Met de helm op naar het kamp

Staatssecretaris Ben Knapen bezoekt een vluchtelingenkamp bij de Somalische hoofdstad Mogadishu. Dat kan alleen in een gepantserd voertuig en met een kogelwerend vest aan.

KEES BROERE

MOGADISHU - 'Zo moet het goed zijn', zegt Ben Knapen. De staatssecretaris van Ontwikkelingssamenwerking drukt de stalen lichtblauwe helm op zijn hoofd.

Een veiligheidsmedewerker van de Verenigde Naties heeft hem kort daarvoor al een kogelwerend vest omgedaan. Een zwaar ding, zwaarder nog door de hitte, die drukkend is in de Somalische hoofdstad Mogadishu.

Maar bijzondere omstandigheden vragen om bijzondere maatregelen. En veel is bijzonder in de hoofdstad van het land, dat al meer dan twintig jaar zucht onder een burgeroorlog, dat strijdt voert tegen de radicaal-islamitische beweging Al-Shabaab, en dat meer dan welk ander land in de Hoorn van Afrika kampt met ernstige droogte, een tekort aan voedsel en zelfs hongersnood.

Bewindspersoon

Voor het eerst sinds Somalië in 1991 zichzelf van binnenuit aan stukken begon te rijten en op te vreten, bezoekt een Nederlands bewindspersoon dit land. 'Te gevaarlijk', zo klonk steeds het parool. Maar begin vorige maand zei Al-Shabaab zich uit Mogadishu terug te trekken.

Nu wil Knapen zelf meemaken hoe veilig het er is, hoe het is gesteld met in eigen land gevluchte en hongerende mensen, en of er humanitair en politiek serieuze zaken vallen te doen met de zogeheten Federale Overgangsregering, een nog weinig daadkrachtig instituut.

De regering zelf meent dat zij de controle over minstens Mogadishu nu stevig in handen heeft. 'Al-Shabaab is verslagen', zegt minister Abdullahi Godan van Planning en Internationale Samenwerking. 'Ik dacht dat veel mensen dat toch al wisten.'

Zijn gast, Knapen, kijkt beleefd een andere kant op. 'Verslagen' is bepaald niet de term die hij zelf nu al zou willen gebruiken.

Kort na de landing op de luchthaven van Mogadishu, een vliegveld dat enkel veilig is dankzij de aanwezigheid van troepen van Amisom, de vredesmacht van de Afrikaanse Unie, wordt Knapen bijgepraat door Bob Ngobi, een veiligheidsexpert van de VN. 'De situatie blijft instabiel en onvoorspelbaar', zegt hij. Al-Shabaab mag dan officieel zijn vertrokken, 'infiltranten' van de beweging maken de stad met granaataanslagen en bermbommen nog altijd tot die kustplaats waar echt geen toerist naar toe wil.

Ook daarom mag Knapen zich enkel verplaatsen in groene pantserwagens, Caspers, van Amisom. En mag hij van zijn Nederlandse lijfwachten zijn scherfvest en helm pas afdoen onder het afdak van het kantoor van de Somalische president, een haast onwerkelijke vrijhaven in een plaats die grotendeels in puin ligt. 'Jullie zijn mijn baas', zo laat hij de mannen regelmatig horen.

In Maajo, een kamp voor binnenlandse Somalische droogte-ontheemden, met uitzicht op zee en op de luchthaven, kijken de circa vijfduizend bewoners niet eens meer zo vreemd op van het bezoek van een gezelschap buitenlanders, dat eruit ziet alsof het op het punt staat de Libische kolonel Kadhafi met grof geweld uit zijn laatste schuilplaats te gaan verjagen. De mensen, in hun van takken en lappen gemaakte hutjes, zien dezer dagen wel meer vreemd uitgedoste snuiters voorbijkomen.

Aden Nunoo vertelt de staatssecretaris hoe hij met zijn gezin de droogte en het geweld in het district Lower Shabelle is ontvlucht. Acht dagen heeft de familie gelopen. Hun vee waren zij al eerder kwijtgeraakt. En nu, nu zij zijn aangekomen in het kamp, is daar voor deze mensen die het gebrek aan voedsel zijn ontvlucht, vrijwel geen hap eten te krijgen.

Knapen schrikt ervan, zo laat hij zijn gevolg weten. Het maakt hem ook duidelijk hoe vreselijk lang de weg is die Somalië nog heeft te gaan. 'Je ziet hier alle problemen van dit land samenkomen. Een humanitaire ramp. Geen veiligheidsstructuur. Geen infrastructuur. Geen regering waar je op kunt vertrouwen. Dit heeft alle kenmerken van een falende staat. En daar moet dus dringend wat aan gebeuren.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden