Mens heeft minder genen dan aangenomen

Het menselijk genoom bevat veel minder genen dan tot nu toe werd gedacht. In artikelen die deze week verschijnen in de wetenschappelijke tijdschriften Science en Nature komen de twee onderzoeksgroepen die het menselijk genoom ontrafelen, tot ongeveer dertigduizend genen....

Van onze verslaggever

Dit is grofweg twee keer zoveel als de fruitvlieg of de rondworm, de enige twee diersoorten waarvan het genoom geheel is ontrafeld. De schatting was dat de mens rond de honderdduizend genen zou hebben, beter gezegd tussen de dertigduizend en 140 duizend. De genen zijn de blauwdruk van het leven. Een gen is een stukje van het erfelijk materiaal dat de aanmaak van een eiwit regelt. De genen samen bepalen hoe het organisme eruit komt te zien.

De artikelen in de tijdschriften zijn een vervolg op de claim, vorig jaar juni, van de ontrafeling van het menselijk genoom. Toen was alleen een groot deel van het genoom bekend, de samenhang was onduidelijk. De onderzoekers zijn er nu in geslaagd de genen op het genoom te lokaliseren en hun aantal te schatten.

Het genoom is ontrafeld door twee elkaar beconcurrerende teams. De groep van dr. J. Craig Venter, gefinancierd met privé-kapitaal, publiceert in Science. Het artikel van de met publiek geld gefinancierde groep, van dr. E. Lander, verschijnt in Nature. De bladen presenteren het nieuws vandaag in gezamenlijke persconferenties in Washington, Tokio, Parijs, Londen en Berlijn.

Behalve het geringe aantal genen is ook het verschil tussen mens en dier kleiner dan gedacht. Venter vergeleek het genoom van muis en mens en vond slechts driehonderd typisch menselijke genen.

Opvallend was ook dat sommige menselijke genen kopieën zijn van genen uit bacteriën en andere organismen. Venter: 'Neem het menselijke gen dat de ontwikkeling van de ogen bepaalt, en zet dat in een fruitvlieg waar het oog-gen weg is. In nakomelingen ontwikkelen de ogen zich normaal.'

Venter zegt in een interview in de Britse krant The Observer dat het lage aantal genen de discussie zal aanwakkeren over de rol van de genen in het leven. 'De fruitvlieg heeft dertienduizend genen; we dachten dat de mens meer genen moest hebben omdat hij groter en ingewikkelder is. Nu dat grofweg twee keer zoveel is, is het moeilijk het verschil alleen uit de genen te verklaren.' Hij vermoedt dat de omgeving een grote rol speelt.

'Voor de mensen die dachten dat de complexiteit van het menselijk leven afhangt van het aantal genen, is het relatief lage aantal mogelijk een teleurstelling', zegt hoogleraar humane genetica van het Leids Medisch Universitair Centrum dr. G. van Ommen. 'Maar zo simpel is het niet. De genen werken in mensen op veel manieren samen. Een simpel voorbeeld: je kunt van dezelfde stapel bouwmaterialen een villawijk bouwen of een Rembrandttoren.'

Een andere bevinding is dat de hoeveelheid ogenschijnlijk nutteloos DNA veel groter is dan gedacht. Hooguit 1 procent is terug te voeren naar genen. Van de rest is de functie niet goed begrepen of het is waardeloos. In het Engels wordt dit 'junk-DNA' genoemd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden