Column

Met begrotingsregels Jeroen Dijsselbloem win je geen verkiezingen

Over een jaar mogen we weer naar de stembus voor een nieuw parlement. De kans dat u uw stem kunt uitbrengen op Diederik Samsom acht ik klein. De PvdA gokte op een aantrekkende economie. Bezuinig in het begin van je regeerperiode en stimuleer tegen het einde. Het is een veelgebruikt recept dat doorgaans goed uitpakt. De kiezer leeft nu eenmaal in het hier en nu.

Minister van financiën en voorzitter van de Eurogroep Jeroen Dijsselbloem. Beeld epa

In Het Parool van 19 december stelde Jeroen Dijsselbloem nog tevreden vast: 'Toen we begonnen was het crisis, die hebben we mooi onder controle gekregen.' De immer bescheiden PvdA-minister van Financiën en voorzitter van de eurogroep rekende overigens op weinig waardering: 'Mensen zullen eerder zeggen dat het drie jaar eerder had moeten gebeuren.'

En inderdaad, zonder die 30 miljard aan extra bezuinigingen en belastingen hadden velen het zeker een stuk beter gehad in de laatste drie jaar.

Op 13 februari vertelde Diederik Samsom de 70-jarige PvdA: 'Deze partij zat de afgelopen jaren in een regering die een totaal vastgelopen economie weer aan de praat kreeg.' Samsom riep zijn partijgenoten op niet te tobben, maar juist zelfbewust en trots dit verkiezingsjaar in te gaan.

Het optimisme van de PvdA-top is net zo hardnekkig als het werkloosheidsprobleem. Het is hopen met de moed der wanhoop. Nadat de PvdA was aangetreden, knalde de werkloosheid omhoog. Ook volgend jaar zullen er nog steeds veel meer arbeiders werkloos langs de kant staan dan toen de PvdA aantrad. Het blijft zo tegenvallen doordat de sociaal-democraten het echte probleem van de eurozone steevast hebben genegeerd.

Vijf dagen nadat Samsom zichzelf op de borst had geklopt voor de terugkeer van een 'gestage groei' stelde de OESO haar groeiverwachtingen voor het eurogebied scherp neerwaarts bij. Een dag later meldde het CBS dat, na een stijging van drie jaar, het consumentenvertrouwen in Nederland weer tot onder nul is gedaald.

Wat is er aan de hand? Terwijl Samsom zijn partijgenoten moed insprak verscheen een interview met de econoom Richard Koo in NRC Handelsblad. Koo bestudeert sinds de jaren tachtig de Japanse economie. Voor de problemen daar muntte hij de term 'balansrecessie'. Kern van het probleem is namelijk dat als iedereen tegelijk zijn financiële balans gaat herstellen, als iedereen tegelijk zijn schulden afbetaalt, de economie onvermijdelijk tot stilstand komt.

Het is dan aan de overheid om de economie aan de praat te houden. Hameren op begrotingsdiscipline, zoals in de eurozone nu al jaren gebeurt, is dan contraproductief. Koo: 'Het is absoluut angstaanjagend hoe dicht we bij een Grote Depressie zijn. Als Duitsland zijn zin krijgt, als uw minister van Financiën zijn zin krijgt, dan kunnen we daar nog terechtkomen ook.'

Ook hoofdeconoom Catherine Mann van de OESO riep de eurolanden op meer te investeren. Door de economie te laten groeien kan de schuldenlast juist dalen. 'Gaan we door met het eenzijdig hakken met de botte bijl, waardoor de werkloosheid nog verder de pan uit rijst? Of slaan we een nieuwe weg in, een weg van de financiën op orde brengen én werken aan groei en banen?' De economen van OESO en IMF formuleren het doorgaans wat omfloerster, maar deze uitsmijter uit het PvdA-verkiezingsprogramma 2012 vat de aanbevelingen van de dominante economenbolwerken heden ten dage aardig samen.

De ironie is dat het juist een van de schrijvers van dit PvdA-programma is die als voorzitter van de eurogroep voortdurend op de rem heeft gestaan als versoepeling van de begrotingsregels ter sprake kwam. De PvdA beloofde in 2012 een breuk met 'korte-termijnsaldosturing': 'Binnen het Stabiliteit- en Groeipact bestaat ruimte om rekening te houden met uitzonderlijke economische omstandigheden.' Maar juist Jeroen Dijsselbloem heeft dat steevast geweigerd. Hij koos niet voor de brug tussen Noord en Zuid, maar voor de 'schuld-en-boetelijn' van Duitsland.

Tegenvallende groei en strikte begrotingseisen leiden al snel tot nieuwe bezuinigingsrondes en lastenverzwaringen. Daar win je geen verkiezingen mee. Dat beseft ook de PvdA. Samsom zal nog wel even op zijn post blijven. Een frisse PvdA-lijsttrekker kan dan vanaf oktober een nieuw geluid laten horen.

Ik ben vooral benieuwd naar het oordeel van deze nieuwe leider over de eurovoorzitter. Dat zal iets zeggen over zijn of haar beloftes. Beloftes die ongetwijfeld prachtig zullen klinken, net als in 2012.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden