Merkel duwt voorzitterschap Juncker erdoor

EU-president Van Rompuy acht alleen de Luxemburgse oud-premier Juncker kansrijk en acceptabel als voorzitter van de nieuwe Europese Commissie. Die conclusie trekt Van Rompuy - eind mei aangesteld als informateur door de regeringsleiders - na gesprekken met onder anderen de Duitse bondskanselier Merkel, de Franse president Hollande en de Britse premier Cameron. De laatste is mordicus tegen Juncker, maar staat nagenoeg alleen.

Merkel en Juncker. Beeld ap

'De teerling is in Berlijn geworpen', meldt een vertrouwelijk verslag over de recente gesprekken tussen Van Rompuy en de hoofdrolspelers dat in het bezit is van de Volkskrant. 'Zoals de zaken er nu voor staan, is er geen alternatief voor de benoeming van Juncker.' Merkel is geen vriend van Juncker, maar ziet zich in Duitsland geconfronteerd met zware politieke druk om hem te steunen. Dat de keuze voor de Luxemburger de kans op een vertrek van Groot-Brittannië uit de EU vergroot, is bekend bij de regeringsleiders. Zij zien dat als 'collateral damage', aldus nauw betrokkenen.

Alleen als zich alsnog een buitenstaander van ongekende klasse meldt of Merkel 180 graden draait - beide onwaarschijnlijk - lijkt Juncker nog naast de Europese topbaan te grijpen. Ook premier Rutte zou akkoord gaan met de Luxemburger om Merkel en zijn Beneluxpartners niet voor het hoofd te stoten.

Giftig debat
Merkel heeft er bij Van Rompuy op aangedrongen de knoop snel door te hakken, het liefst tijdens de EU-top over twee weken. Ze vreest een giftig 'Londen versus Berlijn-debat' dat uiteindelijk de geloofwaardigheid van de hele EU ondermijnt, zo blijkt uit de gespreksverslagen. Volgens de Britse EU-ambassadeur Rogers is de keuze voor Juncker 'dynamiet'.

Tot nog toe kozen de regeringsleiders de Commissievoorzitter, waarna die door het Europees Parlement moest worden goedgekeurd. Met een machtsgreep heeft het parlement dit keer de rollen omgedraaid. De grotere politieke fracties wezen vóór de Europese verkiezingen hun Spitzenkandidat aan. Omdat de christen-democraten de grootste zijn gebleven is hun man, Juncker, de enige die het parlement als Commissievoorzitter zal accepteren.

Cameron gruwt van de Luxemburger, voor hem hét gezicht van de oude pro-Europese elite en niet geschikt om de EU te hervormen. De Britse premier wil een kleinere Unie die zich met minder zaken bemoeit. Opgejaagd door zijn eigen Conservatieve partij en de anti-Europese UKIP (die de Europese verkiezingen in Groot-Brittannië won) kondigde Cameron eerder een referendum aan over het Britse EU-lidmaatschap.

Geen unanimiteit
De Zweedse premier Reinfeldt heeft evenmin veel met Juncker op, maar de nieuwe Commissievoorzitter hoeft niet met unanimiteit door de leiders te worden gekozen .

Cameron gruwt van Juncker, voor hem hét gezicht van de oude pro-Europese elite en niet geschikt om de EU te hervormen. Beeld afp

Merkel leek aanvankelijk Juncker te laten vallen, maar kwam daar na heftige kritiek in Duitsland van terug. Zowel haar eigen CDU als de sociaal-democratische coalitiepartner SPD vindt het 'verraad aan de democratie' als de keuze van het parlement wordt genegeerd.

De Britse EU-ambassadeur Rogers maakte zijn collega's deze week duidelijk dat Londen Juncker nooit zal steunen. Volgens Rogers 'slaapwandelt' de EU naar een 'institutionele oorlog' tussen de lidstaten en het parlement. Een bezoek van Juncker aan Londen lost niets op: Downing Street zou hem niet eens willen ontvangen.

Merkel en Juncker. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden