Met Charlie Hebdo-columnist 'Ome Bernard' kon je lachen om economie

De gerespecteerde econoom Bernard Maris was een van de slachtoffers van de aanslag op het kantoor van Charlie Hebdo. De Keynes-bewonderaar bracht verschillende provocerende boeken uit en deelde in het blad zijn humoristische kijk op economie.

Bernard Maris.Beeld afp

'Waar zijn economen voor?' vroeg Bernard Maris zich in 1999 af. 'Als het een wetenschap van de markt is, zijn ze overbodig, want dat weten we al lang. Als het voor het voorspellen van de toekomst is, is de grootste econoom Madame Soleil (een Franse astrologe). Als een wetenschap van het vertrouwen is, dan is Freud de grootste econoom. Als het een religie is, dan zou het paus Johannes Paulus II zijn. Als het alleen gossip en roddel is, dan kunnen veel journalisten een Gouden Palm krijgen.'

Bernard Maris werd omschreven als de Jan Pen van Frankrijk. Net als de voormalige Nederlandse volkseconoom maakte hij een spagaat tussen de economische wetenschap en de popularisering daarvoor door middel van satire. 'Marx, oh Marx. Waarom hebt Gij mij verlaten?'

Dat hij deze week net op de redactie van Charlie Hebdo zat toen de terroristen toesloegen en een bloedbad aanrichtten, was niet toevallig. Hij had geld in het blad gestoken in ruil voor 11 procent van de aandelen toen het in 1992 nieuw leven werd ingeblazen. Hij had ook een vaste column onder de naam 'Ome Bernard'. En op de omslag van Charlie Hebdo stond de romancier Michel Houellebecq van wiens werk Maris nog net een economische interpretatie had gemaakt.

Maris studeerde economie aan universiteit van Toulouse. Hij promoveerde hier ook op een dissertatie over een uitgebalanceerde groei van persoonlijke inkomens. Hij pleitte voor een basisinkomen en voor een kwijtschelding van een deel van de Franse staatsschuld. Hij was een vurig bewonderaar van de econoom Keynes. Behalve een boek over Keynes schreef hij vaak andere provocerende boeken zoals Ah Dieu! Que la guerre économique est jolie! ('Oh God, wat is de economische oorlog toch heerlijk') in 1998, Lettre ouverte aux gourous de l'économie qui nous prennent pour des imbéciles ('Open brief aan de economische goeroe's die ons voor idioten houden') uit 1999 en La Bourse ou la vie ('Je geld of je leven') uit 2000. Hij probeerde economie te populariseren met columns in verschillende serieuze bladen als Le Monde, Le Nouvel Observateur en Figaro Magazine. Hij had een wekelijkse radiocolumn onder de titel J'ai tout compris à l'économie ('Ik heb alles over economie begrepen') en verscheen ook heel vaak in televisieprogramma's. Tot 2008 was hij plaatsvervangend redactiechef van Charlie Hebdo.

Een banier wordt opgehangen met namen en foto's van de slachtoffers, waaronder Maris.Beeld afp

Al deze uitstapjes deden weinig af aan zijn status van een intellectueel en gerespecteerd econoom. De laatste jaren was hij hoogleraar aan de universiteiten van Parijs en Iowa. Hij was zelfs in 2013 benoemd in het bestuur van de centrale bank van Frankrijk. En ten slotte was hij nog redacteur van het tijdschrift Innovations.

Over zijn politieke voorkeur liet hij niets te raden over. Hij was actief voor de Groenen en had zitting in de wetenschappelijke raad van de antiglobalistengroep Attac. Daarnaast was hij expert op het gebied van de geschiedenis van het economische denken waardoor hij vele contacten had met Nederlandse universiteiten - met name de Rijksuniversiteit Groningen. Daarbij keerde hij weer terug naar de essentiële vraag wat het nut van economen nu was: 'Wat moeten de kinderen van Smith, Marx en Keynes nu doen? Laat ze een rode neus opzetten, laat ze met de oren zwieperen en laat ze zichzelf onder hun armen kietelen. Waar zijn economen voor, zo zal iedereen zich over honderd jaar afvragen. Alleen om om te lachen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden