Mensenpokon

Een geneeskrachtige eeuwenoude paddenstoel die niet alleen griep voorkomt, spataderen verwijdert, cellulitis aanpakt, longproblemen verhelpt en examenvrees vermindert maar ook de groei en deling van kankercellen remt?...

Die pokon voor het mensenlijf wordt geleverd door de chaga, een zwam die groeit op de schors van de witte berk in Azië en Rusland. De chaga onttrekt betuline aan de berkenbast en zet dat om in betulinezuur.

Voor de talloze gezondheidsclaims die aan de zwam worden toegekend, bestaat geen wetenschappelijk bewijs zegt Jan Paul Medema, hoogleraar experimentele oncologie en radiobiologie in het Amsterdamse AMC. Maar één claim, de meest spectaculaire, blijkt deels wél te kloppen: zuiver betulinezuur doodt inderdaad kankercellen. Of chaga dat ook kan, is echter niet bewezen, zegt hij.

Samen met de Leidse immunoloog Jan Kessler doet Medema al een paar jaar onderzoek naar het zuur. Het tumor dodende effect ervan werd al in de jaren negentig ontdekt, zegt hij, en sindsdien zijn talrijke internationale studies gedaan. Alleen: verder dan het laboratorium en proefdieren komen de onderzoekers niet.

Medema en Kessler deden onderzoek naar de werking van betulinezuur op cellijnen van borst-, prostaat-, darm-, long- en baarmoederhalskanker, en publiceerden daarover in Cancer Letters. Betulinezuur blijkt op meerder manieren de celdood van tumorcellen te bewerkstelligen en laat gezonde cellen ongemoeid, zegt Medema. Groot probleem is echter dat betulinezuur slecht oplost in water, waardoor het lastig is toe te dienen. Omdat het zuur wel oplost in vet, wordt geprobeerd het in vetbolletjes te verpakken zodat het mogelijk makkelijker wordt opgenomen in het lichaam.

Bij muizen die werden gevoed met in maïsolie opgelost betulinezuur, werden goede resultaten geboekt, zegt Medema. ‘Maar als we dat bij mensen willen doen, moeten we zulke grote hoeveelheden geven. Dat is niet haalbaar.’

Klinisch, gerandomiseerd onderzoek bij mensen ligt niet in het verschiet, denkt hij. ‘Die studies zijn erg duur en er valt voor een commerciële partij, zoals een farmaceutisch bedrijf, weinig te halen omdat betulinezuur een natuurproduct is en nu al vrij verkrijgbaar is.'

Dat kankerpatiënten elkaar het middel aanbevelen, vindt hij begrijpelijk maar de wonderbaarlijke genezingen die eraan worden toegeschreven, zijn onwaarschijnlijk en zeker niet wetenschappelijk bewezen, zegt hij. Medema ziet meer heil in het achterhalen van het werkingsmechanisme van betulinezuur. ‘Waarom pakt het selectief de tumorcellen aan? Als we dat ontdekken, kunnen we het gebruiken voor het ontwikkelen van nieuwe anti-kankermedicijnen.’

Ellen de Visser

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden