profielArmin Laschet

Merkels opvolger ontbeert de glans die winnaars kenmerkt, maar is wel een duikelaar die steeds weer overeind veert

Armin Laschet is definitief de kandidaat-bondskanselier namens de CDU/CSU, nu rivaal Markus Söder de handdoek in de ring heeft gegooid. Maar Laschet kwam niet ongeschonden uit de strijd.

CDU-partijleider en minister-president van Noordrijn-Westfalen Armin Laschet woensdag bij de persconferentie in het CDU-hoofdkwartier in Berlijn. Beeld Tobias Schwarz / Reuters
CDU-partijleider en minister-president van Noordrijn-Westfalen Armin Laschet woensdag bij de persconferentie in het CDU-hoofdkwartier in Berlijn.Beeld Tobias Schwarz / Reuters

In zekere zin is Armin Laschet, de man die na een onstuimige strijd lijsttrekker werd van de CDU, een Duitse Joe Biden. Een opvallende overeenkomst tussen de Amerikaanse president en de man die Angela Merkel wil opvolgen als Bondskanselier van Duitsland, is dat ze in hun politieke leven voorbestemd leken voor het tweede treetje op het ereschavot. De plek voor harde werkers die net de glans ontberen die winnaars kenmerkt. Joe Biden bewees in november het tegendeel, Armin Laschet is vastbesloten om tijdens Bondsdagsverkiezingen van 26 september hetzelfde te doen.

De eerste, moeizame, stap zette de 60-jarige minister-president van de deelstaat Noordrijn-Westfalen in de nacht van maandag op dinsdag, toen hij vanuit een schijnbaar verloren positie toch het lijsttrekkerschap van de CDU/CSU veilig wist te stellen – ten koste van zijn tegenstrever Markus Söder van de Beierse CSU. Tijdens een zes uur durende onlinevergadering dwong Laschet een stemming af die de loyaliteit van het partijbestuur moest bevestigen. Hij gokte en won.

Griezelverhalen

Het was een nacht waarover CDU’ers elkaar nog jaren griezelverhalen zullen vertellen, omdat ze situaties die tot gezichts- en machtsverlies kunnen leiden nu eenmaal griezelig vinden. Beide deden zich voor in de chaotische week waarin Laschet en Söder elkaar naar de kroon staken. Maandagnacht bereikte de chaos een hoogtepunt, toen onduidelijk was wie er mocht stemmen, de techniek haperde en partijnestor Wolfgang Schäuble schreeuwde in de camera: ‘Alles gaat mis!’ Het was een nacht waarin regeringspartij CDU samenviel met de negatieve clichés over Duitsland: hiërarchisch, inefficiënt en ouderwets.

Maar Laschet won, met 31 stemmen voor, 9 tegen en 6 onthoudingen. Geen glanzende overwinning, maar effectief genoeg om Söder schaakmat te zetten. Vanuit München beloofde deze zijn kanseliersambities op te bergen en zegde Laschet steun toe. Formeel zijn de rijen van de Duitse christen-democraten weer gesloten.

Nu kijkt het land naar de man uit Aken, geringschattend, twijfelend: kán hij dit wel? Het zal Laschet niet verrassen, hij is gewend twijfel over zijn eigen kunnen in de ogen van anderen weerspiegeld te zien, gewend om altijd onderschat te worden.

Duikelaar

In zijn lange politieke leven heeft Laschet eerst geleerd te verliezen, voordat hij leerde winnen. In 2010 verloor hij in NRW achter elkaar de race om het fractievoorzitterschap en om het partijleiderschap. Na elk verlies trokken partijgenoten en politieke pers dezelfde conclusie: dit was het einde. En steeds waren vriend en vijand verbaasd dat de kleine, op goede dagen olijk ogende man, toch weer zijn opwachting maakte op een invloedrijke positie. Partijgenoot Serap Güler vergeleek hem laatst met een duikelaar: hoe hard Laschet ook wordt omgestoten, altijd veert hij weer op.

En zo klom verder tot hij in 2017 verrassend verkiezingswinnaar werd in NRW, de grootste Duitse deelstaat aan de Nederlandse grens. Sindsdien weet Armin Laschet ook hoe winnen werkt en heeft hij geleerd dat hij zijn kansen van tevoren goed moet inschatten. Toen partijvoorzitter en door Merkel als haar opvolger voorbestemde Annegret Kramp-Karrenbauer vorig jaar ten val kwam, waagde Laschet zich in de strijd om het hoogste politieke ambt. In het duel om het partijvoorzitterschap versloeg hij in januari de conservatieve Friedrich Merz, met ruimere cijfers dan gedacht. De Süddeutsche Zeitung schreef bij die gelegenheid ‘Armin Laschet is de feniks die opstijgt uit de as van anderen’.

Laschet is een politicus van een soort dat niet meer wordt gemaakt, een schoolvoorbeeld van een sociale stijger uit de gouden jaren van de 20ste eeuw. Zijn vader was mijnwerker, moeder deed vrijwilligerswerk bij de parochie en stimuleerde haar vier zonen om door te leren. Armin Laschet, de oudste van de vier, was een vrome jongen, was jongerenwerker in de katholieke kerk en zong in het kerkkoor. Zijn ambitie om priester te worden, werd doorkruist door de liefde voor de dochter van dirigent, met wie hij nog steeds getrouwd is en vier kinderen heeft.

Verbinden en bemiddelen

Vaak wordt gezegd dat Laschets ‘pastorale neiging’ terugkomt in zijn soms bevoogdende stijl van praten en in zijn grootste politieke talent: verbinden en bemiddelen. Dat deed hij toen Angela Merkel in 2015 in haar eigen partij onder grote druk stond vanwege haar vluchtelingenbeleid. Laschet verdedigde Merkel met het christelijke naastenliefde-argument, maar zorgde ook dat de familievete binnen de CDU niet te hoog opliep. Migratiepolitiek gaat Laschet aan het hart sinds hij van 2005 tot 2008 de eerste minister van Integratie van NRW was, een post die hem in conservatieve CDU-kringen de dubieuze bijnaam ‘Turken-Armin’ opleverde.

Zijn zachte uitstraling en verzoenende eigenschappen zitten Laschet in coronatijd vooral dwars. Hij maakt, in tegenstelling tot Söder, lang niet altijd een slagvaardige indruk. En dat weet hij, blijkt uit de rede die hij hield toen hij in januari meedeed aan de race om het partijvoorzitterschap. Hij is geen man van de schijnwerpers, geeft hij toe. Politiek draait voor hem om vertrouwen, waarna een anekdote volgt over zijn vader, Heinz Laschet, die in de mijnen leerde wat werkelijk telt in het leven. ‘Dat je van elkaar op aan kunt.’

Ontwrichtende machtsstrijd

Laschets eerste opgave na de ontwrichtende machtsstrijd met Söder is het terugwinnen van dat vertrouwen, van de partij en van potentiële kiezers. Op de vraag hoe hij dat ging doen, had hij dinsdag nog geen vastomlijnd antwoord. Hij ging veel het land in om met mensen te praten en luisteren naar de zorgen van de bevolking, zei hij. Over de inhoudelijke positionering van de CDU in de verkiezingsrace is nog weinig zinnigs te zeggen, omdat het partijprogramma nog niet af is.

Van peilingen zal hij zich in elk geval weinig aantrekken, ‘Iedereen kan tien voorbeelden noemen van peilingen die op het laatste moment omslaan’, is een van zijn gevleugelde uitspraken. Dat kun je zien als een naïeve opvatting in een tijd waarin beeldvorming heilig is verklaard, maar het geeft Laschet ook een zweem van onkwetsbaarheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden