Mensen lijken jonger, maar niet op hun jongere zelf

Nee!', riep Gijs: 'Niet zij!'

'Toch wel', zei ik. 'Je ziet het alleen niet.'

'Maar ze was zo leuk', zei Mick nu, 'en zó knap!' - hier zuchtten Mick en Gijs allebei diep.

Het gesprek ging over botox, en nu ik zei dat een van hun favoriete actrices wel eens iets in haar voorhoofd liet spuiten, reageerden Mick en Gijs ronduit ontzet. Hun reactie deed me denken aan de ophef rond actrice Renée Zellweger, die een aantal cosmetische ingrepen had ondergaan. 'Haar gezicht ziet er totaal anders uit!', kopten gossipblogs. Ik zag een hoog voorhoofd, smalle neus, sluik haar; knap. Het leek alleen weinig op het gezicht dat Zellweger tot een paar jaar geleden had. Dat is het probleem met al te rigoureuze cosmetische ingrepen: mensen lijken er jonger door, maar dat wil niet zeggen dat ze op hun jongere zélf lijken. Zo lijkt ook de 'verjongde' Gwen Stefani meer op actrice Heather Locklear dan op haar oude ik. Dat dit ophef genereert, is begrijpelijk. Het verklaart alleen niet waarom mijn vrienden zo negatief reageerden op het botoxgebruik van hun favoriete actrice. Die ingreep was vrijwel onzichtbaar, maar toen ik erover vertelde, was het of mijn vrienden hoorden dat de actrice haar polsen had doorgesneden: 'Niet zij, zij was zo leuk en zó knap!'

Blijkbaar hadden mijn vrienden een bepaald idee over de actrice: zij was iemand die nóóit botox zou doen. Dat idee werd nu verwoest. En nee, actrices zijn geen publiek bezit, maar het beeld dat we van hen hebben wel - dat is van ons. Blijkbaar voelen we ons bestolen wanneer dat beeld ons wordt afgenomen.

Opvallend was echter dat mijn vrienden hun afkeer van welke cosmetische ingreep dan ook vanzelfsprekend achtten. Maar waar waren ze nu precies tegen?

Misschien hangt een intrinsieke afkeer van botox samen met de cultus rond puur, echt en terug-naar-de-natuur. Alles wat van ons idee van echtheid afwijkt (kleurstoffen! conserveringsmiddelen! injectables!) is per definitie malafide. Alleen: de obsessie met puur en echt heeft zich tot nu toe niet vertaald in een radicaal nieuw schoonheidsideaal. We scheren nog altijd schaam- en okselhaar, komen geen kilo's aan. Actrices die aankondigen hun beeltenis niet langer te laten photoshoppen, zijn meestal uitzonderlijke schoonheden. Ja, we zien de mensen om ons heen nog altijd het liefst jong, slank en symmetrisch. En bekende vrouwen al helemaal. Wanneer een actrice overlijdt, staat er steevast een foto uit haar jonge jaren naast de necrologie - al heeft ze er in vijf decennia niet meer zo uitgezien.

In die zin is het niet vreemd dat er mensen zijn die zo nu en dan een ooglid laten liften of een fronsrimpel laten wegspuiten. De botox in hun gezicht is niet minder echt dan de mascara op hun wimpers, de tas onder hun arm of de jas die ze aanhebben: synthetische hulpmiddelen ter verfraaiing. En zoals anderen een jas niet altijd mooi vinden, zo zijn er ook mensen die opgespoten lippen onooglijk achten. Maar de vrouw met die lippen heeft ze zelf gekozen en betaald. Wie haar lippen afkeurt, kraakt dus niet alleen haar smaak af, maar tornt ook aan haar recht op zelfbeschikking. Voor veel actrices - zeker Amerikaanse - geldt dat ze dankzij botox langer kunnen rekenen op mooie rollen. Diep treurig, zeker. Maar het a priori afkeuren van ingrepen heeft iets paternalistisch, getuigt van dédain voor het feit dat een vrouw haar carrière graag voortzet.

Uiteindelijk zal de toename van cosmetische ingrepen ons beeld van ouderdom veranderen. Kinderen zien hun grootouders niet langer krimpen en verrimpelen, ze zien voorhoofden verstijven en lippen zwellen. Wat we daar ook van vinden, mensen als Renée Zellweger lijken voorlopers, mensen die hun uiterlijk in eigen hand nemen. We hebben weinig reden op hen neer te kijken. En we kunnen gelukkig zelf bepalen of we op ze willen lijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.