Merkel geeft lesje internationale samenwerking bij eerste ontmoeting met Trump

De eerste ontmoeting tussen de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Amerikaanse president Donald Trump, vrijdag in het Witte Huis, was een confrontatie van stijl en substantie. Beiden benadrukten hun eigen aanpak: Trump viel terug op zijn America First-boodschap, Merkel gaf een lesje internationale samenwerking.

Merkel en Trump tijdens een gezamenlijke persconferentie op vrijdag Beeld epa

'Misschien hebben we toch een overeenkomst', zei Trump tegen het einde van een gespannen persconferentie. Merkel keek hem even verbaasd aan, en liet toen een dun lachje zien. Trump bedoelde dat hij net als Merkel zou zijn afgeluisterd door de Britse geheime dienst GCHQ - een beschuldiging waarvoor geen enkel bewijs is, en die door de Britten met klem is ontkend. Net daarvoor had Trump de schuld voor die bewering afgewenteld op Fox News, de oorsprong van dit nieuws.

Daarmee liet Trump zich weer van zijn onpresidentiële kant zien, tijdens een persconferentie met een grote diplomatieke lading en reikwijdte. Dit, zo schreef Politico vrijdagochtend in een voorbeschouwing, was de eerste ontmoeting van de leider van de Westerse wereld met Donald Trump. Hoe zouden die zich gaan gedragen?

Ze hadden het in hun gesprek over de economie, handel, de Navo, Oekraïne en radicaal islamitisch terrorisme gehad, las de Amerikaanse president in een verklaring na afloop voor. Hij zei dat immigratie geen recht is, maar een privilege, en legde een directe link tussen immigratie en terrorisme. 'De veiligheid van de burgers komt altijd op de eerste plaats.'

Merkel, die met de toelating van 1 miljoen immigranten diametraal tegenover Trump staat en daarover door hem tijdens de verkiezingscampagne gekapitteld is (Merkel zou haar land hebben 'geruïneerd'), ging daar niet direct op in. Wel stelde ze daartegenover dat immigranten mogelijkheden moeten worden geboden. De aanslagen van vorig jaar in Duitsland door immigranten noemde ze niet.

Handelsoverschot

Trump hamerde op de oneerlijkheid van internationale handel, en zei dat miljoenen Amerikanen daarvan slachtoffer van zijn geworden. Duitsland heeft het volgens hem een stuk beter gedaan, een verwijzing naar het handelsoverschot van 50 miljard euro tussen Amerika en Duitsland. Dat is hoe Trump internationale prestaties meet: aan de hand van de balans tussen import en export. Trump wil dat die balans wordt hersteld, met 'eerlijke en wederkerige' handel.

Merkel liet tot drie keer toe weten dat nationale veiligheid, buitenlandse politiek, defensie en handel geen zero-sum games zijn, dat de winst van de een niet het verlies van de ander hoeft te betekenen, maar dat iedereen erop vooruit kan gaan. Ze verwees naar de Marshall hulp, die Duitsland na de oorlog het Wirtschaftswunder heeft gebracht. Ze verwees naar de Amerikaanse militaire steun van de tweede helft van de twintigste eeuw, die uiteindelijk tot de val van het communisme en de eenwording van Duitsland heeft geleid. En ze verwees ook naar de Europese integratie, die heeft bijgedragen aan het Duitse succes.

Merkel en Trump op weg naar de persconferentie na hun ontmoeting Beeld epa

Trump, die er tijdens de campagne een punt van maakte dat sommige Navo-lidstaten te veel schuilen onder de Amerikaanse paraplu, sprak zijn waardering uit voor het feit dat Merkel meer wil gaan besteden aan defensie. Merkel zei eenvoudigweg dat dat een belofte is die al in 2014 is gedaan, toen de Navo-lidstaten afspraken daar in 2024 2 procent van het nationaal inkomen aan te besteden. Duitsland zit nu op 1,2 procent, maar heeft wel een stijgende lijn ingezet. Merkels boodschap was wel dat nationale veiligheid niet alleen een kwestie van een sterk leger is: haar verwijzing naar het Marshall fonds werd door waarnemers gezien als een subtiele kritiek op Trumps plannen om 30 procent op internationale hulp te korten.

Trump stak nog wel de loftrompet over het Duitse onderwijs, met name de vakscholen die opleiden tot ambachtelijke industriële beroepen. Hij zei dat hij dat ook wil proberen in Amerika, om de industrie opnieuw op te bouwen. 'Daar heeft Duitsland ook wat aan', zei hij. 'We hebben de basis gelegd voor een hoopvolle toekomst.'

Meer over Trump en Merkel

In Witte Huis woedt een 'burgeroorlog' over economisch beleid aan vooravond bezoek Merkel
In het Witte Huis is een stammenstrijd over handel uitgebroken. Een groep economisch nationalisten, onder aanvoering van presidentsadviseur Steve Bannon en handelsadviseur Peter Navarro, staat lijnrecht tegenover een factie van traditionele voorstanders van vrijhandel, onder aanvoering van voormalig Goldman Sachs-topman Gary Cohn, directeur van de Nationale Economische Raad.

Wat blijft over van hechte band tussen Amerika en Europa?
Wat blijft er in het Trump-tijdperk over van de hechte band tussen Amerika en Europa? Blijft dit het anker waarop de internationale ordening drijft - of spat deze ordening uiteen in een kakofonie van met elkaar wedijverende machten? Die vraag stond enkele weken geleden centraal toen politici uit oost en west elkaar ontmoetten op de jaarlijkse veiligheidsconferentie in München.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden