AnalyseHet migratiedossier van de VS

Met Biden in het Witte Huis mogen de Dreamers weer hopen: ‘Hopelijk wordt hij geen Obama deel twee’

Met Biden in het Witte Huis wordt het voor de Dreamers weer mogelijk te hopen op een betere toekomst.Beeld AFP

Op het gebied van immigratie belooft de aanstaande Amerikaanse president Biden alles anders te doen dan Trump: de stok maakt plaats voor de wortel. Vooral de Dreamers, die als kind illegaal naar de VS kwamen, kunnen hoop koesteren.

President-elect Biden wijdt op zijn campagnewebsite ruim negenduizend woorden aan zijn migratieagenda. Hij ontvouwt zijn beloften in twee epistels: een ‘Biden Plan’ om de waarden van Amerika als ‘natie van immigranten’ veilig te stellen en een tweede plan gericht op ‘veiligheid en voorspoed’ in samenwerking met Centraal-Amerika. Daar waar Trump beloofde migranten te weren uit Mexico en bovenal uit de arme Midden-Amerikaanse ‘Noordelijke Driehoek’ El Salvador, Guatemala en Honduras, stelt Biden dat de VS en de zuidelijke buurlanden een ‘onlosmakelijk verbonden toekomst’ delen.

Het contrast tussen de site van Biden en die van de Trump-campagne kan niet groter zijn. Team-Trump beloofde op zijn website niets nieuws voor een tweede termijn, maar verwees enkel naar ‘ingeloste beloften’. Onder het kopje immigratie staan negentien punten die vrijwel allemaal betrekking hebben op het weren van immigranten bij de grens en het aanpakken van illegalen binnen de VS. ‘Sinds Trumps inauguratie heeft de immigratiepolitie 269.419 illegalen gearresteerd’, pocht de site.

Op papier gaat met president Joe Biden het immigratie-roer volledig om. De man die in de verkiezingsrace bovenal enthousiasme wekte omdat hij niet Trump was, belooft in zijn eerste honderd dagen korte metten te maken met de uitwassen van Trumps migratiebeleid: kinderen worden niet langer gescheiden van hun ouders bij de grens (‘wreed en zinloos’), door Trump opgeworpen obstakels voor vluchtelingen in het Amerikaanse asielsysteem worden geslecht, migranten worden niet meer voor onbepaalde tijd vastgehouden, er gaat geen geld meer naar Trumps muur, het Obama-beleid voor ‘Dreamers’ die als minderjarigen arriveerden in de VS wordt in ere hersteld.

Mogelijk nog veelzeggender dan zijn beloften – die hij nog moet zien waar te maken – is Bidens toon in het migratiedossier. Trump propageerde America first, Amerika voor de Amerikanen. Daar hoorden migranten uit Latijns-Amerika niet bij, al is bijna een op de vijf Amerikanen inmiddels van latino-afkomst. Mexicaanse immigranten waren volgens Trump ‘verkrachters’ en ‘bad hombres’, in de migrantenkaravanen die de afgelopen jaren vanuit Midden-Amerika richting de VS trokken zouden zich ‘genadeloze criminelen’ bevinden.

Biden, zoon van ouders met Ierse wortels, herinnert de Amerikanen eraan dat zij in meerderheid kinderen van immigranten zijn. Migratie bracht ‘constante vernieuwing’, droeg bij aan een ‘betere en sterkere natie’. Trumps beleid was zodoende een ‘aanval’ op de essentie van Amerika, ‘op onze waarden en onze geschiedenis als een land van migranten’. Met Biden als president komt daar een einde aan, stelt hij.

‘Zucht van verlichting’

De winst van de Democraat betekent een ‘zucht van verlichting’ voor illegale immigranten in de VS, zegt Israel Concha, directeur van New Comienzos, een stichting in Mexico die zich inspant voor gedeporteerde en teruggekeerde Mexicanen. Hijzelf werd de VS uitgezet tijdens de regering-Obama, maar onder Trump is de situatie voor migranten flink verslechterd, weet hij dankzij zijn stichting. ‘Onder Obama hielpen we tweeduizend mensen, nu 50 duizend. Er is echt sprake van een humanitaire crisis, mensen zoeken contact vanuit detentiecentra in de VS.’

Vooral de ‘Dreamers’ mogen weer hoop koesteren, zegt Concha. Biden heeft beloofd deze illegalen die als kinderen naar de VS kwamen een ‘route naar Amerikaans burgerschap’ te geven. Tijdens de Obama-jaren vroegen zo’n 850 duizend Dreamers een zogeheten Daca-status aan, een document dat hen tijdelijk beschermde tegen deportatie en toegang bood tot legaal werk. De Republikeinse president probeerde de afgelopen vier jaar Daca te ontmantelen. ‘Dreamers zijn veelal voorbeeldige burgers’, zei Biden in debat met Trump. ‘We owe them.’

President Trump bouwde niet alleen een muur, hij zette Latijns-Amerikaanse landen ook onder druk om migratie naar het noorden tegen te houden. Mexico zwichtte voor het dreigement van hogere importtarieven en sloot de zuidgrens. Het straatarme Guatemala ging akkoord met het stempel van ‘veilig derde land’. Biden belooft geld (4 miljard dollar) en mensen (corruptie-onderzoekers) aan de ‘Noordelijke Driehoek’. Hij heeft eerder met het bijltje gehakt, onder president Obama was hij als vicepresident verantwoordelijk voor een soortgelijk programma van financiële hulp én Amerikaanse inmenging.

Drie Dreamers die de VS hebben verlaten, vertellen in Mexico-Stad over hun tijd in het land en reageren op Bidens belofte van een ander migratiebeleid.

Manuel Peña.Beeld Alejandro Cegarra

‘Ik wilde iets van mijn leven maken en kon dat niet in de VS’

Manuel Peña (27), tot 2017 in de VS:

‘Vanaf mijn vijftiende woonde ik bij mijn Amerikaanse vader in Las Vegas. We hebben een moeilijke relatie. Hij heeft me nooit erkend als zijn zoon, daarom kon ik geen papieren krijgen. Ik werkte met hem in zijn vastgoedkantoor. Als illegaal kon ik geen ander werk krijgen. Ik heb me een keer in de wc verstopt voor de immigratiepolitie.

‘Obama is recordhouder mensen deporteren. Maar Trump viel voortdurend de latinogemeenschap aan, hij institutionaliseerde racisme. Onder beide presidenten leefden migranten met een continue stress. Tijdens Trump kwamen daar racisme en xenofobie bij. Mexican, go back home, fuck you! Amerikanen zijn vergeten dat ze  allemaal immigranten zijn.

‘Ik heb zelf besloten terug te gaan. Ik wilde iets van mijn leven maken en kon dat niet in de VS. In Mexico voelde ik meteen de opluchting. In de VS is het dog-eat-dog, ieder voor zich, hier is het meer ontspannen. Biden belooft het migratiesysteem te hervormen, laten we hopen dat het hem lukt. Obama beloofde dat ook, maar faalde. Hopelijk wordt Biden geen Obama deel twee. Maar de VS blijven de VS.’

Ben MorenoBeeld Alejandro Cegarra

‘Ik droom van teruggaan, maar weet dat het niet kan’

Ben Moreno (54), tot 2014 in de VS:

‘Mijn ouders namen mij mee naar de VS toen ik drie maanden oud was. Ze vertrokken uit financiële nood. Ik heb een verblijfsvergunning gehad, maar na een probleem met de autoriteiten werd die niet vernieuwd. Ik ben twee keer gedeporteerd, in 1993 toen Clinton president was en in 2014 tijdens het presidentschap van Obama.

‘Ik heb bijna een halve eeuw in de VS gewoond. Ik spreek beter Engels dan Spaans. Mijn vrouw en kinderen zijn Amerikaans. Obama heeft meer immigranten gedeporteerd dan Trump, maar hij heeft nooit mensen in kooien opgesloten, hij heeft nooit ouders van hun kinderen gescheiden.

‘Als Trump niet president was geworden, was ik waarschijnlijk weer teruggegaan. Maar Trump handhaafde een streng migratiebeleid waarbij mensen jaren celstraf kregen, dat risico wilde ik niet lopen. Joe Biden gaat de Dreamers helpen, daar ben ik van overtuigd. En met Biden verandert de toon. Trump gebruikte racistische taal, maakte racisme gewoon.

‘Ja, ik droom van teruggaan, maar weet dat het niet kan. Ook onder Biden blijf ik geregistreerd staan als een gedeporteerde illegaal.’

Faustino AlanisBeeld Alejandro Cegarra

‘De VS blijven mijn land’

Faustino Alanis (32), tot 2006 in de VS:

‘Op mijn tiende nam mijn moeder mijn broertje, zusje en ik mee naar de VS, naar Texas. Nadat mijn vader was overleden, zocht ze een nieuw begin. Ik voelde meteen een grote afkeer van het land. Mijn broertje en zusje waren jonger, ervoeren het anders. Maar de VS zijn een vijandige, harde omgeving voor migranten. Trump kwam niet uit het niets, Trump was de druppel die de emmer deed overlopen.

‘In de VS ontbreken twee cruciale voorzieningen: publieke zorg en onderwijs. In Mexico kan elk kind naar school en naar een goede universiteit. In het Amerikaanse onderwijssysteem ben je als migrant altijd tweederangs. Toen ik oud genoeg was om te studeren, ben ik teruggegaan. Ik wist dat ik zonder nationaliteit het in de VS niet zou redden.

‘De VS blijven mijn land. Ik hoopte op Bernie Sanders en ben blij met de winst van Biden. Met Trump maakten migranten geen schijn van kans, we werden weggezet als verkrachters. Biden belooft verbetering. Bovendien houdt de progressief-linkse tak van zijn partij hem scherp: mensen als Bernie Sanders en Alexandria Ocasio-Cortez en haar Squad van vrouwelijke binationale senatoren. Onder Biden kunnen mensen weer vechten voor hun rechten.’

De juridische opties voor Trump raken op, maar veel invloedrijke Republikeinen laten hem niet vallen, hoe komt dat? Dit en meer hoor je in POTUS de podcast. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden