Mensenhandel, hoe erg?

Hoog tijd voor levenslang voor daders, een verblijfsvergunning en bescherming voor slachtoffers

Wat is erger, mensensmokkel of drugssmokkel? Drugssmokkel natuurlijk! Althans volgens ons strafrecht. De maximumstraf daarop is twaalf jaar, terwijl je voor mensenhandel maximaal acht jaar krijgt. Net zoveel als voor aanranding van één slachtoffer, of bezit en verspreiding van kinderporno.

Dierenmishandeling
Nauwelijks erger dan dierenmishandeling, wat minister Verburg betreft, die wil dat de maximumstraf daarvoor zes jaar wordt. Ook nauwelijks erger dan hennepteelt of valsheid in geschrifte waarop ook maximaal zes jaar staat. Honderden vrouwen jarenlang gevangen houden en misbruiken geldt als minder erg dan een enkele persoon verkrachten of ontvoeren: daarop staat twaalf jaar.

We vinden mensenhandel niet echt erg, dat is het erge. Saban B., die op extreem gewelddadige wijze jarenlang honderden vrouwen ontvoert, belazert, intimideert, gevangenhoudt, mishandelt, besteelt en laat verkrachten, hen alle normale menselijke contacten onthoudt en hen dwingt operatieve ingrepen te ondergaan, krijgt maar 7,5 jaar gevangenisstraf. Kan iemand me dit uitleggen?

Mensenhandel is niet één enkele misdaad: het is een totaalpakket. Duizenden aanrandingen, verkrachtingen en mishandelingen met zwaar lichamelijk letsel. Honderden malen oplichting, diefstal en wederrechtelijke vrijheidsberoving. Al die misdaden maken mensenhandel meer vergelijkbaar met oorlogsmisdaden dan met eenmalige verkrachting of verspreiding van kinderporno, waarmee ik die laatste misdaden niet wil bagatelliseren.

Waarom krijgt iemand als Saban B. geen levenslang zonder perspectief op vroegtijdige vrijlating, zoals een oorlogsmisdadiger betaamt? Als Saban B. als oorlogsmisdadiger erkend was, zou geen enkele rechter het in zijn hoofd hebben gehaald hem nog even op verlof te sturen.

Maar nee, wij vinden mensenhandel meer zoiets als hennepteelt. Hoe zullen volgende generaties over ons oordelen? Wij die tolereren dat hier en nu in ons land dagelijks honderden slaven worden vastgehouden en mishandeld? Zullen ze het net zo onbegrijpelijk vinden als wij de vroegere slavernij in de koloniën? Waarom we niet in opstand kwamen, zullen ze zich afvragen. Waarom ons stemgedrag er niet door bepaald werd. Waarom we gewoon doorleefden.

Slavernij
Ja, we zijn er natuurlijk wel tegen. Maar in 1820 waren vast ook veel mensen tegen slavernij. Zolang ze er niets tegen deden, telt dat niet. Ze mompelden misschien net als wij desgevraagd dat ze het schandelijk vonden maar kwamen er hun bed niet voor uit.

Tegenover slachtoffers is ons beleid geen haar beter. Ze genieten geen bescherming. We gebruiken ze voor eigen doeleinden en als we ze uitgelepeld hebben, mogen ze opdonderen.

Zo gauw een slachtoffer voor de rechtszaak niet meer van nut is, verliest ze haar verblijfsvergunning en wordt acuut het land uitgezet. Sinds kort zijn daarop uitzonderingen mogelijk, maar daar kan een slachtoffer niet op rekenen, dus reduceert het haar angst niet.

Die instrumentele behandeling heeft pijnlijke overeenkomsten met wat de daders deze vrouwen aandoen. Begrijpelijk dus dat slachtoffers geen aangifte durven doen en eerdere aangifte vaak intrekken. Frustrerend ook voor ijverige opspoorders bij OM en politie. We zijn moreel verplicht slachtoffers echte, onvervalste veiligheid te bieden, net als bijvoorbeeld politici die bedreigd worden.

Weinig urgentie
Officieel is de strijd tegen mensenhandel een prioriteit van justitie en politie, maar de nodige maatschappelijke druk ontbreekt. Waardoor heeft mensenhandel zo weinig urgentie? Wij kunnen het ons permitteren weg te kijken doordat slachtoffers geen stem krijgen. Geen enkel leed komt hoog op de politieke agenda zonder dat de slachtoffers zich organiseren en ons met hun leed confronteren, en dat belemmeren we.

Er zijn nauwelijks ingeburgerde Nederlandse vrouwen die ooit slachtoffer waren en nu in vloeiend Nederlands bij De wereld draait door of Pauw & Witteman kunnen vertellen wat hen overkomen is en politieke eisen kunnen stellen, zoals Karina Schaapman zo uitstekend voor de prostitutie heeft gedaan. We houden zowel huidige als voormalige slachtoffers onzichtbaar, klein en doodsbang. We moeten het hier helemaal hebben van woordvoerders, die per definitie minder gewild zijn bij de media.

Hoog tijd voor levenslang voor daders, een verblijfsvergunning en bescherming voor slachtoffers en actieve media die voormalige slachtoffers opsporen en niet rusten voordat mensenhandel de wereld uit is. We zijn het aan de 19de-eeuwse slaven verplicht hun leed niet in hedendaagse vorm te laten voortbestaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden