Merkel nog steeds overtuigd van vluchtelingenbeleid: 'Wir schaffen das'

Ook na een reeks gewelddadige aanvallen in Duitsland blijft bondskanselier Angela Merkel bij het vluchtelingenstandpunt dat haar de laatste tijd juist op veel kritiek kwam te staan. 'Wir schaffen das', herhaalde ze donderdag nogmaals op een persconferentie in Berlijn.

Angela Merkel tijdens de persconferentie in Berlijn Beeld epa

In haar lang verwachte reactie op de aanslagen in Wüzrgburg, München en Ansbach van vorige week, sprak de bondskanselier voor haar doen duidelijke taal: in twee gevallen gaat het om 'islamitische terreur', zei ze. De aanslagen in Duitsland, Frankrijk, België, Orlando en Turkije noemde ze afschuwelijk en deprimerend.

De twee mannen die Duitsland binnenkwamen als vluchtelingen en vorige week bloedige aanslagen pleegden, 'bespotten het land dat hen opnam', aldus de bondskanselier. 'De terroristen willen onze bereidheid om mensen op te nemen schaden', zei Merkel. 'Zij zaaien haat en angst tussen culturen en zaaien haat en angst tussen religies. Wij verzetten ons hiertegen.' Het staat buiten kijf dat Duitsland in oorlog is met Islamitische Staat, zei Merkel, maar 'wij zijn niet in oorlog met de islam.'

Merkel zei er alles aan te doen om erachter te komen wie er verantwoordelijk zijn voor de 'barbaarse daden' en de schuldigen voor het gerecht te brengen. Dat is Duitsland verplicht, niet alleen aan de slachtoffers en nabestaanden, maar ook aan andere vluchtelingen in het land.

Wir schaffen das

Merkel benadrukte dat Duitsland zich aan zijn principes houdt en asiel zal blijven verlenen aan hen die dat nodig hebben. 'Wir schaffen das', herhaalde de bondskanselier haar eerdere uitspraak, met de toevoeging dat ze elf maanden geleden al had gezegd dat het niet makkelijk zou worden, deze 'historische' opgave voor Duitsland. Ze toonde zich niet bereid het ruimhartige asielbeleid van Duitsland aan te passen, hoewel daar wel om werd geroepen na de aanslagen door asielzoekers in Ansbach en Reutlingen.

Op de vraag of ze op de dag de Duitse grenzen opende, 5 september 2015, had gerekend op dodelijke terroristische aanslagen, antwoordde ze instemmend, maar voegde eraan toe dat het niet het eerste was waar ze op dat moment aan dacht. Dat waren al die mensen die daar onder erbarmelijke omstandigheden aan de Hongaarse grens stonden.

Merkel zei dat er vorige zomer, voor de grote vluchtelingenstroom naar Duitsland kwam, politieke en maatschappelijke overeenstemming was dat de situatie op de Griekse eilanden mensonterend was en opgelost moest worden. 'Als we onze humanitaire plicht hadden geweigerd, waren de gevolgen erger geweest', zei Merkel.

Lees meer

Behalve de angst voor nieuwe aanslagen, laait ook de woede over Merkels gastvrijheid van vorige zomer op (+).

De Duitsers verwachten maatregelen na de golf van geweld die afgelopen weken het land trof. Wat kan Merkel doen? (+)

Maatregelen

Er werd verwacht dat Merkel maatregelen zou aankondigen om de terreurdreiging in het land onder controle te krijgen, maar daarin toonde ze zich terughoudend. Hoewel ze zei dat Duitsland alle mogelijke middelen in zal zetten om veiligheid te garanderen, wil ze eerst een 'grondige analyse' van de dreiging afwachten voor er verdere specifieke maatregelen worden aangekondigd. 'Angst is geen goede raadgever voor politieke actie', aldus Merkel.

Daarna kwam ze toch met een 'Negen Puntenplan' om de veiligheid van de Duitse burgers te vergroten. Veel van de maatregelen die ze aankondigde zijn niet helemaal nieuw, maar worden nu versneld doorgevoerd. Het meest opvallend was het beloofde extra geld voor de politie, waar ze bij het presenteren van de begroting voor 2017 in het najaar meer duidelijkheid over wil geven.

Ook kondigde Merkel de komst van een nieuwe nationale instantie voor 'informatietechniek en ontcijfering van internetcommunicatie.' Voor een dergelijke instantie bestonden al plannen, maar die waren heel vaag. Merkel zei er niet bij of mobiele gegevens en whatsappconversaties ook langer opgeslagen mogen worden door de veiligheidsdiensten zoals CSU-voorman Horst Seehofer wil.

De grondwet veranderen om binnenlandse inzet van het leger makkelijker te maken wil Merkel niet. Wel zei ze blij te zijn dat het leger en de politie binnenkort op verschillende plaatsen in Duitsland samen oefeningen doen en maakte ze duidelijk dat ze inzet van het leger bij terreur niet uitsloot, binnen de mogelijkheden van deze grondwet.

Ook wil de regering een 'waarschuwingssysteem voor radicalisering' opzetten, zodat instanties en behandelaars op een centraal punt kunnen melden dat iemand mogelijk een gevaar voor de samenleving is. Hoe dit systeem eruit komt te zien en voor wie de informatie zichtbaar is zei ze niet.

Het proces voor het uitzetten van uitgeprocedeerde en criminele asielzoekers moet ook verbeterd worden, aldus Merkel. Daartoe toonde het CDU zich eerder al bereid, maar het wilde nog niet goed lukken. Zo had de man die zich opblies in Ansbach eigenlijk al het land uit moeten zijn.

Angela Merkel arriveert bij de persconferentie in Berlijn Beeld epa

Turkije

In haar toespraak sprak Merkel ook over de huidige situatie in Turkije. Ze zei de ontwikkelingen in het land met bezorgdheid te volgen en maande de Turkse regering tot proportionele maatregelen na de mislukte coup.

'Natuurlijk is het belangrijk dat als een poging tot een staatsgreep wordt gedaan, er actie wordt ondernomen tegen de rebellen met alle middelen die een rechtsstaat tot zijn beschikking heeft', zei Merkel. Ze benadrukte dat de reactie van de regering wel proportioneel moest blijven.

De EU-deal met Turkije noemde ze in het belang van beide landen. Hoewel er reden tot zorg is, zijn er ook gebieden waarin Turkije een belangrijke partner is.

Terreur

Twee van de drie aanslagen van vorige week werden gepleegd door islamisten, een door een dader met een extreemrechts motief. Merkel benadrukte dat beide moeten worden bestreden en dat 'islamistische terreur geen voorrang heeft op andersoortige terreur.'

Normaal gesproken spreekt de bondskanselier in Berlijn alleen aan het begin van het politieke jaar op deze manier de pers toe. Maar een week van terrorisme en geweld noodzaakte Merkel ertoe haar vakantie in eigen land te onderbreken om tot haar volk te spreken. Elf maanden geleden deed ze daar haar roemruchte 'Wir schaffen das'-uitspraak, die ze nu herhaalde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.