'Merkel, teef! Cyprus boven alles!'

Arjen van der Ziel Op Cyprus begint door te dringen wat de redding betekent. De economie zakt geheel in, velen worden werkloos.

NICOSIA - Al was het begin deze week, ondanks alle internationale opwinding over de Cypriotische banken, op Cyprus zelf tamelijk rustig, op deze dinsdagochtend is er ineens rumoer in de hoofdstad Nicosia. Enkele duizenden middelbare scholieren trekken schreeuwend door de straten om te protesteren tegen de ingrijpende economische maatregelen die de regering zondagnacht heeft afgesproken met de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds.


'We hebben het georganiseerd via Facebook', vertelt de 16-jarige Anaïs Chrysanthou, een in het zwart gekleed meisje met kortgeknipt haar en een neusringetje. 'Vanmorgen verzamelden we ons bij onze school. Het schoolhoofd zei dat het een normale schooldag was en dat we niet mochten demonstreren. Maar wij zeiden: fuck you! We zijn gewoon gegaan, want dit gaat om ons leven.'


De leerlingen dragen spandoeken en scanderen leuzen tegen de opgelegde ingrepen, waarvan onder anderen de Duitse bondskanselier Merkel de schuld krijgt. 'Merkel, teef! Cyprus boven alles!' klinkt het. 'Geen bezuinigingen op onze toekomst!'


De scholieren trekken naar het parlement, waar ze op afstand worden gehouden door dranghekken en oproerpolitie. Daarna marcheren ze door naar het presidentieel paleis. Voor het gietijzeren hek bij de ingang klappen de scholieren ritmisch in hun handen. Er worden slogans geschreeuwd; af en toe knalt een rotje.


'Mijn vader heeft een bedrijfje dat rolluiken installeert', vertelt George Ladas, een pokdalige puber met lang haar in een paardenstaart. 'Mijn vader kan al meer dan een week niet bij zijn geld, omdat de banken dicht zijn. Hij kan niks overboeken naar leveranciers, klanten kunnen hem niet betalen. Dat is toch absurd? Als het zo doorgaat, gaat mijn pa kapot.'


De Cypriotische president Anastasiades heeft zondag op een top in Brussel, in ruil voor 10 miljard euro aan noodleningen van de EU en het IMF, toegezegd dat hij de wankelende banken op het eiland ingrijpend zal saneren. Rekeninghouders met minder dan 100 duizend euro op hun rekening blijven gespaard. Maar rekeninghouders van de tweede bank van het eiland, Laiki, verliezen alles boven de 100 duizend. En bij de grootste instelling, Bank of Cyprus, raken ze waarschijnlijk tientallen procenten kwijt.


Om te voorkomen dat spaarders in paniek hun tegoeden opeisen, zijn de Cypriotische banken al ruim een week gesloten. De autoriteiten hebben gezegd dat de banken donderdag opengaan. Maar dan zullen kapitaalrestricties gelden. Rekeninghouders mogen slechts een beperkt bedrag per week opnemen, er kunnen geen cheques worden verzilverd en er zullen limieten gelden voor de export van euro's.


Communisten

Op Cyprus begint langzaam door te dringen wat dit betekent. Mensen beginnen zich te realiseren dat hun economie, die zich al in een recessie bevindt, afstevent op een dramatische terugval, waarbij veel mensen werkloos zullen worden. De belangrijkste oppositiepartij, het communistische AKEL, kondigt verzet aan.


'De schoktherapie die het IMF en de EU voorschrijven, gaat op een economische ramp uitlopen', zegt Stefanos Stefanou, een van de leden van het politbureau van AKEL. 'Alle landen die zogenaamd door het IMF en de EU zijn 'geholpen', zijn in een vicieuze cirkel terechtgekomen.'


Stefanou is een gezette man met donker, achterover gekamd haar. Hij houdt kantoor in het partijhoofdkwartier van de communisten in Nicosia. In de hal hangen revolutionaire posters van ontketende proletariërs met gebalde vuisten. Stefanou vertelt dat hij onder de vorige president, de communist Christofias, een van de mensen was die onderhandelde met de EU en het IMF. Volgens hem misbruiken de geldschieters de crisis om neoliberale economische recepten op te leggen. Hij en zijn kameraden roepen daarom op tot een referendum over de plannen. 'Wij vinden dat het volk moet beslissen.'


Hoeveel kans het verzet maakt, moet worden afgewacht. De huidige, rechtse president Anastasiades is net vorige maand met een ruime meerderheid van stemmen gekozen. De wetgeving die nodig is voor de omstreden plannen is bovendien afgelopen weekend, aan de vooravond van de top in Brussel, al door het parlement geloodst. Een nieuwe stemming is naar verwachting niet nodig.


Binnenkort moet de regering van Anastasiades nog wel een nieuwe overeenkomst ondertekenen, waarin alle afspraken met de EU en het IMF zijn vastgelegd. In die overeenkomst zullen naast de bankensanering ook andere maatregelen staan, zoals de verlaging van ambtenarensalarissen, het ontslag van overheidspersoneel en belastingverhogingen. Maar ook dergelijke zaken zijn enige tijd geleden al goedgekeurd door het parlement.


'De regering gaat zeker proberen een stemming te voorkomen', zegt Harry Tzimitras, directeur van een politieke denktank in Nicosia. 'Ze willen het risico niet lopen dat de plannen worden afgewezen.'


Volgens Tzimitras is een referendum ook onwaarschijnlijk, omdat daarvoor een wet moet worden aangenomen en de regering er alles aan zal doen om te voorkomen dat zo'n voorstel door het parlement komt. 'Alleen als de regering tot de conclusie komt dat de afspraken te beknellend worden, zou er een referendum kunnen komen. Maar dat zou dan een manier van de regering zijn om van de afspraken af te komen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden