REPORTAGE

Met de bus naar Duitsland, op zoek naar een baan

Terwijl werkloze 45-plussers in Emmen en omgeving moeilijk aan de slag komen, is over de grens nog wél werk. 'Mijn diploma's worden niet erkend. Ik begin onder aan de ladder.'

Nederlandse werkzoekenden op bezoek bij Intis in Lahten, een hightechbedrijf gespecialiseerd in elektrisch transport. Beeld Harry Cock/de Volkskrant

'Busreisen nach Maß' staat er in blauwe letters op de witte touringcar van de firma Bittner. Vervoer op maat dus. Maar een bus vol werkzoekende Nederlanders heeft de Duitse chauffeur van dienst nog nooit bestuurd, zegt hij lachend onder het gebrom van een stationair draaiende motor. Het is iets na negen uur in de ochtend voor het Werkplein Zuidoost-Drenthe in Emmen. In het bagagevak van een van de achterste stoelen herinnert een leeg flesje Veltins-bier nog aan een vorige trip.

Vandaag gaat de reis oostwaarts. Want terwijl in de omgeving van Emmen de werkloosheid is opgelopen tot boven de 10 procent, is die 25 kilometer verderop in Duitsland slechts 3 procent. 'Er liggen kansen aan de andere kan van de grens', zegt Geert van der Wal van het UWV in Emmen. Hij is voor in de bus gaan zitten. 'Als je in Nederland werkloos blijft, gaat niet alleen je inkomen maar ook je vakvaardigheid achteruit. Het is zonde dat je potenties niet benut worden.'

Van der Wal duidt op zijn medepassagiers: 25 technisch geschoolde mannen zonder werk, van lassers tot ingenieurs, de meesten 45-plus. 'In Nederland komt je er op mijn leeftijd niet meer tussen', zegt proces operator Edwin (51). 'Ik heb wel geprobeerd in Duitsland te solliciteren, maar een brief schrijven is al best lastig.'

Vandaag bezoeken de Nederlanders daarom met de 'JobBus' drie Duitse bedrijven die vrezen voor een tekort aan vakkrachten. 'We zijn pioniers', zegt Nils Kampen van Ems-Achse. De Duitse werkgeversvereniging nam het initiatief voor de bustoer. In de Emsregio verwacht men door krimp en vergrijzing 12 duizend vacatures in 2025. 'Daarom moeten we de handen ineenslaan. We kunnen jullie vakmensen goed gebruiken.'

Over de grens: alleen als je echt wilt

De Limburgse provinciebestuurder Twan Beurskens (VVD) veroorzaakte vorige maand enige ophef toen hij voorstelde werklozen te verplichten te solliciteren in het buitenland. Nederlandse werkzoekenden moeten een passende baan accepteren binnen een afstand van 100 kilometer. Maar die verplichting geldt niet over de grens. Verstandig, vindt Geert van der Wal van het UWV in Emmen. 'Over de grens werken werkt alleen als je echt gemotiveerd bent.' Ook veel politieke partijen vinden het plan van Beurskens te ver gaan. Wel pleiten steeds meer politici ervoor grensoverschrijdend werken eenvoudiger te maken. Zo willen de PvdA en de ChristenUnie dat belemmeringen in de sfeer van (belasting)regelgeving en diploma-erkenning worden weggenomen. De ChristenUnie wil bovendien een grensbalie inrichten bij de rijksoverheid waar lokale en regionale bestuurders met vragen terechtkunnen.

Struikelblok

Na een rit van drie kwartier parkeert de bus van Bittner voor het gebouw van Kampmann in Lingen. Het bedrijf maakt technische installaties voor verwarming, koeling en ventilatie. Gewapend met een headset krijgen de Nederlandse bezoekers een rondleiding door de metaalwerkplaats, de lakstraat en het luchtlaboratorium. 'Het is hier rustig', merkt de 54-jarige Frans Mars uit Oosterhessellen op. 'In Nederland is het een groot kabaal in zo'n productiehal.' In december ging het brandweringsbedrijf waar Mars al 31 jaar voor werkte failliet. 'Ik sta nu overal voor open.'

'Eigenlijk hadden jullie twee weken eerder moeten komen', zegt manager personeelszaken Markus Overberg van Kampmann. 'We hebben net twee technische vacatures vervuld. Maar we zoeken nog een vertegenwoordiger in Nederland. Wie interesse heeft, kan zich melden.' De bezoekers mogen hun Lebenslauf (cv) achterlaten. Voor jongeren is de Duitse taal volgens Van der Wal een struikelblok. Maar de oudere generatie blijkt daar weinig moeite mee te hebben. 'Wij hadden vroeger thuis vijf televisiezenders: twee Nederlandse en drie Duitse', verklaart timmerman Hendrik (44) uit Veendam.

De volgende stop is Intis in Lahten, een hightechbedrijf gespecialiseerd in elektrisch transport. De bezoekers worden getrakteerd op een college elektromagnetische energieoverdracht. Voer voor de meegereisde ingenieurs, die vragen stellen over weerstanden en vermogens. 'Tien jaar geleden zaten Nederlandse werkgevers te springen om deze deskundigen', zegt Van der Wal. 'Maar nu moeten ook zij verder kijken.'

Eenvoudiger

De volgende stap is dat werken over de grens eenvoudiger wordt. Een fatsoenlijke website zou al veel schelen, denkt Van der Wal. 'Er zijn allerlei sites, maar informatie is vaak niet actueel en het overzicht ontbreekt.' Dat is niet het enige probleem, ervoer Marcel Viel (37), een lasser uit Bourtange. Hij zit al jaar thuis en heeft daarom de blik op Duitsland gericht. 'Maar mijn diploma's worden niet erkend. Daardoor begin ik onder aan de ladder met het salaris dat daarbij hoort.'

Tussen Nederland en Duitsland staan dus nog wetten in de weg. En soms ook praktische bezwaren, zo blijkt. 'Ik zou graag in Duitsland aan de slag gaan', zegt automonteur Jakob Reuvekamp (49) uit Emmen. 'Maar het moet niet te ver weg zijn. Ik heb namelijk geen auto. En ook geen rijbewijs.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden