'Met Blue Note heeft het kado van NRC weinig te maken'

NRC Handelsblad biedt lezers cd's aan onder de naam van het beroemde jazz-label Blue Note. Onterecht, schrijft Volkskrant-redacteur Gijsbert Kamer.

Miles Davis tijdens de opnames voor Kind of Blue. Beeld ap
Miles Davis tijdens de opnames voor Kind of Blue.Beeld ap

Vriendelijk, zo'n kadootje bij het NRC Handelsblad afgelopen zaterdag. Mooi boekwerkje met een cd erin: Miles Davis Birth Of The Cool. Alleen, wat doet dat Blue Note logo op de kaft en hoezo 'Best Of Blue Note 01'?

We hebben het toch over die klassieke plaat van Miles Davis met zijn nonet, opgenomen in 1949 voor het Capitol label? Ja, dezelfde twaalf nummers, Move, Jeru, Boplicity etc. en ze klinken nog altijd prachtig.

Echter, met Blue Note heeft dit eerste echte album van Miles Davis niks te maken. Capitol mag dan nu net als Blue Note onder EMI vallen, en Blue Note mag dan inmiddels eigenaar van de album masters zijn, Birth Of The Cool is geen plaat die oorspronkelijk op het het vermaarde label verscheen en de hoes heeft destijds dus ook niet de even beroemde vormgeving van het label gehad.

Bladerend in het boekje met overigens mooie foto's kwam ik onder meer het hoofdstuk 'Het album gebaseerd op de liner notes van de originele Blue Note opnames tegen'. Dat moet wel een heel kort hoofdstukje zijn, dacht ik, want er zijn geen originele Blue Note opnames van het album.

Erg
Is het allemaal zo erg. NRC wilde graag een box uitbrengen met klassieke jazzplaten. Ze vonden in Blue Note een partner, (of Blue Note vond in NRC een partner). En welke grote jazzartiest nam geen platen op voor het label dat al sinds 1939 bestaat?

Sarah Vaughan en Chet Baker bijvoorbeeld, toch zijn zij met een cd vertegenwoordigd in de box Best Of Blue Note die voor 99 euro te bestellen is op nrclux.nl. De discografie van Chet Baker kent diverse legale en illegale uitgaven met de titel Chet Baker Sings maar geen een verscheen er op Blue Note. Ook kan ik me in deze catalogus geen After Hours van Sarah Vaughan herinneren. Ook geen andere titel van deze zangeres trouwens. Charles Mingus heeft met Duke Ellington een plaat opgenomen en een paar jaar geleden bracht Blue Note het prachtige live-album Live At Cornell 1964 uit. Maar tijdens zijn leven verscheen zijn belangrijkste werk elders uit. Net als dat van Stan Getz trouwens.

Tussen de vijftien gekozen cd's zitten wel een paar echt klassieke Blue Note albums zoals Blue Train van John Coltrane, Maiden Voyage van Herbie Hancock en Speak No Evil van Wayne Shorter. En al heeft Sonny Rollins betere platen gemaakt dan Newk's Time: het betreft hier tenminste een echt Blue Note album. En dat Norah Jones er met haar popplaat Come Away With Me tussenstaat begrijp ik want Blue Note wil graag onderstrepen dat ze thans meer uitbrengen dan pure jazz, en daar ook succes mee hebben.

Canon
Maar wat wil die box ons eigenlijk vertellen? 'Best Of Blue Note', kun je het niet noemen. Het is eerder een beknopte canon van de jazz geworden, met cd's van belangwekkende artiesten waar een link naar Blue Note bij werd gezocht. Dat lukte in de meeste gevallen wel, want veel jazz-cats namen voor diverse labels platen op, en veel daarvan zijn inmiddels gelieerd aan Blue Note of EMI.

Wie 99 euro overmaakt krijgt dus vijftien boekjes (met naar ik hoop minder Wikipedia- achtige teksten dan in het Davis-boek) . In die boekjes zit een cd van artiesten die vaak wel maar soms ook niet iets met Blue Note te maken hebben gehad. Maar alle boekwerkjes hebben wel de typische Blue Note huisstijl, dus de argeloze koper kan al snel gaan denken dat Chet Baker Sings een klassieke Blue Note titel is.

Dat is het niet, net zomin als Birth Of The Cool dat is. Miles Davis bracht onder zijn eigen naam overigens in 1952 en 1954 wel twee platen uit op het label, maar die zijn terecht niet in deze 'Best Of Blue Note' doos opgenomen. Miles Davis bracht zijn beste werk aanvankelijk uit voor Prestige en later voor Columbia uit. Helaas, daar kon EMI geen gebruik van maken dus werd er iets anders bedacht.

Mag ik dit geschiedvervalsing noemen?

Groot woord wellicht, en toen ik zaterdag op Twitter zo de reacties peilde bleken die meestal in de orde van 'goh, wat leuk, een gratis cd' of 'ach, wat maakt het uit wat het platenlabel is, het gaat toch om de muziek' of 'de gemiddelde NRC-lezer weet het verschil tussen Capitol en Blue Note toch niet.'

Natuurlijk een gegeven paard moet zijn bek houden of zoiets, maar het kadootje is echt bedoeld om mensen er toe aan te zetten die box te kopen, een box die zegt het beste van Blue Note te bieden -een van de allerberoemdste platenlabels uit de muziekgeschiedenis- maar dat eigenlijk niet doet.

Onderzoek
Ik probeer me zelf voor te stellen dat het weer 1987 is, het jaar dat ik me voor het eerst echt in jazz ging verdiepen. Internet bestond niet. Informatie kreeg ik uit boeken, ik las bio's van Charlie Parker en Miles Davis. Ik noteerde titels en platenlabels en ging in jazz-speciaalzaken op onderzoek uit.

En dan komt er met de krant (die ik sinds 1982 lees) gratis een cd van Miles Davis mee die ik nog niet ken (ik begon, zoals zovelen, in 1985 met Kind Of Blue, een van de weinig jazzplaten in de lijst met beste albums aller tijden, zoals die toen door de New Musical Express was samengesteld, en vond er aanvankelijk trouwens niks aan). Leuk denk je dus. Interessant ook een box met het beste van toch een van de beste jazzlabels. 99 euro voor 15 boeken met cd's is ook niet duur.

Als dan vervolgens blijkt dat een en ander aan historische feiten nogal is verdraaid, dan voel ik me bekocht. Kijk, als ik voor een paar euro bij het Kruidvat een cd-box koop dan verwacht ik er niet zoveel van. Maar een kwaliteitskrant die zich verbindt aan een product dat eigenlijk niet deugt, dat vind ik niet kunnen.

Slordig
Waarom ik me er zo boos op maak is omdat de hele jazzgeschiedenis al jaren zo slordig wordt behandeld. Iets dat te maken had met het rechtenvrij worden van veel muziek na vijftig jaar. Het stikt van de vage labeltjes (postadres Andorra) die voor weinig prachtige jazzplaten opnieuw uitbrengen. Dat gebeurt niet altijd slecht, maar vaak zitten ze zo ver onder de prijs dat de grote labels die het klassieke werk van hun topartiesten willen heruitgeven hier niet tegenop kunnen.

Sony begon deze eeuw met een paar voorbeeldige uitgaven: boxen van Billie Holiday en Louis Armstrong waarin schitterend opgepoetste, geremasterde opnamen van hun meest beroemde werken. De boxen waren bovendien voorzien met zeer goed verzorgde liner notes, zeer conscientieus ook.

Wildwest situatie
Sony/Columbia is daar na een paar jaar mee gestopt omdat dezelfde muziek, alleen niet zo mooi opgepoetst, voor een fractie van het bedrag dat Sony er voor vroeg, door vage labeltjes ook opnieuw werd uitgebracht. Er heerst al jaren een soort wildwest situatie met bona- en malafide jazzlabels. Iets dat zich ook naar de popmuziek zou hebben vertaald, als rechten van bijvoorbeeld de Beatles ook na vijftig jaar zouden vervallen. Dat is nu zeventig jaar geworden. En dat lijkt me best een goede zaak.

Je kunt, en dat is de afgelopen tien jaar echt veranderd, bijna alle muziek toch al voor weinig tot niks streamen en downloaden. Voor Birth Of The Cool of Maiden Voyage hoef je niks meer te betalen als je dat niet wilt. En als je toch de cd wilt dan ben je met vijf a zes euro wel klaar per cd.

De belangrijkste reden waarom ik oude country, folk, soul en jazz toch op cd aanschaf is omdat dit door labels als Bear Family, Ace, Numero, Rhino (Handmade) en Sony Legacy zo goed gedaan wordt. Je krijgt er mooie boekwerkjes bij met uitstekende, informatieve verhalen, die je over artiest, plaat en context volledig bijpraten. Daar is vaak veel werk aan voorafgegaan waar ik graag voor wil betalen. Je kunt voor 25 euro alles van de Carter Family in huis halen, toch kocht ik een tijd geleden, voor acht keer zoveel, de box die Bear Family van dit historisch immens belangrijke trio uitbracht.

Wie nog cd's koopt wil graag betalen maar het moet wel kwaliteit zijn. Dus wil je als krant een cd-box uitbrengen dan moet je ook je best doen te zorgen dat alles klopt, lijkt me. En geen Blue Note etiket plakken op albums die met dat label niks te maken hebben.

De lezer/abonnee is echt niet gek. Ook de Volkskrant brengt cd's uit en ook daar gaat er wel eens wat mis. Zo was er vorig jaar een reeks met 'klassieke' live-albums waar Arena van Duran Duran tussen zat. Je mag alles van Duran Duran vinden, maar Arena een klassiek live album noemen dat is echt onzin. De reeks werd hier (het was door de Belgen bedacht) een flop. En gelukkig maar.

Om nog even bij de jazz en Blue Note te blijven. Wat wel een klassieke plaat op dat label is met Miles Davis is Somethin' Else van altsaxofonist Cannonball Adderly uit 1958. Vanochtend draaide ik de plaat weer na het opstaan, en ook nu dacht ik weer toen Autumn Leaves door de kamer schalde: wat is dit toch prachtig.
Echt een plaat om mensen voor jazz te enthousiasmeren. Hij verscheen in 1999 op cd in de sublieme, volgens mij stopgezette reeks The Rudy Van Gelder Edition, en kost nu pakweg zes euro.

Diezelfde plaat kwam ik vorig jaar tegen op een vaag Brits label Not Now Music. De naam Blue Note kwam er niet op voor, ook de bijbehorende vormgeving ontbrak. Waar NRC in haar box ten onrechte het stempel Blue Note op platen drukt, haalt Not Now Music het stempel er juist af. Ik kocht 'm toch, voor vijf euro. Waarom? Omdat er nog een cd bij zat ingesloten: Cannonball's Sharpshooters, een plaat die de saxofonist een paar dagen voor Somethin' Else opnam met andere muzikanten. Die plaat wilde ik, en de enige manier om hem te krijgen was in deze uitgave.

Troep
De jazzafdelingen van de platenzaken liggen vol met goedkope cd's. Die zijn niet allemaal dubieus van herkomst. Het label Proper brengt bijvoorbeeld prachtige boxjes uit. Maar veel pop de schappen oogt als Kruidvat-troep, en is vaak nog erger. Dat gaat me als liefhebber aan het hart. Ik wil nog altijd best betalen, zelfs veel, voor mooie releases maar ik zie te veel rommel om me heen die er alleen maar toe bijdraagt dat niemand over een tijdje nog cd's koopt. Dat is waarom een uitgave als 'Best Of Blue Note' me zo boos maakt.

Wie nog een elpee of cd opnieuw wil uitbrengen moet alles in werk stellen om dit zo goed mogelijk te doen. Dan zal de cd als drager nog toekomst hebben. Liefdeloze uitgaven jagen (potentiële) liefhebbers het internet op en ontnemen het zicht op wel goedverzorgde cd's.

Gijsbert Kamer is redacteur van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden