Melkertbanen zijn onmisbaar

De Melkertbaan verdwijnt. Zonde, want bewakers en buurtwerkers zijn hard nodig, vinden Cor Bergenhenegouwen, Joost Bos, Lotte Brente en Carla van Gorsel....

Opinie - Cor BergenhenegouwenJoost Bos en Lotte Brente en Carla van Gorsel

In de Domkerk in Utrecht werkt één persoon met een Melkertbaan als coördinator van de vrijwilligersgroep die rondleidingen in de kerk verzorgt. Die baan gaat verdwijnen, evenals al dat andere nuttige werk dat wordt gedaan door toezichthouders, bewakers, nachtwachten en buurtwerkers.

Het kabinet ziet geen toekomst in de Melkertbanen, officieel instroom/doorstroombanen geheten. Staatssecretaris Rutte wil volgend jaar in één klap 680 miljoen bezuinigen op gesubsidieerde banen, ofschoon het regeerakkoord hem daarvoor veel meer tijd geeft.

Gemeentebesturen mogen geen nieuwe instroom/doorstroombanen meer toekennen. Dat nekt het perspectief van WAO'ers en langdurig werklozen op reïntegratie, en al het maatschappelijk belangrijke werk dat nu in deze banen wordt uitgevoerd, gaat verloren.

Op dit moment werken 54 duizend mensen in Nederland in een gesubsidieerde instroom/doorstroombaan. Dat zouden er veel meer kunnen worden, want naar schatting een kwart van het miljoen WAO'ers zou via zulke banen weer aan het arbeidsproces kunnen deelnemen. Het is de vraag hoe die 250 duizend WAO'ers ooit nog aan het werk komen, nu de Melkertbaan in een sterfhuisconstructie terechtkomt.

Wil de regering echt al dit maatschappelijk nuttige werk om zeep helpen? Daarbij: nu de economie verslechtert, zullen meer mensen werkloos raken. Wil de bewindsman deze werklozen met droge ogen jarenlang in de uitkering houden? Dan lijkt het ons nuttiger om hen via de instroom/doorstroomregeling arbeidsproductief te houden.

In Utrecht geldt al sinds 17 juli een vacaturestop op het aannemen van mensen voor Melkertbanen, omdat het met het rijk overeengekomen quotum van 2049 voor 2002 bereikt is. De gemeente durfde vanwege de aangekondigde bezuiniging geen nieuwe verplichtingen meer aan te gaan. De bijstandsgerechtigde die na acht jaar thuiszitten binnenkort als toezichthouder aan het werk zou mogen gaan, mag door de vacaturestop achter de geraniums blijven.

Ook in 2003 zal het quotum voor Utrecht niet mogen groeien van staatssecretaris Rutte. Dat heeft funeste gevolgen voor instellingen die in opdracht van de gemeente instroom/doorstroommedewerkers in dienst hebben. En ook voor kleine culturele instellingen: of neemt premier Balkenende deze maatschappelijk gewaardeerde taken over?

Tot 17 juli kon in Utrecht het aantal gesubsidieerde banen groeien, juist omdat de gemeente zoveel nieuwe taken had voor Melkertbanen. Steeds meer werklozen en WAO'ers konden daardoor een gewaardeerde rol in de maatschappij krijgen. Door de vacaturestop kunnen we geen nieuwe verplichtingen meer aangaan met derden. Kersverse afspraken met FC Utrecht over een bewaakte fietsenstalling bij stadion Galgenwaard, zijn waardeloos geworden nu er geen nieuwe Melkertbaners mogen worden aangenomen.

Hoe zou het wel moeten? Met name het CDA vindt dat de gesubsidieerde banenbranche te weinig uitstroom van medewerkers realiseert naar de reguliere arbeidsmarkt. Dat probleem willen we graag aanpakken, maar alleen in de juiste volgorde. Eerst moet het kabinet deze bezuinigingen van tafel halen, daarna moeten gemeenten meer beleidsvrijheid krijgen om nieuwe instroom en uitstroom te realiseren. Tegelijkertijd kunnen wij investeren in extra begeleiding van mensen die kunnen uitstromen naar een reguliere baan. Met eenzijdig bezuinigingsbeleid snijdt het kabinet die uitweg bij voorbaat af.

Er is een nog veel ingrijpender oplossing denkbaar. Als de maatschappelijke vraag naar bijvoorbeeld toezichthouders, fietsenbewakers of assistent-jongerenwerkers echt zo groot is als velen denken, kan dat in bepaalde situaties misschien wel met behulp van gewone, ongesubsidieerde werknemers. Dat idee - het zogenaamde witten van gesubsidieerde banen - zou een haalbaarheidsonderzoek waard zijn. Mocht de uitkomst daarvan positief zijn, dan kunnen gesubsidieerde banen worden omgezet in reguliere banen. Zo ontstaat ruimte voor nieuwe instroom van bijvoorbeeld WAO'ers. Maar ook hier geldt dat het kabinet de goede volgorde moet aanhouden: eerst de bezuiniging van tafel, en dan de sector uitnodigen voor een constructief gesprek. Als de Tweede Kamer echt een eigen mening durft te hebben, mag ze dat gesprek bij het kabinet mede namens ons afdwingen.

Cor Bergenhenegouwen, Joost Bos, Lotte Brente en Carla van Gorsel zijn instroom/doorstroomwerkgevers in Utrecht.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden