Met Catshuis in achterhoofd gaat coalitie op zoek naar nieuwe miljarden

VVD en PvdA hebben geleerd van het Catshuis en zijn vastberaden de fouten van vorig jaar dit jaar te voorkomen. Deze twee partijen hebben onderling geen zeven weken crisisberaad nodig, maar zoals Rutte I steunde op PVV en SGP, moet Rutte II ook op zoek naar gelegenheidsgedogers. De nieuwe minister van Financiën wedt op meerdere paarden en begint nog voordat de leidende CPB-cijfers er zijn.

Minister Dijsselbloem vandaag tijdens zijn ronde door de Tweede KamerBeeld ANP

Pas morgen presenteert het Centraal Planbureau nieuwe prognoses voor de Nederlandse economie. De verrassing zal hem zitten in de decimalen achter de komma. Al lang is duidelijk dat het begrotingstekort boven de Europese norm van 3 procent van het binnenlands product zal uitkomen. Een week geleden raamde het Europese CPB, Eurostat, dat Nederland in 2013 en 2014 op 3,6 procent zal uitkomen. In december voorspelde het CPB een tekort van 3,3 procent. Nu al (of pas, gezien deze gegevens) maakt minister Dijsselbloem van Financiën een ronde langs de fractievoorzitters van de oppositie. VVD, CDA en PVV betrokken vorig jaar (pas) op 5 maart het Catshuis.

IJkpunt
De coalitie heeft tot en met april om tot een nieuwe begroting voor volgend jaar te komen. Sinds het Europese Stabiliteits- en Groeipact eind 2011 is aangescherpt en begrotingstsaar Olli Rehn meer macht is toebedeeld om streng toezicht te bewaren op de afzonderlijke begrotingen, is de 3 procent een ijkpunt geworden waar de Nederlandse begrotingsprocedure zich naar heeft gevormd. In die procedure is 30 april de nieuwe datum voor Prinsjesdag geworden.

De Europese Commissie verwacht acht maanden voor aanvang van het kalenderjaar de nieuwe huishoudboekjes van de Europese lidstaten. Ruim van te voren om, indien nodig, nog te kunnen corrigeren. Vorig jaar was Nederland net op tijd dankzij een huzarenstukje van CDA-minister van Financiën De Jager en drie gewillige oppositiepartijen D66, GroenLinks en ChristenUnie. Let wel: het mislukte Catshuisoverleg en het daaropvolgende Lenteakkoord gingen om de begroting van 2013. Volgens die begroting zou het tekort dit jaar uitkomen op 2,9 procent. Het voorstel kreeg een voldoende van de Europese Commissie.

Een soortgelijke situatie dient zich aan. Het tekort wordt dit jaar ten opzichte van 2012 wel een half procentpunt teruggedrongen (van 4,1 naar 3,6 in de prognoses van de Europese Commissie), maar voldoet desondanks nog niet aan de Europese norm. Zorgelijker echter is dat ook volgend jaar de 3 procent niet wordt gehaald. 2013 is niet meer te redden omdat 2012 tegenviel, en nu klopt 2014 aan de deur. De inzet van Catshuis 2.0 - of het wandelgangenberaad, of Lenteakkoord 2.0, of welke naam je er ook aan wilt geven - blijft onveranderd: 3 procent.

50 miljard
Eén groot voordeel: dat streefcijfer is sinds een jaar geleden een stuk dichterbij gekomen, nog 0,6 procentpunt te gaan. De bedragen blijven natuurlijk hoog en ingrijpend. Rutte I zette 18 miljard euro aan ombuigingen in. Het Lenteakkoord stippelde nog eens ruim 12 miljard uit. VVD en PvdA kwamen 16 miljard overeen en zullen nu op zoek moeten naar nog eens 3 tot 4 miljard. Opgeteld 50 miljard voor de periode tussen 2011 en 2017. Daarnaast kiezen beide kabinetten voor ingrijpende hervormingen in woningmarkt, arbeidsmarkt, zorg en sociale zekerheid.

Die inzet kan op goedkeuring rekenen in Brussel. Daarom krijgt Nederland dit jaar respijt van Olli Rehn, maar is de noodzaak om in 2014 de 3 procent te halen des te groter. De VVD laat gemakshalve ook de eigen teugels wat vieren. De 3 procent is immers een Nederlands streven en geen Brussels dictaat, heeft Rutte altijd beweerd. Maar met dezelfde logica als die van de Europese Commissie staat de VVD zich een extra tijdelijk tekort toe.

Door onvoorziene omstandigheden - tegenvallende economische groei - valt de balans dit jaar negatiever uit dan begroot, maar op dit moment nog meer bezuinigen zou meer kwaad dan goed doen, beredeneert de VVD. Het gaat de partij nu om structureel evenwicht: op termijn moet het tekort naar nul. De jaarlijkse 3 procent is daarbij een stok achter de deur, een kortetermijnstreven op weg naar langetermijnbegrotingsevenwicht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden