Merkel gaat G20-top in als 'leider' van het vrije Westen

De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft aan de vooravond van de G20-bijeenkomst in Hamburg nog eens een lans gebroken voor een open wereld met vrijhandel en open samenlevingen. 'Globalisering kan een win-winsituatie zijn. Het hoeft niet altijd dat er winnaars en verliezers zijn', zei Merkel. Die boodschap leek vooral gericht aan de Amerikaanse president Donald Trump, onder wiens leiding de Verenigde Staten een protectionistische koers lijken in te slaan.

Merkel ontvangt Donald Trump Beeld null
Merkel ontvangt Donald Trump

Merkel kreeg ruggesteun van de bazen van het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldhandelsorganisatie WTO en de Wereldbank. Zij riepen de deelnemers aan de bijeenkomst op de wereldhandel een nieuwe impuls te geven door handelsbarrières uit de weg te ruimen en tegelijk werknemers te steunen.

Maar het is nog onduidelijk of die oproep gehoor zal vinden bij president Trump. De Amerikaanse president haalde na zijn komt in het Witte Huis meteen een streep door het Trans Pacific Partnership (TPP), het vrijhandelsverdrag met een reeks landen langs de Stille Oceaan. Ook eist hij nieuwe onderhandelingen over het vrijhandelsakkoord met Canada en Mexico en besloot hij de onderhandelingen met de EU over een Atlantisch vrijhandelsakkoord (TTIP) onmiddellijk stop te zetten.

Als signaal dat de Europese Unie vastbesloten is zich tegen de trend naar protectionisme te verzetten, presenteerde de EU donderdag een principeakkoord met Japan over de vorming van een vrijhandelszone. Daarmee springt de EU in het gat dat de VS achterlieten door het opblazen van TPP: Brussel lonkt ook naar andere deelnemers aan het afgeschoten verdrag, zoals Australië en Nieuw-Zeeland.

De Copa-Cogeca, de koepelorganisatie voor de Europese boeren, reageerde opgetogen op het akkoord met Japan. Vooral de Europese landbouwsector, Nederland voorop, zal profiteren van het wegvallen van de hoge invoertarieven die Japan nog steeds hanteert.

Klimaatverandering, Syrië en Oekraïne

Naast vrijhandel komt er nog een aantal andere heikele onderwerpen aan de orde in Hamburg, zoals migratie, klimaatverandering en de conflicten in Syrië en Oekraïne. Gecombineerd met de aanwezigheid van een paar uitgesproken persoonlijkheden als Trump, de Russische president Poetin en hun Turkse collega Erdogan heeft de bijeenkomst al bij voorbaat een explosieve lading.

Ook op straat gist het: tienduizenden anti-globalisten zijn naar Hamburg getrokken onder het motto: 'G20: Welkom in de hel'. Donderdagavond kwam het al tot botsingen tussen betogers en de oproerpolitie, die in groten getale aanwezig was.

Merkel zei te hopen dat het mogelijk zal zijn compromissen te vinden, zelfs als het gaat om het klimaatverdrag van Parijs, dat Trump net in de prullenbank heeft gegooid. Haar toon illustreert de rollenwisseling die zich lijkt te voltrekken: in plaats van de Amerikaanse president is Merkel - zij het met enige tegenzin - bezig zich op te werpen als de leider van de westerse wereld.

Protest in Hamburg tegen de komst van de G20 Beeld null
Protest in Hamburg tegen de komst van de G20

Trump en Merkel hadden meteen na aankomst van de Amerikaanse president in Hamburg achter gesloten deuren overleg. Maar er werden na afloop van het gesprek, dat een uur duurde, geen mededelingen gedaan over de resultaten van hun onderhoud.

Vooral wat betreft het klimaatverdrag bevindt Trump zich in een geïsoleerde positie. Trump vindt dat het onder president Obama afgesloten verdrag onevenredig zware lasten bij de Verenigde Staten legt, maar de andere deelnemers zijn vastbesloten vast te houden aan de afspraken die twee jaar geleden in Parijs zijn gemaakt. Naar verluidt willen de meeste landen in de slotverklaring vastleggen dat het klimaatverdrag 'onomkeerbaar' is, terwijl ze het bij de 'constatering' laten dat de Verenigde Staten er een andere mening op nahouden.

Lees verder

De G20 gaat om maar één ding: wie wint de handdruk?
De G20 van dit weekend lijkt een beetje op een wereldkampioenschap diplomatie. Lichaamstaal is van eminent belang. Wie maakt de beste indruk voor de tv-camera's en vooral: wie domineert wie? Een voorbeschouwing.

Jawel, het gaat gebeuren: Trump en Poetin gaan elkaar zien
De ontmoeting van Donald Trump met Vladimir Poetin, vrijdag in Hamburg, is het voorlopige hoogtepunt van hun tot dusver volstrekt onduidelijke relatie - we weten niet eens of ze elkaar echt voor het eerst ontmoeten. Grote vraag is of Trump de recente strenge lijn van zijn ministers voortzet, of zijn sympathie voor een dictatoriale leider de boventoon laat voeren.

Met deze agenda verschijnen de G20-landen ten tonele
De jaarlijkse G20 heeft zich door de jaren heen ontwikkeld tot een forum waarin de meest prangende mondiale kwesties worden besproken. Maar wat vindt Indonesië dit jaar belangrijk? En waar moeten we op letten bij Turkije? Een overzicht van de agenda's en de gevoeligheden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden