ReportageAboutaleb in Carnisse

Met Aboutaleb op bezoek bij arbeidsmigranten: de huisbaas jat de post en hangt de zielepoot uit

Burgemeester Ahmed Aboutaleb praat met een Poolse bewoner van Carnisse. Links Ewelina, die vanuit de gemeente contact legt met arbeidsmigranten.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Gedurende een jaar volgt de Volkskrant het project van burgemeester Aboutaleb in Carnisse. In deel 4 de netelige situatie van arbeidsmigranten uit Oost-Europa. ‘Wat ik niet snap, is dat mensen zo slecht kunnen zijn. Je kan toch ook eerlijk je geld verdienen?’

In een wooncomplex dat Ahmed Aboutaleb elke vrijdag gebruikt als uitvalsbasis in de wijk Carnisse, spreekt de burgemeester van Rotterdam een voicemail in. ‘Goedemorgen, met Ahmed. Je wordt zo gebeld door Ewelina. Ze heeft dringend een adres nodig voor crisisopvang. Wil je haar helpen?’

Het is half tien, buiten is het grijs en koud, binnen bij de koffie is de stemming mistroostig. Zojuist is de situatie besproken van een Pools gezin. De huurschuld is zo hoog opgelopen dat het geduld van de huisbaas op is. Vanavond staan ze op straat.

‘De moeder kan naar het Leger des Heils, haar zoon en dochter niet’, schetst Ewelina. Ze ontfermt zich als gemeenteambtenaar over kwetsbare arbeidsmigranten. ‘Mevrouw is bang dat Jeugdzorg haar kinderen afpakt. Ze heeft me huilend verteld dat ze desnoods in een kelderbox wil wonen. Dit gezin maakt geen misbruik van regelingen en er is geen alcohol of drugs in het spel.’

Poolse wortels

Ewelina en haar collega Urszula, beide met Poolse wortels, zijn dag en nacht in touw. Ze spreken buurtbewoners aan, draaien een inloopspreekuur en hebben een enquête gehouden. Van veel Oost-Europeanen horen ze dat er op hun werk – in de bouw, in de kassen, bij productiewerk – corona niet lijkt te bestaan: geen anderhalve meter afstand, geen mondkapjes.

‘Kunnen we geen actie houden om zes uur ’s ochtends?’, oppert de burgemeester. ‘Dan delen we mondkapjes uit als de busjes van de uitzendbureaus vertrekken. Zo geven we een signaal.’

Goed idee, vinden Ewelina en Urszula. ‘En als ik bedrijven weet waar dit speelt, dan kunnen we steekproeven laten doen en ze desnoods tijdelijk laten sluiten’, vervolgt Aboutaleb. ‘Dan hoeven die uitzendkrachten zelf niets te zeggen.’

‘Behalve dat ze dan niks meer verdienen’, werpt Ewelina tegen. ‘Er zijn hier al zoveel mensen werkloos door corona.’

WW-uitkering

Wie minder dan 26 weken heeft gewerkt, krijgt geen WW-uitkering. Veel arbeidsmigranten wonen al jaren in Rotterdam, maar schreven zich nooit in bij de gemeente. Zij raken acuut in nood als hun werk stopt; vaak zijn de uitzendbureaus tevens huisbaas.

Aboutaleb wijst op het Fonds Bijzondere Noden Rotterdam, een particuliere organisatie. ‘Ik ben beschermheer. Ze kunnen binnen 24 uur helpen als iemand geen schoolspullen kan betalen of 600 euro nodig heeft voor een maand huur.’

Ewelina zucht. ‘Ik zou willen dat deze mensen maar 600 euro huur betaalden. In Carnisse is 1.300 euro heel gewoon.’

Rotterdam bindt daarom de strijd aan met huurbazen en bemiddelaars die absurd hoge prijzen rekenen voor slecht onderhouden woningen. Veel huurders worden geïntimideerd, gediscrimineerd en uitgebuit, aldus het college van burgemeester en wethouders.

In wijken waar veel huurders wonen met een laag inkomen, is sprake van overbewoning en achterstallig onderhoud, oplichting en misleiding. Huurders moeten fictieve kosten betalen, woningen worden illegaal per kamer verhuurd. Daarom geldt vanaf 2021 een verhuurdersvergunning in Carnisse. Bij overtredingen riskeren particuliere verhuurders boetes en kunnen ze hun vergunning verliezen.

Voor het Poolse gezin dat dakloos wordt, moet direct iets gebeuren. ‘Ga jij even bellen naar dat nummer?’, vraagt de burgemeester aan Ewelina. ‘Dit is zo verdrietig. Waarom vinden die mensen niet sneller de weg naar de overheid? Het wantrouwen is zó groot.’

Doodsbang

Even later zit hij tegenover een jonge Bulgaarse vrouw. Aan haar houding is te zien dat ze doodsbang is; niet voor Aboutaleb, van wie ze nog nooit heeft gehoord, maar voor haar huisbaas. Hij is bekend bij politie en justitie. Hij steelt de post, bedreigt huurders, heeft camera’s opgehangen en de elektriciteit afgesloten.

De Bulgaarse vrouw en haar ouders hebben papieren ondertekend zonder ze te begrijpen. Ze betalen 150 euro meer dan in het huurcontract staat. ‘We hebben geen sleutel van de brievenbus en kelderbox’, zegt ze via een stagiaire die tolkt. ‘We vonden dat raar, maar de huisbaas zei: bij mij gaat dat zo.’

‘Dat is tegen de wet, weet u dat?’, zegt Aboutaleb. ‘Die sleutels zijn van u. Het vervelende is dat de gemeente niets kan doen, want dit is een privaatrechtelijke zaak. Maar u moet wel aangifte doen.’

Dat is al gebeurd, maar het maakt geen indruk op de huisbaas. Op het politiebureau hangt hij steevast de zielepoot uit en doet hij om de haverklap aangifte tegen de huurders die over hem klagen. Een wijkagent zag dat hij thuis de post van zijn huurders op stapeltjes heeft liggen. Huurders zijn in de schulden geraakt omdat ze rekeningen en aanmaningen nooit ontvingen.

Postbus

Ewelina helpt de Bulgaarse vrouw met het aanvragen van een postbus. ‘En bent u niet te bang’, zegt Aboutaleb strijdvaardig. Makkelijker gezegd dan gedaan. ‘Er is zoveel bewijs dat hij foute dingen doet’, antwoordt de vrouw, de armen defensief over elkaar. ‘Waarom gebeurt er niets?’

‘Wij bouwen met politie en justitie een dossier op. Dat kost tijd want, als we dit soort verhuurders aanpakken, dan doen we het in één keer goed.’

‘Dank u wel’, zegt ze. Iets van het lood in haar schoenen laat ze achter bij de burgemeester.

Het is half elf als Aboutaleb zijn volle programma in Carnisse vervolgt – een bezoek aan een buurttuin en een school, lunch met wijkagenten, een fietstochtje met een bewoner die hem heeft gemaild. ‘Wat ik niet snap’, zegt hij wandelend, ‘is dat mensen zo slecht kunnen zijn. Je kan toch ook eerlijk je geld verdienen? De overheid mag nooit terugpesten, maar we kunnen wel op onze strepen staan. Deze casus heeft voor mij prioriteit.’

Dan is er een lichtpuntje, een mailtje met drie woorden: ‘Het is geregeld.’ Voor het Poolse gezin dat dakloos dreigt te worden, is een tijdelijk adres gevonden.

Meer verslagen uit Carnisse

Binnen slapen? Dan wel terug naar Polen
De meeste Oost-Europese buitenslapers in Rotterdam kunnen niet terecht in de reguliere daklozenopvang. Toch zoeken politie, handhavers, gemeente en hulporganisaties samen een oplossing: werk of terugkeer naar Polen.

En dan sloopt Rotterdam plotseling je halve straat om je wijk diverser te maken
In de Fazantstraat in de Rotterdamse wijk Carnisse gaat de gemeente 216 koopwoningen slopen. De buurt waar burgemeester Aboutaleb een jaar actief is, moet diverser. ‘Een veerkrachtige wijk is een wijk met verschillende portemonnees.’

Aboutaleb in Carnisse: ‘Ik wil meer zuurstof in deze wijk blazen’
Nergens anders in Rotterdam zijn de inwoners zo negatief over hun wijk als in Carnisse. Ze klagen over inbraken, vandalisme, zwervers. Wie er woont, wil er weg. Bart Dirks volgt burgemeester Ahmed Aboutaleb die een jaar lang elke vrijdag de wijk bezoekt in een poging het tij te keren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden