblemen op tijd op te sporen. We moeten zien of we naar aanleiding van deze ongelukken onze protocollen verder zullen aanpassen.'

Het expeditieteam van Duik de Noordzee Schoon is op verzoek van de familie van Alice van Laar inmiddels alweer uitgevaren om nieuwe wrakken van rotzooi te ontdoen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden