Interview Twee Turkse asielzoekers

Merve en Adem vluchtten voor Erdogan: ‘Het betekent veel dat Nederland ons omarmt’

Turken ontvluchten in groten getale hun land. Met bootjes steken ze de Evros-rivier over naar Griekenland. Van daaruit reizen ze verder. Naar Nederland bijvoorbeeld. Onder hen zijn veel aanhangers van de islamitische geestelijke Fethullah Gülen, volgens de Turkse president Erdogan het brein achter de mislukte coup van 2016. Dit is het verhaal van twee van hen.  

Merve Okur en Adem Korkut. Beeld Marcel van den Bergh / De Volkskrant

‘Een nieuw leven in Nederland opbouwen’

Merve Okur
Leeftijd: 32 jaar
Komt uit: Izmir, verblijft nu in azc Hardenberg
Beroep: docent natuurkunde

Merve Okur: ‘Ik wist mezelf en mijn zoontje in veiligheid brengen door ons in het struikgewas te verstoppen’ Beeld Marcel van den Bergh

‘Na de mislukte coup werd onze school in Izmir gesloten. Ik was docent natuurkunde, mijn man docent wiskunde- en informatica. We hebben nooit een strafbaar feit gepleegd, maar de school was gelieerd aan de Gülen-beweging. Dat was ons enige ‘vergrijp’.

‘Onze diploma’s waren niet meer geldig. We konden nergens meer aan de slag. Geen enkele werkgever durfde het risico aan om Gülen-sympathisanten in dienst te nemen.

‘In oktober 2017 werd ik drie dagen vastgezet voor een verhoor. Meteen daarna werd mijn man een half jaar gevangen genomen, zonder tussenkomst van de rechter. Toen hij vrijkwam besloten we te vluchten, samen met onze 5-jarige zoon. Turkije was niet meer veilig voor ons.

‘Met acht man liepen we midden in de nacht naar de Evros (een grensrivier tussen Turkije en Griekenland, red.), die we met een bootje zouden oversteken. We oriënteerden ons met het licht van de maan en de sterren. Toen we patrouilleauto’s van het leger zagen naderen, ontstond er paniek. De twee mannen die onze reis begeleidden gingen er als eerste vandoor. Ze lieten ons aan ons lot over.

‘Ik gooide mijn tas en al mijn andere bezittingen weg om snel te kunnen vluchten. Het enige wat ik nog had, was mijn id-kaart. Die bungelde om mijn nek. Ik wist mezelf en mijn zoontje in veiligheid brengen door in het struikgewas te verstoppen. Maar mijn man en nog twee anderen waren te laat. Ze werden gearresteerd door het Turkse leger. Ik heb het niet gezien, maar ik hoorde zijn stem. Ik huilde, mijn zoontje troostte me.

‘Met drie man zijn we uiteindelijk alsnog de grens overgestoken. Per boot, zonder begeleiders. In Griekenland zag ik gezinnen die het wel was gelukt om met z’n allen aan te komen. Dat was confronterend. Je verlaat je thuisland om samen met je geliefde alle ellende achter je te laten. Onze enige focus was dat we samen zouden blijven.

‘Mijn zoon en ik zijn sinds september vorig jaar in Nederland. We zijn nog in afwachting van onze procedure, maar de uitspraak van de Raad van State (zie kader) biedt hoop dat het ons gaat lukken een verblijfsvergunning te krijgen. Na alles waarvan Turkije ons heeft beschuldigd, betekent het veel dat Nederland ons omarmt.

‘Mijn man heeft een gevangenisstraf van 8,5 jaar opgelegd gekregen. We communiceren met elkaar via briefjes, die we meegeven aan familieleden die bij mijn man op bezoek gaan.  

‘Hij adviseert me een nieuw leven in Nederland op te bouwen. Dat zou hem erg gelukkig maken, schrijft hij. Ik vind het zwaar en eenzaam om dit alleen te doen, maar ik doe het voor hem. En vooral voor mijn zoon. Ik put kracht uit mijn geloof en uit het idee dat deze tijd voorbij zal gaan. Er zullen mooie tijden aanbreken. Samen.’

‘Mijn vader gaf me aan’

Adem Korkut
Leeftijd: 29 jaar
Komt uit: Safranbolu, woont nu in azc Assen
Beroep: afgestudeerd als leraar Turks

Adem Korkut: ‘Ik maakte in de gevangenis tekeningen van koffie’ Beeld Marcel van den Bergh

‘Een maand na de mislukte coup spoorde mijn vader, een fervent Erdogan-aanhanger, mij aan om naar een zogenaamde ‘democratie-bijeenkomst’ te gaan. Ik weigerde. Politiek gezien sta ik lijnrecht tegenover mijn ouders. Ik ben er altijd openlijk voor uitgekomen dat ik een Gülen-sympathisant ben.

‘Er ontstond een stevige discussie tussen mij en mijn vader, die noodlottig eindigde. Mijn vader stapte naar de politie en zei: mijn zoon is momenteel onschuldig, maar als aanhanger van Gülen is hij tot alles in staat. Dus ik geef hem alvast aan.

‘Ik was in het huis van mijn grootvader toen er minstens tien zwaar bewapende mannen van de politie en het leger binnenstormden om mij op te pakken. Vier dagen verbleef ik in een cel in Safranbolu, de vijfde dag werd ik voor de rechter gebracht. Ik werd schuldig bevonden, maar waaraan precies? Ik heb de aanklacht nooit onder ogen gekregen.

‘In totaal heb ik achttien maanden vastgezeten. Ik deelde een cel met 23 man, terwijl de ruimte geschikt is voor acht, maximaal twaalf man.

‘Een zwarte periode brak aan, waarin ik fysiek en mentaal zwaar op de proef werd gesteld. Tijdens een verhoor sloeg een politieman mij een keer van achteren met zijn vuisten op mijn hoofd. Ook gooide hij een fles water tegen mijn gezicht aan, terwijl hij mij vervloekte.

‘Om de tijd te doden, wilde ik gebruik maken van de sporthal in de gevangenis. Maar ik kreeg te horen dat dit als Gülen-aanhanger niet mogelijk was. Daarna vroeg ik toestemming om te schilderen. Ik kreeg uiteindelijk wat vellen papier, maar geen verf. Met dit soort vernederingen probeerde het gevangenispersoneel ons alle vreugde in het leven te ontnemen.

Raad van State

De Raad van State tikte staatssecretaris Mark Harbers (Asiel) woensdag op de vingers.  Hij heeft onvoldoende gemotiveerd waarom hij geen asielvergunning verleent aan (sommige) aanhangers van de Gülenbeweging en moet nader onderzoeken of zij bij terugkomst in Turkije risico lopen op vervolging of onmenselijke behandeling. 

‘Toen ik op een dag een kop koffie dronk, kreeg ik een idee. Misschien zou ik met koffie kunnen schilderen? Ik pakte mijn scheerkwast en knipte de haren af, die ik vervolgens op pennen vastbond. Zo creëerde ik mijn eigen penselen, in verschillende formaten. 

‘Met koffie en koffieonderzetters maakte ik mijn eerste tekeningen. Later nam ik andere ingrediënten mee naar mijn cel die ik kon gebruiken voor mijn tekeningen. Dille, sesamzaadjes, Nutella, ijs. 

‘Ik tekende alledaagse dingen, zoals het uitzicht op de Maiden’s Toren (een beroemde toren op een eiland bij Istanbul, red.) met een sesambagel en een kop thee op de voorgrond. De tekeningen hing ik, tot grote vreugde van mijn celgenoten, op aan de rand van mijn bed. We konden dan wel niet naar de Maiden’s Toren, maar we konden er tenminste naar kijken.

‘Na achttien maanden kwam ik vrij. Mijn familie zei dat het mijn eigen schuld was dat ik in de gevangenis terecht was gekomen. Ik voelde me niet langer veilig, mijn sociale leven was bovendien verslechterd. Samen met een vriend, die in een soortgelijke situatie zat, reisde ik naar Athene. Toen mijn financiële middelen uitgeput raakten, besloot ik asiel aan te vragen. Nederland was op dat moment de beste en goedkoopste optie.

‘Ik ben nu bijna zeven maanden in Nederland en wacht op het eerste interview met de IND. Ik hoop dat ik mag blijven. In Turkije zou ik meteen weer worden opgepakt. Er is een gevangenisstraf van zes jaar en tien maanden tegen me geëist.

‘In Nederland wil ik me verder ontwikkelen in de kunstwereld. Ik volg veel creatieve workshops. Mijn doel is om zo snel mogelijk op eigen benen te staan.’

De ijskoude rivier Evros slokt migranten op

Op de bodem van de Griekse grensrivier de Evros ligt een kerkhof dat niemand ziet: verdronken migranten die recentelijk vanuit Turkije de oversteek hebben gewaagd. Niemand heeft het over hen, want volgens de EU-Turkijedeal bestaan ze niet. Verslaggever Carlijne Vos reisde erheen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden