Nieuws Hogesnelheidstrein

Met bruine jenever, dj en fanfareorkest vieren NS snellere trein tussen Groningen en Amsterdam

De Nederlandse Spoorwegen laten met een testrit zien dat je vanuit Groningen in 1 uur en 50 minuten in Amsterdam kunt zijn. De speciale intercitytrein slaat de haltes Assen, Lelystad en Leiden Centraal over en haalt 160 in plaats van 140 kilometer per uur. 

NS maakten zaterdagavond een testrit met een hogesnelheidstrein van Groningen naar Den Haag, die vijftien minuten sneller was dan een gewone intercity. D66-politicus Fleur Gräper-van Koolwijk fluit met Roger van Boxtel de trein weg. Beeld Harry Cock

De sfeer aan boord van de intercity van Groningen naar Den Haag van 00.02 uur is zaterdag die van een schoolreisje, carnaval en de businessclass van een vliegtuig ineen. Er klinkt uitbundige muziek van een fanfareorkestje van vier mannen met conducteurspetjes op. Ze zijn de enige verklede reizigers tussen notabelen in pak en twee handenvol treinliefhebbers in hun dagelijkse kloffie. 

Obers gaan rond met drank en hapjes. Als het orkestje zwijgt, speelt een dj muziek. Een feestlamp zet de coupé af en toe in een rode gloed. Buiten ligt de rest van Nederland op één oor.

De slapers missen een bijzondere gebeurtenis, verkondigen de Nederlandse Spoorwegen. De speciale intercitytrein slaat de haltes Assen, Lelystad en Leiden Centraal over. Op de jonge Hanzelijn, tussen Zwolle en Lelystad, sjeest de trein met 160 kilometer per uur over het spoor, in plaats van de gebruikelijke 140 kilometer.

En dan het materieel zelf: hier rijdt wat de NS-machinist een ‘sandwich-Traxx’ noemt. Voor deze combinatie van locomotieven en treinstellen zou het gezelschap anders naar Amsterdam, Rotterdam, Breda, Schiphol of Brussel moeten om de Intercity Direct te nemen.

Het resultaat: de trein rijdt 1 uur en 50 minuten later een verlaten station Amsterdam Zuid binnen, tien minuten sneller dan normaal. De testrit die moest aantonen dat een snellere rit kán, is geslaagd, meldde de NS zaterdagochtend.

In de speciale trein was een fanfareorkestje van vier mannen met conducteurspetjes op. Beeld Harry Cock

Concurrentie

Het lijkt geen reden tot een feestje, maar die tien minuten maken een wereld van een verschil, betoogt topman Pier Eringa van ProRail. ‘De trein moet concurreren met de auto. Als mensen zien dat ze er met de trein langer dan twee uur over doen, kiezen ze voor de auto, ook al lopen ze de kans om in een file terecht te komen. Twee uur vormt een psychologische grens.’

Zijn evenknie bij de NS, Roger van Boxtel, wuift de scepsis over die ogenschijnlijk onbeduidende tijdwinst weg: ‘Ik wil best wel uitleggen hoeveel plezier ik in tien minuten kan hebben.’

Onder de twee uur in Amsterdam doorbreekt nog een andere psychologische grens. Het noorden snakt al decennia naar een snellere treinverbinding met het westen. ‘Het is te achterlijk voor woorden dat die er nog niet is’, moppert burgemeester Peter den Oudsten van Groningen. ‘Je verbindt er twee belangrijke economische regio’s mee. Een snellere trein is goed voor het noorden én voor de Randstad.’

Kijk naar de oververhitte huizenmarkt in het westen, benadrukken bestuurders aan boord van de 00.02 uur. Wie elke dag sneller op zijn werk in Amsterdam of Den Haag kan zijn, kiest er misschien voor om naar Groningen te verkassen. ‘Niet alle huizen staan hier op instorten, hoor.’ Tien minuten tijdwinst is ook maar een beginnetje. ‘Minstens dertig minuten sneller vóór 2030’, schreeuwt een petitie die de minister van Infrastructuur maandag op haar bureau zal aantreffen.

In de trein bevonden zich genodigden waaronder bestuurders en directeuren Pier Eringa en Roger van Boxtel. Beeld Harry Cock

Zuiderzeelijn

Bij de ergernis over het uitblijven van snellere treinen speelt mee dat het noorden de afgelopen drie decennia al heel wat initiatieven heeft zien doodlopen op Hollandse zuinigheid en Haagse koudwatervrees. Laat aan de stamtafel de term ‘Zuiderzeelijn’ vallen en de Groninger krijgt een waas voor de ogen. Tot twee keer toe verdwenen na lang touwtrekken ambitieuze plannen voor een tracé tussen Amsterdam en Groningen in een bureaulade.

Het grootste obstakel vormden de kosten van de aanleg. Op papier werd gerekend op zo’n 2,7 miljard euro. Op zich al geen mals bedrag, maar grote vervoersprojecten hebben de hardnekkige neiging om financieel uit de klauwen te lopen (zie de HSL en de Amsterdamse metro). De vrees bestond dat de eindafrekening eerder 10 miljard of meer zou bedragen. In 2007 ging het plan definitief van tafel en werd het noorden gecompenseerd met een bedrag van 2,3 miljard euro. Dat ging aan van alles op, maar niet aan bielzen en rails.

Er kwamen andere plannen, voor een magneetzweefbaan, een noordelijke HSL, de Noordlink en de Superbus van wijlen astronaut Wubbo Ockels, een kruising tussen de Batmobile en een uitgestrekte limo, met plek voor twintig tot dertig passagiers. Ockels droom met kenteken BZ-XG-15 staat sinds 2012 stof te verzamelen in een opslagloods van de TU Delft.

Prijskaartje

‘Wat we nu snel kunnen doen, is het huidige traject tussen Groningen en Amsterdam opwaarderen’, stelt Eringa. Wat is daarvoor nodig? Ingrepen aan het spoor, andere treinen? ‘Een maatschappelijke opdracht’, luidt het antwoord. Aan prijskaartjes doet het gezelschap in de intercity van 00.02 uur niet. Er klinkt wel gejoel als na Zwolle de trein de sokken erin zet en een snelheidsmeter zelfs even de 167 kilometer per uur aantikt. Dat bijzondere moment vraagt om een rondje bruine jenever.

Bijzonder? Een NS-machinist krabt zich achter de oren. ‘Het is een gewone trein, met gewoon materieel, over een bestaand spoor. Dat doen we elke dag.’ Er was ook geen testapparatuur in de trein om te meten of alles wel goed ging. Een orkestje  – ja, dat was dan wel weer uniek.

In de trein werd een rondje bruine jenever gegeven toen de snelheidsmeter na Zwolle even de 167 kilometer per uur aantikte. Beeld Harry Cock
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden