Met dank aan Frans

Frans van Seumeren is dezer dagen de 'ereburger' van Utrecht. Onlangs schoot hij FC Utrecht opnieuw te hulp. Dit keer door een schuld van 27 miljoen euro kwijt te schelden.

Frans, onze held. Die drie woorden stonden op het spandoek dat zich zondag tegen Feyenoord als een geschenk uit de hemel ontrolde in stadion Galgenwaard. Op de tribune genoten de held en zijn vrouw Gonnie van het eerbetoon. Frans redde FC Utrecht, Gonnie vond het goed. Voetbalminnend Utrecht laafde zich aan de bron van geluk.


Op de nieuwjaarsreceptie, een paar dagen voor het spandoek, steeg een homerisch gejuich op toen directeur Wilco van Schaik meedeelde dat Frans de schuld van 27 miljoen euro van de club aan hemzelf had kwijtgescholden. De spelers in zijn fonds FPI zijn weer van de club geworden, opdat transfersommen rechtstreeks naar FC Utrecht vloeien. Frans van Seumeren (63), voor 99 procent eigenaar van de club, stond midden in de zaal ontroerd te zijn. De hele week regende het bedankjes. Volgens Van Schaik is hij daardoor geraakt tot achter het borstbeen.


Op donderdag heerst in de gangen van stadion Galgenwaard teleurstelling om de bekeruitschakeling bij NEC, maar meer nog gloeit FC Utrecht van blijdschap om de toekomst. Met dank aan Frans, die bij de ingang van het stadion het middelpunt is van een fotocollage aan de muur. Een borstelige snor tussen (oud-)spelers als Van Loen, Di Tommaso, Kuijt, Mulenga, Wapenaar, Van den Bergh, Nesu en Vreven.


Mede namens Frans vertelt Van Schaik over de redding. De directeur is voormalig tv-commentator en voorheen eigenaar van een reclamebureau. Hij is sympathiek en praat snel. In de vergaderzaal beweegt hij voortdurend op zijn stoel. Hij speelt met zijn stropdas en wrijft langs zijn grijze pak, alsof hij de adrenaline van de afgelopen week voelt ruisen door zijn aderen.


Hij is trots als hij over Frans praat. Nooit de achternaam. Altijd Frans. Die heeft nog geen duppie aan de club verdiend. Nee, het is pure liefde. Voor Utrecht, voor voetbal, voor de gemeenschap. Als Utrecht straks, na al die bijna-faillissementen in het 43-jarige bestaan, gezond is en het volledige vertrouwen van het bedrijfsleven geniet, zal de begroting werkelijk stijgen. Die stijging is altijd achtergebleven bij de verwachtingen, waardoor de verliezen opliepen.


Frans paste de verschillen de laatste jaren telkens bij; hij stak al ruim 40 miljoen in FC Utrecht. Frans wil best geld aan de club spenderen, maar hij zei dat het bloeden moest stoppen. Zonder Frans, stelt Van Schaik, was FC Utrecht al lang failliet geweest.


Iedereen in Utrecht kent Frans. In 2001 hielp hij de onderzeeër Koersk bergen in de Barentszee, waarvoor hij een onderscheiding kreeg van president Poetin. Hij ging met pensioen, wandelde met Gonnie naar Griekenland, sliep in een tentje in de open natuur, wandelde van Málaga naar Harmelen en vroeg zich al mediterend af wat hij met de rest van zijn leven zou doen.


Hij vond FC Utrecht.


Hij ging ook weer aan het werk trouwens. Veertig bedrijven heeft hij, over de hele wereld. Offshore, kraanwerkzaamheden, zwareladingschepen. Samen iets teweegbrengen, hoe complex ook, daarvan geniet hij intens. FC Utrecht is als het bedwingen van een bergtop. Op avonden voor sponsoren zegt Frans weleens dat van al zijn bedrijven er eentje een probleemkind is: FC Utrecht. Op dat moment geeft hij het woord altijd aan Wilco, in wie hij grenzeloos vertrouwen stelt.


Na zes jaar met Frans nemen de verliezen eindelijk af. Ja, ook Frans dacht dat Utrecht, uit de vierde stad van Nederland, makkelijk naar een begroting van 25 miljoen euro kon groeien. Maar dat is niet zo. Met een kleine 14 miljoen houdt het voor dit seizoen wel op. Elk jaar moet er geld bij.


Nog twee jaar zal FC Utrecht verlies lijden; dit seizoen rond de 6 miljoen, door uitgaven van een kleine 20 miljoen tegenover inkomsten van nog geen 14 miljoen. Volgend seizoen bedraagt het geschatte verlies 3 miljoen, het jaar daarop speelt de club quitte. Eindelijk.


FC Utrecht mag zich gelukkig prijzen dat Frans, ook voorzitter van amateur club VV De Meern, van voetbal houdt. Voetbal leeft van liefdadige particulieren. Zo is het altijd geweest. Van Dé Stoop tot de broers Molenaar, van Scheringa tot Eibrink.


Vergeet al die sjeiks bij Manchester City of Paris Saint-Germain. Kijk alleen eens naar de eredivisie van nu: 21 investeerders redden onlangs NAC, van wie drie de baas spelen. Nol Hendriks is weer actief bij Roda. Go Ahead is deels van particuliere aandeelhouders, onder wie de oud-spelers Paul Bosvelt en Marc Overmars. Zonder De Vrienden onder leiding van Pim Blokland was Feyenoord mogelijk ten onder gegaan. Mark van der Kallen is eigenaar van 99 procent van de aandelen van ADO Den Haag. Vitesse ging geruisloos over van Zjordania naar Tsjigirinski.


Gemeenten bezweren dat clubs zich zonder overheidsgeld moeten bedruipen, banken geven geen leningen meer. Een gulle geldschieter wil dan helpen. Als vanouds zijn dat mannen met oer-Hollandse namen. Dé, Mark, Dirk, Klaas en Cees, Nol, Frans dus. Dan valt Aleksandr (van Tsjigirinski) lichtjes uit de toon.


De ene suikeroom komt omdat hij gewoon van voetbal houdt, de ander om recreatie in de stad, weer een ander om eraan te verdienen of om held te zijn. Met voetbal kun je namelijk een held worden. Frans is alles in één. Liefhebber, rijkaard, held.


Van Schaik sprak een jaar geleden namens Frans informatief met een vertegenwoordiger van een Engelse miljardair, die in de club wilde stappen. Dat werd niets. Frans wilde het niet. Hij wilde het alleen doen.


Of dat niet gevaarlijk is, afhankelijk zijn van één man? Nee, vindt Van Schaik, hoewel hij de risico's van zo'n constructie onderkent. Waarom zou Frans stoppen? Straks is Utrecht een gezonde club. Frans blijft zeker tien jaar, heeft hij beloofd. En hij zal nooit omvallen, in financiële zin. Dat Scheringa dat ook zei, bij AZ? Van Schaik lacht minzaam. Frans is een andere ondernemer dan Dirk.


Frans heeft ook twijfels gekend. In het seizoen 2010-2011 bijvoorbeeld leed FC Utrecht 9 miljoen euro verlies. Alle dure spelers verdwenen gaandeweg: Strootman, Mertens, Vorm, Silberbauer. Goh, wat een goed elftal was dat. Later mislukten tal van andere aankopen: drie Zweden, Bovenberg. Frans had weleens barstende hoofdpijn van FC Utrecht.


Nu gaat het anders. Goedkoper vooral, met een wijze, geduldige trainer, Jan Wouters. Utrecht bezuinigt fors. Wouters moest terug van dertig spelers naar 23. Een derde rechtsback, die misschien zes maal tien minuten invalt tijdens een seizoen, is die eigenlijk nodig? Van Schaik rekende eens uit wat zo iemand per minuut kost. Duizenden euro's.


In alle geledingen is gesneden. Over de aanschaf van pennen en bureaustoelen moet worden overlegd. Vorig jaar bleef de veldverwarming de hele winter aan. Dat is voorbij. Er vielen zes ontslagen in de laatste bezuinigingsronde en zes collega's krijgen geen contract- verlenging.


In vergelijking met andere bedrijven is dat weinig, maar voetbal is voetbal. Voetbal staat in de krant. Frans heeft bij kraan- en transportbedrijf Mammoet veel grotere besluiten genomen, maar daar hoorde je niemand over. Van Schaik ontsloeg eens vier mensen op zijn reclamebureau. Dat haalde alleen Adformatie.


Maar dit is dus voetbal. De vrouw die al 25 jaar bij Utrecht werkte, moest weg. Een schat van een mens, met een gezin en een huis. Van Schaik zag zijn eigen moeder zitten, bij wijze van spreken. De voormalige materiaalman: ook weg.


Salarissen

Afdelingen gingen samen. Kaartjes kun je ook verkopen in de supporterswinkel, dat hoeven geen aparte afdelingen te zijn. Salarissen van voetballers daalden fors. Ze verdienen geen half miljoen meer, maar maximaal rond de helft en alleen als ze écht goed kunnen voetballen, zegt Van Schaik. Naar elke post is gekeken: tot de lunch toe, de leveranciers, alles.


En verder is het een kwestie van balanceren. Ze kunnen Toornstra, De Ridder en Ruiter verkopen in Utrecht. Dan halen ze tussen de 10 en 15 miljoen op, maar spelen ze over een paar jaar in de eerste divisie. Sommige dure contracten lopen door, omdat ze jaren geleden zijn afgesloten.


Elke donderdag houdt Van Schaik een toespraak tot het kantoorpersoneel. Donderdag treurden ze samen even over de bekernederlaag, zoals Wouters zich zorgen maakt om de blessures van belangrijke spelers.


Maar het doel is 2016, om dan financieel gezond te zijn. De reis naar 2016, noemt Van Schaik de komende jaren. Intussen sluiten nieuwe vrienden zich aan. Het vijftal vult een potje met extra geld, aan te wenden in noodsituaties. Nieuwe, landelijke sponsoren verbinden zich aan FC Utrecht.


Het nieuwe FC Utrecht ontbolstert. De club steekt 1,5 miljoen per jaar in de opleiding. Dat is al te merken geweest: Van der Hoorn, Ayoub, Markiet, Bulthuis, Heerings, Kali haalden het eerste elftal. Utrecht trok een videoanalist aan, een inspanningsfysioloog, een voedingsdeskundige.


Toen Utrecht zich vorig seizoen via de play-offs plaatste voor Europees voetbal, kneep Frans trainer Wouters bijna fijn op het veld, zo blij was hij. In alle opwinding vroeg hij een supporter: geef mij eens een slokje bier van je.


Want Frans is gewoon gebleven. Zoals dat hoort bij een held.


Schrappen schuld niet in strijd met Financial Fair Play


Jan Mulder was er zondag stellig over bij Studio Voetbal: dat Frans van Seumeren een schuld van 27 miljoen kwijtscheldt aan zijn FC Utrecht, zoiets is volgens hem in strijd met de regels van Financial Fair Play.


'Mag dat? Volgens mij niet. Als je je huishouding niet op orde hebt (als club), zwaait er wat.' Mulder noemde '30 miljoen' 'een substantieel bedrag' dat niet zomaar bij te passen valt door 'de eerste de beste sjeik of oliebaron'.


Heeft Mulder gelijk? Nee, dat heeft hij niet. De UEFA moedigt clubs aan om hun schuld in eigen vermogen om te zetten met het oog op financiële gezondheid. De reddingsactie van FC Utrecht is volgens clubdirecteur Wilco van Schaik dan ook geaccordeerd door de voetbalbond. 'De UEFA heeft naar al onze cijfers gekeken, ook naar die van Van Seumeren. We voldoen aan de regels van Financial Fair Play.'


Ook de KNVB is positief: 'FC Utrecht geeft zelf aan in 2016 de schulden naar nul te brengen. Vanzelfsprekend juicht de KNVB dat streven toe.'


Als een van de zes Nederlandse clubs die dit seizoen Europees in actie zijn gekomen, kreeg Utrecht direct met de rekenmeesters van UEFA-baas Platini te maken. De controle is streng, zegt Van Schaik: 'Je wordt enorm door de molen gehaald. Onze financiële afdeling is bijna elke maand aan het rapporteren aan de UEFA of KNVB. Ik snap het, het is voor de bescherming van het voetbal. Maar er zit veel werk in.'


Het systeem van Financial Fair Play is medio 2010 ingevoerd en moet een eind maken aan de exorbitante uitgaven van clubs. De gedachte is dat clubs niet meer uitgeven dan er binnenkomt.


De UEFA brengt dit seizoen voor het eerst in kaart waar de laatste twee seizoenen te veel is uitgegeven. Clubs mogen over die periode een verlies lijden van 5 miljoen. Alles daarboven, tot een maximum van 45 miljoen, moet volgens de 'break even-regel' worden bijgepast door 'deelnemers aan het eigen vermogen en/of gerelateerde partijen'. Daartoe behoren types als Van Seumeren en Aleksandr Tsjigirinski, de Rus die Vitesse overnam van Zjordania.


Vitesse leed de vorige twee seizoenen een verlies van precies 45 miljoen euro en schuurt daarmee aan tegen wat de UEFA toestaat. Tenminste, op het oog. Volgens de financieel experts van de KNVB die woensdag spraken op een seminar in Utrecht, kan een buitenstaander niet zomaar uit een jaarverslag opmaken of gevaar dreigt bij een club. Voor bepaalde uitgaven, zoals het bouwen van een jeugdcomplex, maken de Fair Play-regels een uitzondering.


De wegen van Financial Fair Play zijn daarmee ondoorgrondelijk. Van Schaik: 'Ik vind het belangrijk dat het zichtbaar wordt wat clubs doen. Er is voorheen een hoop onder het tapijt geveegd. Ik zie een hoop heren in het voetbal stappen van wie ik denk: ik hoop maar dat dat allemaal wordt gecheckt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden