'Met de eisprong sprongen wij op de fiets'

'Hallo, wij namen ons voor om dit jaar moeder te worden. Zonder hulp lukt dat niet, dus: wij (twee vrouwen 33, 35 jaar) wonen in het midden van het land en zoeken een serieuze donor (tot 45 jaar) voor zelfinseminatie (....

Op het prikbord van de website www.kidkids.nl staan honderdvijftig van dergelijke oproepen. De site voor 'Kinderen uit een rietje' wordt bezocht door onvruchtbare echtparen, lesbische stellen en alleenstaande vrouwen op zoek naar een spermadonor.

Donoren worden bij de spermabanken schaarser sinds een nieuwe wet in aantocht is die de anonimiteitswaarborg opheft. Een gevolg is dat banken hun slinkende voorraad reserveren voor bestaande klanten die een tweede of derde kind van dezelfde donor willen. Of de voorkeur geven aan heteroseksuele echtparen.

Vier klinieken, waaronder het Amsterdamse AMC en Rijnstate in Arnhem, vragen nieuwkomers eerst zelf te zoeken naar een vrijwilliger. Zo proberen artsen de groei van wachtlijsten te remmen.

Die varieëren sterk per spermabank. Van nihil in Ede tot twee jaar in Maastricht, waar heteroparen worden doorverwezen naar het Belgische Genk. Daar wordt Deens sperma gebruikt. De wachttijd verschilt ook per categorie. Zo wachten in Ghemert bijvoorbeeld hetero's maximaal zes maanden op een bekende donor en lesbische vrouwen twee jaar. Alleenstaanden nog langer.

Voor die laatste twee groepen zit er vaak niets anders op dan een lijstje op te stellen van mogelijke vrijwilligers, een oproep te plaatsen in een krant of een creditcard-nummer in te tikken bij een buitenlandse website. Wie eenmaal een donor heeft gevonden, staat voor de keuze: zelf insemineren of laten invriezen bij een bank.

'Wij hebben het zelf gedaan', zegt de 42-jarige Annaleen Louwens. De Amsterdamse fotografe woont samen met de 38-jarige Marjolein en beiden zijn inmiddels moeder. 'Hun vader had het ooit aangeboden toen hij achttien was.' De man, allang zelf vader, was bereid. 'Soms moet je delen, heeft hij zijn kinderen uitgelegd.'

De bevruchting vond plaats zonder tussenkomst van artsen. 'Zodra de eisprong kwam, sprongen we op de fiets. Dan zat hij glunderend te wachten met zijn vriendin.' Thuis brachten de vrouwen het zaad in volgens de richtlijnen van een brochure van de Rutgerstichting. Louwens: 'Ik zou het nooit via een spermabank hebben gedaan. Ik wil niks van een wildvreemde in mijn lijf.'

Zo denkt Krista Hoekstra (36) uit Gouda er ook over. Maar zij klopte wel aan bij een bank om het sperma van een homoseksuele vriend te laten invriezen. 'Als we wat nodig hadden, gingen we het met een thermoskan halen.' Samen met haar vrouwelijke partner bracht ze het sperma thuis in, wat twee zonen opleverde. De vader komt twee, drie keer per jaar op bezoek.

Invriezen heeft als voordeel dat de veiligheid van het zaad gegarandeerd is. Een spermabank controleert onder meer op HIV en Hepatitis B en C. 'Als je vers sperma gebruikt, kun je HIV niet uitsluiten', zegt Kees de Bruyn van het Leids Universitair Medisch Centrum. Een donor wordt volgens hem regelmatig gecontroleerd, waarna hij uitsluitend sperma gebruiktdat minimaal anderhalf jaar oud is.

'Wie een donor in eigen kring vindt', zegt gynaecoloog Kees Jansen van het fertiliteitscentrum in Voorburg, loopt hetzelfde risico als een gewoon stel. Hij overweegt te stoppen omdat zijn tekort vooral toeneemt door een toeloop van lesbische stellen en alleenstaanden die in principe vruchtbaar zijn. 'Ik vraag me regelmatig af waar we eigenlijk mee bezig zijn.'

Jansen waarschuwt voor de gevaren van sperma verkregen via advertenties of het internet. Die waarschuwing geldt ook voor materiaal verkregen via de zogeheten Antonia-methode, genoemd naar de Nederlandse speelfilm waarin actrice Willeke van Ammelrooy zich vergrijpt aan een buurman.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden