Met 320 km/u inhalen, Jan Lammers weet wat het is

Met Max Verstappen heeft Jan Lammers het autoracen weer populair gemaakt in Nederland. Als commentator bij Studio Sport is hij altijd enthousiast. Als allroundcoureur denkt hij niet aan stoppen: 'Zo'n auto weet toch niet hoe oud je bent.'

Jan Lammers.Beeld Jiri Buller

Bij Studio Sport hebben ze zich er voorlopig mee verzoend dat Max Verstappen niet van hen is, maar van Ziggo Sport: daar liggen de felbegeerde uitzendrechten voor de Formule 1. Maar zuur is het wel dat je per race niet meer dan vijf minuten beeld krijgt, terwijl Neerlands Sportman van het Jaar zijn banden door het asfalt trekt en gans de natie in extase brengt.

Gelukkig is daar Jan Lammers, ervaringsdeskundige en misschien wel de beste ambassadeur van de autosport in Nederland. Hij praat voor en na de race honderduit over de grands prix met Verstappen, en verhult zo het zeer dat ze bij Studio Sport steeds een beetje voelen.

Artikel gaat verder onder de video.

Maarten Nooter, chef Studio Sport: 'Bij ons speelde de Formule 1 zich af in de marge. Het zat bij RTL, of achter de decoder. Ziggo heeft voor drie jaar de uitzendrechten. Maar volgens de journalistieke wetten gaan wij rechtop zitten als een Nederlander goed presteert. Dan moet je zo creatief mogelijk zijn. Dus wij zijn dolblij met Jan.'

Lammers weet alles van autosport en straalt op tv niets dan spelvreugde uit. Jos Verstappen, vader van Max: 'Ik zie niet alles, omdat ik bij de races ben. Maar hij is positief en enthousiast.'

Nooter zegt: 'Hij kan als geen ander uitleggen waar het over gaat. Want je kunt die auto's wel rond laten rijden, maar er gebeurt zoveel meer. Dat weten wij niet, maar hij wel. Je hebt mensen die iets vinden en je hebt Jan, die weet wat het is om met 320 km op een bocht af te gaan.'

Jan Lammers als piepjonge coureur op het circuit van Zandvoort.

Hoe beter Max presteert, hoe vaker we de goedlachse Lammers zien. 'Max heeft van de Formule 1 een volkssport gemaakt.' Hij zag hem als klein ventje al karten, zag hoe hij als 13-jarige jongens van 16, 17 de grindbak in reed. Kenner van de Formule 1 en zakenvriend van Lammers Mark Koense: 'Jan zat er bovenop: wat Max deed, kón helemaal niet. Vergelijk het met een jochie dat op zijn 10de in de a-jeugd van Real Madrid vier goals tegen Barcelona maakt.'

Jan Lammers zelf rijdt volgende maand zijn 23-ste '24 uur van Le Mans' (volgend jaar een nieuw record - opa is fit), een race waar snelheden worden bereikt als in de Formule 1. Hij is 60. Le Mans, nog altijd een van de meest prestigieuze races ter wereld, rijdt hij met Rubens Barrichello (oud-F1-coureur) en Frits van Eerd, de baas van supermarktketen Jumbo, in een geel racemonster van Jumbo - voor wie Max in STER-zendtijd boodschappen bezorgt.

Lammers won Le Mans in 1988, in een Jaguar. Het vormt nog steeds een hoogtepunt uit zijn carrière. Hij liet de tot dan onoverwinnelijk geachte Porsches achter zich en werd als kampioen ontvangen door koningin Elizabeth. En hij droomt dat het weer gebeurt. Want geen misverstanden: anno 2017 is Jan Lammers éérst coureur, dan een hele tijd niets, en dan pas tv-commentator.

Jeugdfoto van Jan Lammers

Rob Slotemaker

Wie Jan Lammers zegt, zegt Zandvoort. Het is Jantje overigens, zelden Jan. Niet alleen omdat hij klein is: 1.61 meter. Hij heeft dat onbezorgde karakter en iedereen is gek op hem. Hemelsbreed stond zijn wieg een paar honderd meter van het circuit. Hij is er getogen en nooit meer weggegaan. Vanaf zijn 9de was hij kind aan huis in de slipschool van de in autokringen legendarische Rob Slotemaker. Hij spoot de banen nat zodat er geslipt kon worden, deed de afwas en zette koffie. Op zijn 12de (hij keek onder het stuur door) slipte hij als de beste. Na twee jaar lts hield hij het onderwijs voor gezien; bij meneer Slotemaker viel meer te beleven.

Jarenlang ging hij daar door voor dat half metertje van 9. Lammers: 'Het stond beter in de pers. Als zo'n jochie kon slippen, dan kon iedereen het. Ik ben drie jaar 9 geweest en vier jaar 12. En toen was ik plots 18, want ik moest gaan racen.'

Een 17 jarige Jan Lammers de jongste kampioen die er ooit is geweest wordt omhelsd door zijn vriendinnetje.

Reeds op zijn 16de werd Lammers Nederlands kampioen in de Simca van Slotemaker. Hij reed vervolgens in alles met een stuur en gaspedaal. Zijn debuut in de Formule 1 volgde in januari 1979. Een paar maanden later verongelukte zijn leermeester op het circuit. Het weerhield Jantje Lammers (toen 22) er niet van door te gaan. Hij was bezeten.

Mark Koense: 'Jan heeft een door God gegeven en door Rob Slotemaker tot in het extreme doorontwikkeld talent voor het controleren van een racewagen. Autosportlegende Jo Ramírez, die in de hoogtijdagen van Lauda, Senna en Prost McLaren-teammanager was, schreef in zijn autobiografie: de man met de beste wagenbeheersing die ik ooit in mijn team heb gehad, is Jan Lammers.'

Tussen 1979 en 1982 reed hij 25 races in de Formule 1. Hij begon als de jongste, net als Max Verstappen nu. Maar bij Lammers bleven de successen uit en veel publiciteit leverde het niet op. Formule 1 bestond zonder sociale media en een coureur kwam indertijd pas in het nieuws als hij zich te pletter reed.

Artikel gaat verder onder de video.

Jan Lammers als baanspuiter aan het werk bij slipschool Rob Slotemaker.

Allard Kalff, commentator bij RTL en ook oud-coureur: 'Jan was in de basis de Max van zijn generatie, maar toen hij Formule 1 ging rijden zijn voor hem de verkeerde keuzen gemaakt, net als later bij Jos Verstappen. Die begon bij Benetton en daarna is het er niet op vooruitgegaan. Jan begon bij Shadow en is er daarna ook niet op vooruitgegaan. We kijken ernaar met de kennis van nu, maar je kunt zeggen dat die keuzen niet gelukkig waren.'

Teams als Benetton en Shadow waren niet opgewassen tegen het geweld van bijvoorbeeld Ferrari. De ontembare drang van coureurs om in de Formule 1 te rijden, desnoods bij een minder team, leidde ertoe dat de Nederlanders steevast in de achterhoede eindigden. Dat Lammers tijdens de grand prix van Amerika ooit op de vierde startplek stond, beschouwt hij zelf als een van zijn grootste prestaties. 'Jantje jaagt iedereen voor zich uit', werd er vaak over hem gegrapt.

Rob Slotemaker en zijn pupil, de 16jarige Jan Lammers die op het circuit van Zandvoort het examen aflegde voor het A diploma van de renschoolopleidingen.Beeld anp

Faillissementsdreiging

Uit een interview in 1982: 'Mijn situatie is momenteel zo dat ik me afvraag wie het eerst komt: de sponsor of de deurwaarder.' De Formule 1 werd voor hem één grote frustratie. In sportief opzicht, maar vooral ook financieel. 'Ik heb miljoenen verbrand en er niets voor teruggekregen. Ik heb drie jaar tegen een faillissement moeten vechten.'

In de jaren tachtig en negentig is Lammers afwisselend multimiljonair en arm als een kerkrat. Hij steekt te veel geld in de sport, waarvoor hij leeft - het is gebruikelijk dat coureurs hun races medefinancieren. Geld interesseert hem niet. 'Rijden aan de top is voor mij altijd belangrijker geweest dan geld op de bank.'

Zijn villa in Zandvoort verruilt hij voor een appartement. Als hij fabrieksrijder is voor Toyota of Jaguar (ten tijde van Le Mans) toucheert hij 2 miljoen per jaar. Het geld verdwijnt in de bodemloze put die de racerij is. Zo telt Lammers in 1992 minstens 7 ton neer om een onmogelijke geachte droom te verwezenlijken: terugkeren in de Formule 1. Zijn poging tot revanche heeft geen succes.

Tot 2012 dreigde voor Lammers diverse keren een faillissement. Hij was ooit (mede)eigenaar van een raceteam met vijf wagens in verschillende klassen (2009), nu heeft hij niets meer en rijdt hij voor Jumbo. 'Over mijn hele carrière als ondernemer heb ik 30 miljoen verdiend, zeg maar: uit de markt gehaald. Alleen heb ik er 32 uitgegeven', zei hij hierover. En: 'Ik ben er niet trots op dat ik een heleboel financiële afspraken met mensen niet heb kunnen nakomen.'

Volgens zakenpartner Koense is het een grote verdienste dat Lammers níet failliet is gegaan: 'Dat liet hij niet gebeuren. Terwijl sommige slimme, zakelijk zeer succesvolle mensen hem ongetwijfeld hebben geadviseerd om de boel te laten klappen, omdat dit soms voordeliger is.'

Artikel gaat verder onder de video.

Jan Lammers bezig met slippen en de baan nat houden bij de BMW drivers Experience.Beeld Jiri Buller

Leeftijd

Na een carrière van pakweg bijna 700 races in meer dan 450 verschillende auto's racet hij nog steeds op hoog niveau. Hij is actief op het EK en in Le Mans, rijdt de Dakarrally in een vrachtwagen en denkt voorlopig niet aan stoppen. Want: 'Zo'n auto weet toch niet hoe oud je bent.'

Koense durft een gewaagde stelling aan: Jan Lammers is de meest veelzijdige autocoureur aller tijden, wereldwijd. 'Ik klink als een fan, maar het zijn de feiten: je kunt dit objectief vaststellen als je kijkt naar de klassen waarin hij heeft gereden. Hij racet al 45 jaar op het hoogste niveau.'

In 2003, op zijn 46ste, zei Lammers met bravoure dat hij gerust zou terugkeren in de Formule I. 'Geef me een goede wagen en ik word wereldkampioen.'

Allard Kalff van RTL ziet in Lammers eerder de ideale tweede man. Hij ontbeert namelijk een eigenschap waarover Verstappen wel beschikt: meedogenloosheid. Hier twijfelt ook Koense: 'Inderdaad, in de top zijn ze meedogenloos. Jan heeft dat niet. Dat maakt hem als mens des te prijzenswaardiger. Ik ken niemand die hem niet aardig vindt. Maar hij had zeker grands prix kunnen winnen. En dat weet Jan. Het mooie van hem is: hij zit niet in de kroeg te vertellen wat hij allemaal had kunnen worden, hij is doorgegaan met leven.'

CV Jan Lammers

1956 Geboren in Zandvoort, vlak bij het circuit, als jongste in een gezin met vijf broers en een zus
1978 Europees kampioen in de Formule III
1979-1982 Formule 1 (23 races)
1980 Beste resultaat met vierde startplaats in de Grand Prix van Amerika
1988 Winnaar 24 uur Le Mans (in een Jaguar)
1992 Uniek: Lammers maakt comeback in de Formule 1
2001 Mede-eigenaar van raceteam Racing for Holland
2002 Dreigend faillissement
2011 Opnieuw een dreigend faillissement
2015 Vaste commentator Formule 1 bij de NOS
2017 Onder contract bij Jumbo Racing Team Nederland

Autocoureur Jan Lammers in actie tijdens een Formule I training op het circuit in Zandvoort.Beeld anp

Lammers over Max Verstappen

19 januari, commentaar van Jan Lammers na Verstappens beste inhaalraces van 2016 in Silverstone en Brazilië.
'Dit is net alsof je alleen in de finale van Wimbledon staat. Dat gevoel dat hij heeft, de gedrevenheid, het verstand en ook het fatsoen, dat is heerlijk. Dat pure ook, dat hele pure. Je ziet dat dat gewaardeerd wordt. Met name de BBC is een grote fan van hem. Kijk, iemand inhalen is één ding, maar het buitenom inhalen, dat is natuurlijk de langste afstand, dat wordt in de autoracerij, in het carten, gezien als het door de benen spelen van de tegenstander in het voetbal. De panna, zeg maar.'

15 mei 2016, Max Verstappen wint de Grand Prix van Barcelona.
'Voor een Nederlander is het sowieso uniek dat we überhaupt een grand prix winnen. Ook wereldwijd was dit uniek, het was een fantastische race. Het heeft het gewoon gedaan, ondanks de druk van Raikonen, Vettel, Riciardo. Hij heeft tijdens de race niet één fout gemaakt. Niet alleen dat is indrukwekkend, ook de coureurs achter hem hebben geen fout gemaakt. Iedereen reed eigenlijk super, op z'n best. In die titanenstrijd weet hij zo'n race naar zich toe te trekken. Het is geweldig.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden