Opinie

'Met Cattelan zou het Stedelijk een slimme schurk in huis halen'

Bij het vinden van een nieuwe directeur moet het Stedelijk Musem niet voor de veilige keuze gaan, stelt Jhim Lamoree. 'Het is erop of eronder.'

Het Stedelijk Museum in Amsterdam. Beeld anp
Het Stedelijk Museum in Amsterdam.Beeld anp

Maurizio Cattelan. Van alle kandidaten voor de nieuwe directeur van het Stedelijk Museum die rondzoemen, is tot nu toe die van Cattelan de enige die bij mij tot de verbeelding spreekt. De vraag is natuurlijk of Cattelan daartoe bereid is, maar als dat zo zou zijn, zijn de stad en het land van een groot probleem verlost. Hij zou het weliswaar schitterend heropende, maar nog steeds zieltogende eerste museum voor moderne en hedendaagse kunst van Nederland weer vlot kunnen trekken. Hij zou voor leven in het museum kunnen zorgen, want dat heeft het heel hard en heel snel nodig.

Zo slaat het museum zichzelf op de borst met 800 duizend bezoekers in het eerste jaar na de heropening, maar iedereen weet dat er 40 tot 60 procent minder bezoek komt opdagen als het nieuwtje eraf is. In dat geval is het museum weer terug bij de 400 duizend bezoekers dat het altijd al heeft getrokken. De nieuwbouw heeft dan geen enkel effect gehad, op de programmering noch op het bezoek. De keuze waarvoor het Stedelijk nu staat, wordt daardoor duidelijk, het is erop of eronder.

Ontregelend bravoure
Cattelan voldoet aan alle eisen voor een nieuwe directeur. Hij schudt het ene goede idee na het andere uit zijn mouw en kan met anderen samenwerken. Als kunstenaar heeft hij met ontregelend bravoure de zenuwen van onze tijd blootgelegd. Zijn beeld uit 1999 van de paus die door een meteoriet wordt gevloerd, is nu al kunstgeschiedenis. Als mede-organisator van de vierde biënnale van Berlijn in 2006, de beste van alle edities, was hij in staat als een thermometer de koorts van heden en verleden op te nemen. Die biënnale ging over de vernietiging van een idylle en over melancholie die overgaat in waanzin. In een wereld die toen nog volop geloofde dat de financiële hemel bestond, liet Cattelan een waarschuwing klinken.

Vlak voor zijn spectaculaire retrospectief in het Guggenheim Museum in New York in 2011/2012 kondigde hij het einde van zijn kunstenaarschap aan. Hij is dus vrij. Het directeurschap van het Stedelijk zou een logische stap zijn die hij in de kunst nog kan zetten. Na de loop van de hedendaagse kunst in zijn eentje naar zijn hand te hebben gezet, zou hij het functioneren van het museum voor moderne en hedendaagse kunst kunnen aanpakken. Met het Stedelijk als zijn instrument.

Diefstal
De raad van toezicht van het Stedelijk, die nu naarstig op zoek is naar een geschikte kandidaat, doet er dus goed aan Cattelan te benaderen. Bovendien heeft hij een geschiedenis met Amsterdam, die hijzelf waarschijnlijk niet snel zal vergeten. Het scheelde namelijk niet veel of hij had een proces-verbaal wegens diefstal aan zijn broek gekregen. In 1996 deed Cattelan mee aan Crap Shoot, een tentoonstelling in De Appel, centrum voor hedendaagse kunst in Amsterdam. Zijn bijdrage zou bestaan uit de in verhuisdozen verpakte beeldhouwwerken van Paul de Reus. Die sculpturen werden tentoongesteld bij Bloom Gallery in de Bloemstraat en in het holst van de nacht gestolen. Na de schrik kwamen de eigenaren van de galerie er snel achter wie de actie op touw had gezet.

Je haalt met Cattelan dus een schurk in huis, maar wel een slimme schurk, die grenzen opzoekt. En dat is precies wat het Stedelijk nodig heeft.

De kans bestaat natuurlijk dat Cattelan voor de eer bedankt. Maar zijn naam zou de raad van toezicht op een idee kunnen brengen. Want naar zo'n directeur moet het op zoek gaan en ook vinden. Niet voor een veilige keuze, wat na het debacle met Ann Goldstein voor de hand ligt, maar voor avontuur zou die raad moeten kiezen. Voor iemand die in de voetsporen van Willem Sandberg, Edy de Wilde en Wim Beeren kan treden, directeuren die oog hadden voor de tekenen van de tijd. Daardoor zette het Stedelijk Museum de toon en werd het een legende. Dat is precies wat je weer zou willen: het Stedelijk maakt het verschil.

Jhim Lamoree is criticus en auteur van Stedelijk Museum Amsterdam. Het hart van de tijd.

Cattelan. Beeld afp
Cattelan.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden