Melkspeen van de oermens

Coconut island wait across the sea / Coconut island home for you and me / You better get running if you want to be free, braakte Kevin Coyne er in de jaren zeventig half-psychotisch uit....

Nog steeds tovert de geur van santen als een Prousteriaanse ervaring verre Filippijnse havens voor mijn geest met schepen beladen met copra. Zo vreedzaam is dat kokosparadijs overigens niet. Op Samoa slaat men elkaar traditioneel de hersenen in met de zware bladsteel van de palm - al probeerde Margaret Mead ons wijs te maken dat agressie er nauwelijks bestond. En kokosolie werd de grondstof voor de explosieven in de Spaans-Amerikaanse en Eerste Wereldoorlog.

Volgens botanicus Hugh Harries is de forse noot in de Pacific geëvolueerd, waar veel reservevoedsel en een goed drijfvermogen van pas kwamen bij het veroveren van verre eilanden. De kokosnoot werd de eerste wereldreiziger. In Zuidoost-Azië stond oermens homo erectus hem al op te wachten. Hij smeet de jonge kokosnoten kapot tegen de rotsen en verwijderde met zijn oersterk gebit de vezels van de bolster. Na een tik op de schaal kon hij het dorstlessende klapperwater opslurpen. Harries meent dat de kokosnoot de 'speen op de drempel der menswording' was die de oermens mobieler maakte. Op zijn beurt hielp homo erectus de palm verspreiden, zoals de zeenomaden nog steeds kokosnoten op hun tochten meenemen en onderweg op eilanden planten.

Drieduizend jaar geleden bereikte de kokospalm de kust van India. Hij werd er meteen opgenomen in de cultuur. Geen puja is nu compleet zonder de offerande van een kokosnoot, die met zijn drie kiemgaten doet denken aan de drie-ogige god Shiva. De Portugezen verspreidden de kokospalm vanuit India naar tropisch Afrika en Amerika. Al in 1501 prees koning Manuel het nut van de palm. De Portugezen zagen in de harige schaal met de drie 'ogen' een coco (boeman). Dat klinkt nog steeds erg exotisch.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden