'Met de grote getallen gaat het beter'

Meer dan vijfhonderd brieven stuurde Pieter Markus uit Geldrop de afgelopen dertien jaar aan de Volkskrant, plús honderden foutmeldingen en correcties. Toch zegt de man die werd getooid met het predicaat Überkorrektor: 'Ik vind de Volkskrant een goede krant.' Door Olaf Tempelman

Artsen hebben hun kerkhofjes, Volkskrant-redacteuren hebben hun mails uit Geldrop. En wat een dokter beseft als het gelaat van een patiënt paars kleurt, beseft een auteur van deze krant als er post is uit Geldrop: er is iets misgegaan.


'Zonder wrijving geen glans!', is de spreuk waarmee Pieter Markus zijn foutmeldingen bijna ritualistisch afsluit. 531 brieven stuurde hij sinds 2000 aan de Geachte Redactie van de Volkskrant. Honderden kortere foutmeldingen van zijn hand, zijn in die statistieken niet meegeteld. Alleen al in 2013 mailde hij 52 correcties en tips aan de Ombudsvrouw.


Productieve brievenschrijvers herbergt het lezersbestand meer, post van Markus onderscheidt zich van die andere veelschrijvers door de aandacht voor feiten en feitjes. Markus meldt zich niet omdat hij een stuk te rechts, te politiek correct, te pro-Amerikaans of te 'kapitalisties' vindt, maar omdat hij een of meer foutjes heeft aangetroffen. Een tekst die eindredacteuren en correctoren is gepasseerd, is in het zuidoosten van Brabant alsnog door de mand gevallen. 'Ik zal niet ontkennen dat ik een zeker sardonisch genoegen beleef aan het ontdekken van fouten', zegt de man die ook de Überkorrektor wordt genoemd, thuis in zijn woonkamer.


De Volkskrant is wel een ideale krant genoemd voor briefschrijvers. De volgende vergelijking is in omloop: NRC Handelsblad is als een diplomatenreceptie, netjes, koel en afstandelijk, de Volkskrant is meer een bruin café, je kunt er geraakt en ontroerd worden, maar je ook ergeren aan de onzin die iemand aan de bar zit uit te kramen. Markus lacht: 'Nee, ik lees de krant niet óm er fouten in te vinden. Ik lees hem om er wijzer van te worden. Ik vind de Volkskrant in de eerste plaats een goede krant. NRC Handelsblad heb ik niet: het krantenlezen zou me dan nog meer tijd gaan kosten.'


Zomerland 60, 5663 HV Geldrop, op de Volkskrant-redactie is dat een bekend adres. Een nette heer opent de voordeur. Dit is hem nu, de man die aan de lopende band gele kaarten uitdeelt aan Volkskrant-redacteuren. Ik wil Markus vertellen dat ik twee maal door hem ben berispt. Niet nodig: hij heeft het uitgeprint. De eerste keer ging het over een heuvel in Born waarop in mijn optiek drie exemplaren van de Mitsubishi Colt stonden. Onjuist: daar stonden maar twee Colts, de derde Mitsubishi was een Outlander. Markus trok ook geel toen ik 'drie jonge meisjes' waarnam in het Russische punkensemble Pussy Riot: 'Een meisje is niet ouder dan 18, en een jong meisje niet ouder dan 12 jaar. Bij Pussy Riot gaat het om twintigers die gehuwd en moeder zijn.'


Een neiging tot perfectionisme en aandacht voor details zijn hem niet vreemd, beaamt Markus thuis in Geldrop. Wat hij ook bevestigt: hij spendeert veel tijd aan de krant. 'Kritisch en analytisch', omschrijft hij zichzelf als lezer. De tijd die hij doorbrengt met de Volkskrant kan dagelijks oplopen tot vier uur. Markus, van origine werktuigbouwkundig ingenieur, lang werkzaam bij Philips, combineert Volkskrant-lezen met een fulltimebaan als huisman. Als zijn vriendin 's avonds van haar werk komt, is het huis aan kant en is de Ombudsvrouw ingelicht over onjuistheden en glijpartijen in de krant van die dag.


'Evidente fouten rapporteer ik meteen na het lezen', zegt hij. 'Dingen waarover ik twijfel, zoek ik uit. Later op de dag kom ik daar vaak op terug. Het gebeurt ook dat ik in de loop van de dag besef dat ergens een brief in zit. Nee, taalfouten meld ik niet, dan kun je aan de gang blijven.' Alleen de kopij van sportredacteuren, ballet- en theaterrecensenten ontsnapt doorgaans aan zijn oog, bijna al het andere in de krant leest hij grondig tot zeer grondig, tot aan de lage regionen van de laatste economiepagina, waar klein fiscaal nieuws belandt dat vaak het reageren waard is: 'Met journalisten en financiën is het altijd oppassen.'


Over de vraag met welke materie Volkskrant-auteurs het vaakst ontsporen, hoeft de oppercorrector niet lang na te denken: met getallen. Dat je aan de krant ziet dat het op de redactie wemelt van de alfa's, hoor je hem niet beweren, maar rekenen is niet altijd een specialiteit van het huis. En hoe technischer een onderwerp, hoe ernstiger de valpartijen. Neem het verwarren van de term kilowatt met kilowattuur: onlangs was het weer raak in een stuk over avonturen met een elektrische auto, maar dezelfde fout was vele malen eerder gemaakt.


Toch fileert hij de krant niet als een boze ingenieur. Een echte krantenlezer heeft een brede belangstelling. Zo mogen redacteuren die schrijven dat er in de Koran niets staat over stenigen na overspel, rekenen op post uit Geldrop. Daarin worden ze geattendeerd op de overleveringen van de profeet, waarin deze het onderwerp stenigen wel behandelt.


Dat de Volkskrant tegenwoordig voor de etnische groep van de Syrische president Assad de term alawieten gebruikt in plaats van alevieten, zal niet iedereen zijn opgevallen, maar het is een gevolg van een lange brievencampagne van Markus die de proporties kreeg van een dossier. Het gebruik van de term alevieten, stelde hij, werkte een negatieve stigmatisering in de hand van de Turkse alevieten, die sterk van de Syrische alawieten verschillen.


Zo draag je als lezer je steentje bij aan de krant. Nog een wapenfeit: de redactie zal niet meer schrijven dat er in India op miraculeuze wijze benzine uit stront wordt gewonnen, zoals in een vertaald stuk per ongeluk viel te lezen. Uit de mail uit Geldrop: 'In India is het gebruikelijk om dierlijke uitwerpselen te verzamelen en te gebruiken als brandstof voor vuurtjes. Fuel had dus vertaald moeten worden met brandstof.'


Ik vertel Markus dat ik ooit een mail heb gestuurd aan de redactie: het is niet Ceaucescu of Ceauçescu maar Ceau¿escu of desnoods maar Ceausescu. In de jaren die volgden ging het nog dermate vaak verkeerd dat ik dacht: laat ook maar. Zelf schrijf ik een Chinese naam verkeerd. Iedereen gaat wel ergens mee de fout in.


Nee, zegt Markus, dat 'laat maar'-gevoel is hem volkomen vreemd. En ja, hij ziet wel degelijk dat de krant bijleert. Het gaat tegenwoordig bijvoorbeeld veel beter met de grote getallen. 'Vóór de financiële crisis gebeurde het nog vaak dat het Engelse billion als biljoen werd vertaald. Die fout zie je bijna nooit meer.' Stel dat hij nog twintig jaar doorschrijft: dan gaat het straks ook nog goed met kilowatturen.


Vier procent


De Volkskrant, 1 oktober 2013:


'Gemiddeld 4 procent van de bedrijven heeft haar personeel dit jaar daadwerkelijk gevraagd salaris in te leveren. Als het beeld uit de enquête representatief is, zou volgend jaar in 250 duizend bedrijven salaris zijn ingeleverd.'


Pieter Markus, Geldrop:


'Als 4 procent overeenkomt met 250 duizend bedrijven, komt 100 procent overeen met 6,25 miljoen bedrijven. Dat is ongeveer één bedrijf per huishouden. Zoveel bedrijven zijn er niet in Nederland.'


Frituurvet


De Volkskrant, 7 augustus 2013:


'Vet stolt bij een lagere temperatuur dan water. Denk maar aan braadvet dat in een afgekoelde koekenpan een dikke laag derrie vormt.'


Pieter Markus, Geldrop:


'Water stolt (bevriest) bij nul graden Celsius, terwijl vet al is gestold bij kamertemperatuur, dus bij een hogere temperatuur. Zo niet, dan spreken we doorgaans van olie, met vloeibaar frituurvet als vreemde uitzondering.'


Personenkraftwagen


De Volkskrant, 29 november 2013:


'Vanaf de komende zomer kan het al een verplichting zijn voor de buitenlandse automobilist. Als hij of zij gebruik wil maken van de Autobahn, dan dient er een vignet achter de voorruit te worden geplakt. 'LKW-Maut für Ausländer', het is een van de vele maatregelen die in het woensdag gepresenteerde regeerakkoord van CDU/CSU en SPD zijn opgenomen.'


Pieter Markus, Geldrop:


'Het gaat nu niet over vrachtwagens, maar over personenwagens. Vrachtwagens betalen al langer tol in Duitsland. LKW moet dus PKW zijn. Immers, LKW = Lastkraftwagen = vrachtauto, PKW = Personenkraftwagen = personenauto.'


(Bovenstaande tekst is door Pieter Markus gecontroleerd op onjuistheden.)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden