'Mensen zien mij steeds meer als allochtoon'

Zijn moeder is Rotterdamse, zijn vader een Arubaan die hij nooit heeft gezien. C. Spratt (27) kreeg een volledig Nederlandse opvoeding in een rustige wijk in Sliedrecht....

Tenminste, tot voor enkele jaren. Samen met veel andere in Nederland opgegroeide mensen met buitenlandse ouders lijkt hij aan een denkbeeldig infuus te zijn gelegd. Beetje bij beetje dient Nederland hem allochtoon bloed toe.

Dat deze week de actieweek tegen racisme is, ging aan Spratt voorbij. Hij heeft het te druk. Hij moet als consultant nog een advies af schrijven, voordat hij volgende week op vakantie gaat. Maar geconfronteerd met het mechanisme, geeft hij bevestigend antwoord. 'Mensen zien mij steeds meer als een allochtoon, ik word als het ware geallochtoniseerd.'

'Als het op een verjaardagsfeest over illegalen of andere buitenlanders gaat, merk ik dat vrienden en bekenden steeds vaker naar míj kijken. Ik met mijn kleur word tot de migranten gerekend en men test mijn mening. Ik ben in hun ogen ineens de deskundige.

'Vanaf het moment dat het woord allochtoon is gevallen, beschouwen ze mij niet meer als gelijke gesprekspartner. Mensen worden voorzichtig, zijn bang me te beledigen. Zelfs als het over Chinezen gaat, denken ze dat ze mij kwetsen.

'De mensen verwachten van mij dat ik gefocust ben op het feit dat ik tot een minderheid behoor, maar dat ben ik niet. Door mij zo in het andere kamp te plaatsen, lokken ze me uit ermee te spelen. Ze verwachten zonder meer dat ik pro-vluchteling ben. Om ze te testen, ga ik dan extra racistische grapjes maken.'

De Kaapverdiaan C. Conçalves merkt het ook als hij onder Nederlanders is. Het is iets van de laatste jaren, zegt hij. 'Als in mijn bijzijn het woord allochtoon valt, ontstaat er spanning. Ik word geacht de mensen op hun gemak te stellen. Sommigen beginnen hun vooroordelen over buitenlanders te uiten, anderen wringen zich krampachtig in allerlei bochten om mij niet te kwetsen. 'Het stoort me niet echt, maar het valt op. Het is allemaal zo beladen doordat allochtonen vooral negatief in het nieuws komen. Mensen associëren het in oorsprong neutraal bedoelde woord met criminaliteit en werkloosheid.

'Ook al zit ik in de deelraad van Delfshaven, ook al heb ik een goede baan, als het woord allochtoon valt, moet ik verantwoording afleggen.

'Ik moet duidelijk maken dat ik niet zo ben en vertellen wat ik er van vind. Op zo'n moment word je geallochtoniseerd. Dan ben je even niet meer gelijk. Dat is dan effe shit.

'Je vraagt je af: ''Hoe moet dit gesprek verder? Hoe houden we het gezellig?'' Ik denk dat veel allochtonen die ervaring kennen.

'Normaal gesproken sta ik niet bij dit proces stil, maar zo werkt het wel. Het is beter er niet te lang over na te denken, want dan word je geremd.'

Volgens de Turk Ahmet Palaz (41) hebben buitenlanders die in hun eigen gemeenschap blijven er minder last van dan degenen die actief deelnemen aan de Nederlandse maatschappij. Turken die onder Turken leven, sluiten zich ervoor af.

'Ik begrijp goed waarom veel allochtonen niet meer naar Nederlandse televisienetten kijken. Ze herkennen zich niet in het beeld dat daar van hen wordt geschapen. Ze zien alleen maar problemen. Waarom zou een allochtoon daarnaar kijken. Om te horen wat voor gigantisch probleem hij heeft?'

Op zichzelf is het niet erg allochtoon te worden genoemd, maar door het negatieve nieuws is de neutrale term stigmatiserend geworden, zegt Palaz. Je praat op een feest over koetjes en kalfjes, het a-woord valt en er ontstaat direct spanning.

'Ik word dan emotioneel. Ik voel me aangesproken. Ik word door mijn achtergrond meegesleurd in al die negatieve verhalen over allochtonen. Ook al ben ik zelf een individualist, een modern stadsmens, woon ik 25 jaar in Nederland, werk ik als voorlichter bij de deelgemeente Delfshaven en ben ik filmer.

'Het is een vreemd proces. Het gepraat over allochtonen belemmert eigenlijk de communicatie. Ik kan me voorstellen dat Nederlanders het ook niet meer weten. Dat ze niks meer durven zeggen en bang zijn je te beledigen.

'Feit is dat ik me nergens méér allochtoon heb gevoeld dan in Nederland. Maar daar moet je niet over zeuren. Om er bij te horen, moet je strijd leveren. Dat geldt voor iedereen. Nederland biedt goede kansen, het is een tolerant land. Ik hoop dat ik ooit het gevoel krijg dat ik er helemaal bij hoor. Want dan kan ik pas echt iets betekenen voor dit land.'

Een actieweek tegen racisme zal voorlopig nog wel nodig blijven, denkt Palaz. 'Er zijn nog te veel fundamentele vormen van discriminatie. Maar een subtiel proces als het allochtoniseren kan er niet mee worden gestopt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden