Merkel voelt goed aan dat de Duitse bevolking niet zit te wachten op eurofiele masturbaties

Beeld Studio V

Afgelopen week stond ik oog in oog met Angela Merkel. En zij met mij. Plaats van handeling: het historische marktplein van Lingen, een Duits plaatsje net over de grens bij Coevorden. In Duitsland is het de gewoonte dat politici tijdens de verkiezingscampagne het hele land doorkruisen en op kerkplein en marktplaats hun verhaal houden.

Dat gaat meestal goed. Ik was twee weken geleden bij zo'n zelfde manifestatie met SPD-chef Martin Schulz. Geen onvertogen woord, alleen een explosievenhond die het spreekgestoelte besnuffelde. Bij Kanzlerin Merkel gaat het soms wat ruiger toe. Met name in het Wilde Oosten van Duitsland. Daar wordt ze stelselmatig uitgescholden en uitgefloten met snerpende fluitjes. Deze 'Merkel muss weg'-acties blijken te worden georkestreerd door de rechts-populistische AfD, die Merkel op de korrel neemt voor haar vluchteling-vriendelijke opengrenzenpolitiek.

Dus in Lingen had ik me opgemaakt voor anti-Merkel-fluitconcerten. Oordopjes bij de hand. Het liep wel los. Drie fluitjes ergens achteraan op een volgepakt plein. Angela Merkel kon er makkelijk overheen speechen. Wat was het verhaal waarmee de 'eeuwige Duitse kanselier', tevens leider van de vrije wereld der anti-populisten, haar publiek probeerde te overtuigen?

Wat vooral opviel, was haar charmante onhandigheid. En dat bij zo'n beetje de meest ervaren wereldleider! Het ongemak waarmee ze met de plaatselijke bobo's omging. Het anti-opportunistische karakter van haar voordracht en de inhoud van de speech. Niets geen Jesse-ijdelheden. Inhoud boven vorm. Merkel hield een bijna saai verhaal over wat ze in de afgelopen periode allemaal bereikt had, en dat ze voor de toekomst weiter so in petto heeft.

Voor de goede toehoorder drukte ze wel op alle knoppen die haar tot zo'n stabiel en standvastig politiek leider van Duitsland hebben gemaakt. 'Het gaat dankzij mij goed met Duitsland in een verder zo woelige wereld. Waarom dan voor verandering stemmen?' Dat was feitelijk haar kernboodschap.

Wat ze slim doet, is vertrouwde christen-democratische waarden verbinden aan de toekomst. Dus in Lingen zei ze: 'Ik geloof in de sociale markteconomie, ook voor de 21ste- eeuw'. En: 'Vrijwilligerswerk en mantelzorg zijn het keurmerk van Duitsland. Dat moet in de toekomst zo blijven. Ook voor nieuwe generaties. En onze verschillende regionale tradities, waar elke Duitser trots op is, blijven voortbestaan in onze globaliserende wereld.'

Het is deze combinatie van (gesuggereerde) waardevastheid naast toekomstgerichte verandering die Angela Merkel en haar Duitse CDU-CSU tot zo'n ongekend stabiele factor in Europa heeft gemaakt. Op het marktplein herhaalde Merkel letterlijk de iconische woorden van oud-kanselier Adenauer: 'Keine Experimente. In deze onrustige wereld hebben we stabiliteit en zekerheid nodig.'

Angela Merkel heeft aan den lijve ondervonden hoe heftig de Duitse bevolking op 'experimenten' reageert. Haar eigen experiment van de opengrenzen-vluchtelingenpolitiek in 2015 kostte Merkel bijna het politieke leven. Het heeft er in elk geval voor gezorgd dat de rechts-populistische, volksnationale AfD straks de Bondsdag binnendendert, een elektroshock voor het naoorlogse zelfbeeld van Duitsland.

In Lingen sprak Merkel opvallend vaag en vrijblijvend over Europa. Akkoord: 'Het gaat Duitsland pas goed als het Europa goed gaat'. Maar Merkel had het niet over Macron, niet over de nieuwe eufore wind die door Europa zou waaien, noch werd het Duitse publiek voorbereid op grote stappen voorwaarts in de Europese eenwording. Bij oud-Europees Parlementsvoorzitter Schulz zat meer Europa in zijn 'stump speech': 'Europa ist deutsche Staatsräson!'

De Duitsers hebben een door de geschiedenis opgelegde naturelle Europeesheid, maar Merkel weet de gezondverstandsgrenzen daarvan te bewaken. Ze voelt goed aan dat de Duitse bevolking niet zit te wachten op de eurofiele masturbaties van Europese Commissie-voorzitter Juncker. 'Keine Experimente in Europa, bitte!' Alle EU-landen in de eurozone? Europa met 'één kapitein op het schip'? Onbekookte Europese uitbreiding? Een Europese Transferunie zonder veto's? De Duitse belastingbetaler ziet je aankomen.

Van Merkel wordt in haar laatste periode topsport-balanceerkunst gevraagd: hoe te komen tot een krachtig, eendrachtig Europa, dat tegelijk minder nationaal-populisme en euroscepsis produceert? Juncker kan ze daarbij missen als kiespijn aan een ontstoken verstandskies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.