Met Camiel was alles anders gelopen

MAASTRICHT/KERKRADE ‘Het is een disaster’, zegt CDA-burgemeester Jos Som van Kerkrade over de verkiezingsuitslag. Een regelrechte ramp dus. ‘22 van de 25 gemeenten waar de PVV het hoogste heeft gescoord, liggen in Limburg.’ In Kerkrade is de partij van Wilders zelfs meer dan drie keer zo groot als het CDA....

Van onze verslaggever Peter de Graaf

Het CDA in Limburg is weggevaagd. Datzelfde is gebeurd in een andere, van oudsher katholiek wingewest: Noord-Brabant. ‘Dramatisch’, vindt oud-minister Gerrit Braks (CDA) uit Sint-Michielsgestel. ‘Zo’n substantieel verlies, daar raak je aangeslagen van.’ Ook in Brabant deed Wilders goede zaken, vooral in het westelijk deel. Maar de grootste buit ging toch vooral naar de VVD.

Een politieke aardverschuiving in het katholieke zuiden. De tijd dat katholieke gelovigen, vaak op nadrukkelijk advies van meneer pastoor zelf, plichtsgetrouw hun stem uitbrachten op de KVP, voorloper van het CDA, is voorgoed voorbij. Maar in de zuidelijke provincies spelen meer factoren die hebben geleid tot het desastreuze verlies van de christen-democraten. Zowel in Brabant als in Limburg heerste grote onvrede over de kandidatenlijst én het lijsttrekkerschap van Jan Peter Balkenende.

‘Politiek in Limburg is emotie en passie’, zegt Gerd Leers (CDA), oud-burgemeester van Maastricht. ‘Veel meer dan in de Randstad of andere delen van het land voelen de kiezers verbondenheid met eigen regionale kandidaten. Dat is er één van ons, zeggen ze dan. Zeker in Zuid-Limburg was er geen herkenbare kandidaat, na het wegvallen van Camiel (Eurlings, red.).’

Leers: ‘Limburgers voelen zich snel achtergesteld. Dan krijg je al snel de reactie: ze zoeken het in Den Haag maar uit.’ Die onvrede heeft Wilders geen windeieren gelegd.

Volgens burgemeester Som van Kerkrade, waar de PVV ruim 36 procent van de stemmen vergaarde, was de houdbaarheidsdatum van Balkenende verstreken. ‘De boodschap van Balkenende kwam niet over. De communicatie was weg, het gezag was weg. Wilders heeft steeds een heldere boodschap gebracht. Dat is het verschil. Wij hadden ook een goede boodschap, maar het kwam niet aan.’

Hoe anders was het gelopen met Camiel Eurlings als lijsttrekker, verzucht Som. ‘Deze uitslag hadden we absoluut niet met Camiel gehad. Camiel is mateloos populair in Limburg, dat wil je niet weten. Hij heeft charisma, gezag, uitstraling. Ik hoop dat hij zich nog bedenkt.’

Eurlings was de kroonprins van het CDA, maar maakte dit jaar onverwacht bekend uit de politiek te stappen. ‘Camiel heeft ons in de steek gelaten’, zegt Brabander Braks. ‘Zijn besluit heeft elke andere keuze onmogelijk gemaakt. Met Camiel was het goed gegaan. Hij spreekt de jongeren aan. Een vlotte jongen uit Limburg, die in Eindhoven heeft gestudeerd. Dan hadden we een herkenbare, op de toekomst gerichte leider gehad.’

Vooral in het katholieke zuiden klonk na de val van het kabinet gemor over de snelle aanstelling van de gereformeerde Zeeuw als lijsttrekker van het CDA. Jongerenafdelingen in Brabant en Limburg schermden openlijk met Gerd Leers als gedroomde leider. ‘Met Leers hadden we perspectief gehad’, zegt Quinten Weeterings, voorzitter van de CDA-jongeren in Brabant. ‘Dit is echt een knock-out. We moeten alles van de grond af opbouwen. Er is niets. We zijn in de steden helemaal weg, zelfs in Maastricht.’

Leers zelf houdt zich op de vlakte. ‘Het zou wel heel erg aanmatigend zijn om dat van jezelf te zeggen’, aldus de oud-burgemeester. Hij heeft Balkenende in de campagne gesteund: ‘Dat was gegeven de omstandigheden het beste.’ Volgens Leers heeft ook beeldvorming de partij parten gespeeld: ‘Nederland was uitgekeken op Balkenende. Dat vinden wij ten onrechte. Maar dat beeld speelde wel.’

Ook Braks vindt dat het partijbestuur Balkenende te snel heeft aangesteld als lijsttrekker. ‘Dat fait accompli is vooral in Brabant slecht gevallen. Brabanders hebben toch al het gevoel dat ze niet zo prominent meer in de partij aanwezig zijn. Vroeger stonden we fier in de top-5, met Lubbers, Van de Broek, Ruding en ik. Daar waren de Brabanders trots op. Nu zijn er te weinig kandidaten, en ze leven minder in de harten van Brabanders dan vroeger.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden